COLUMNSylvia Witteman

Een baan als secretaresse leek me ideaal. Zoiets als getrouwd zijn, maar dan met een salaris

Het boekje heet De ideale secretaresse, het is uit MCMLXI (1961 dus: waarom moest dat eigenlijk indertijd in Romeinse cijfers?) en op het oranje-gele omslag staat – behalve een koffiepot, een typemachine en een telefoon – ook een meisjeshoofd afgebeeld dat het klaarspeelt dromerig en tóch alert te kijken.

Toen ik klein was, leek het mij leuk om secretaresse te worden. Je had dan een kokerrok en een ‘twinset’ aan, kledingstukken die mij fascineerden, en je had een lieve meneer als baas, voor wie je dingetjes deed waarvoor hij zelf geen tijd had, zoals een knoopje aan zijn overhemd naaien. Zoiets als getrouwd zijn, eigenlijk, maar dan alleen overdag, en met een salaris. Ideaal.

‘Secretaresse worden is het verlangen van veel jonge vrouwen en meisjes’, is dan ook de eerste zin van het boekje. ‘Het is een heel begrijpelijk verlangen, want het is een beroep, dat een vrouw de mogelijkheid biedt de beste eigenschappen waarover zij beschikt, te gebruiken. Tot die eigenschappen behoren zorgzaamheid, toewijding, accuratesse, betrouwbaarheid, tact, en een grote algemene belangstelling.’

Belangstelling voor ‘administratief-technische hulpmiddelen’ bijvoorbeeld, zoals de ‘perforator met aanleg’, de ‘elasto-combinatiemap’ en het ‘radeerschildje’. Of voor het maken van ‘reisschema’s’: ‘10.00: Bespreking in Den Bosch met de hoofdvertegenwoordiger Greutens aan de Ossenmarkt 16, tel. 84251. 11.00: Vertrek naar Venlo. 12.30: Lunch in restaurant Witjens, Pauwenmarkt 1, tel. 2340. 15.00: Bezoek aan het Lichtdruklaboratorium van de firma Mijndersholt, Mr Janssenstraat 101. 19.00: Diner met ir. Wolterdijk en echtgenote in Hotel Grosso, Stationsplein 12, tel 12567. Gaat de reis per auto, dan dient u zich ervan te vergewissen of de olie niet eerst ververst moet worden.’ Dat laatste verbaasde me. Lieten ze zoiets in die tijd over aan een meisje?

Interessant trouwens: een secretaresse is iets heel anders dan een secretaris. Een secretaris naait zeer zeker geen knoopjes aan. Een secretaris kan ook een vrouw zijn, dat wel, en, nog leuker, een secretaresse kan tegenwoordig ook een man zijn. Een vrouw zal zich overigens vol trots ‘secretaris’ noemen, maar een mannelijke secretaresse noemt zich liever ‘personal assistant’. Taal is een fascinerende barometer voor maatschappelijke verhoudingen.

Nu we het toch over verhoudingen hebben: al die zorgzaamheid, tact en toewijding van een secretaresse uit de jaren zestig hadden natuurlijk geregeld gevolgen van minder zakelijke aard. Daar zou het boekje toch wel gewag van maken? Hijgerig begon ik te bladeren. En ja hoor, op pagina 15, daar had je ’t al: ‘Er zijn heel wat secretaressen met hun chef getrouwd. (…) Als de omstandigheden zo zijn, dat een huwelijk het logische gevolg is van het eenmaal aanvaarde secretaresseberoep, dan kan dat een zeer gelukkige bij-omstandigheid zijn. Als het verlangen naar iets dergelijks in de beroepskeuze meespeelt, is het bijna zeker dat die keuze op een mislukking uitloopt. Dit komt namelijk meer voor in films en romans dan in werkelijkheid.’ (À propos: lees vooral ook de fijne kantoorroman The Best of Everything van Rona Jaffe.)

Eenmaal getrouwd ben je dan als meisje wel meteen je salaris kwijt, terwijl je die knoopjes gewoon moet blijven aannaaien. En neemt hij natuurlijk meteen een nieuwe secretaresse, ook weer zorgzaam, tactvol et cetera, in zo’n geile kokerrok… Ik moest denken aan Burt Bacharachs Wives and Lovers, een heerlijk lied, zeer seksistisch ook, zulke dingen gaan vaak samen, het is jammer, maar wat doe je eraan? Day after day/ There are girls at the office/ And men will always be men/ Don’t send him off with your hair still in curlers/ You may not see him again…

Ach, dat waren tijden.

Bestaat ‘olie verversen’ eigenlijk nog wel?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden