Review

Een avond vol frisse inzichten door pianist Nelson Freire

Daarom mocht je dit concert niet missen: de vleugel werd een orkest, het orkest een gedroomd klankuniversum. Na een avond vol frisse, nieuwe inzichten vergat je het fysieke verval van de 72-jarige pianist.

Biëlla Luttmer
Pianist Nelson Freire. Beeld Hollandse Hoogte
Pianist Nelson Freire.Beeld Hollandse Hoogte

Van tevoren hield je je hart vast. Je zag Nelson Freire, 72 jaar oud, de trap naar de Grote Zaal afdalen - voetje voor voetje, alsof het nog maar de vraag was of hij zonder problemen bij de vleugel zou aankomen.

Was dit de man die straks twee van de meest atletische titanen uit de pianoliteratuur zou neerzetten? Oké, hij had een indrukwekkende en lange staat van dienst, maar die kon niet voorkomen dat hij altijd weer werd neergezet als het vaardige maar ook wat bleke broertje van Martha Argerich, zijn hartsvriendin en flamboyante collega. De Derde sonate van Brahms én de Derde van Chopin - daarvoor moet je zelfs als afgetrainde jonge god wat extra rondjes rennen.

Nelson Freire
Klassiek
Met Bach/Siloti, Bach/Busoni, Bach/Hess, Brahms, Villa-Lobos, Chopin
27/11, Koninklijk Concertgebouw, Amsterdam

Voordat het vuurwerk begon, was er Bach; Bach zoals pianisten hem in de 19de en het begin van de 20ste eeuw graag hoorden: een orgelprelude, voor piano omgebouwd door de Rus Alexander Siloti, en koralen die Ferruccio Busoni en Myra Hess voor de piano hadden bewerkt.

Toen al hoorde je waarom je juist dit concert in de serie Meesterpianisten niet mocht missen. Uit de piano kwamen ongehoorde klanken: fluittonen, aangeblazen door een hoog orgelregister, en het nasale zuchten van een fagot. De vleugel werd een orkest, het orkest een gedroomd klankuniversum, ontworpen door Nelson Freire persoonlijk, tijdens een zoektocht die nu al bijna zestig jaar duurt.

Brahms' Derde sonate, met de stoere, ongepolijste uitbarstingen van een jonge hond, gaf hij een on-romantisch strakke uitvoering. Wonderlijk hoe rap en raak de zeventiger flitste over de toetsen. Naast die fysieke krachttoer was er zijn strikt persoonlijke visie op Brahms' jeugdwerk. Daarin leidde hij je van een heldere dag naar de geheimen van het duister. Melodie en ondersteuning omarmden elkaar, werden één in een erotische omhelzing. Hij liet je even op adem komen in het weldadig zangerige tweede deel en gooide je vervolgens een lawaaiige dansvloer op.

Na de pauze was er een blokje Villa-Lobos, de bekendste componist van Freires geboorteland Brazilië. Met een van diens Bachianas Brasileiras, een Zuid-Amerikaanse pendant van Bachs preludes, trok Freire een lijntje naar het begin van het recital. Even werd het licht en onbekommerd speels in deeltjes uit Prole do bebé - rustpunt voor het Allegro maestoso waarmee Chopins Derde sonate begon.

Wie nog dacht dat timing is voorbehouden aan jazzmuzikanten, werd uit de droom geholpen. Over de maten heen spelend liet Freire de compositie ter plekke ontstaan. Er was een freakend tweede deel, en een aardse bas die een gewichtloze melodie ondersteunde, bevrijd van hamers en dempers.

Na een avond vol nieuwe inzichten liep de pianist van het podium. Nu via de kleine trap aan de zijkant. Je zag niet langer zijn lichamelijk verval, maar een schat aan frisse ideeën.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden