Een Augustus bedoeld voor één paar ogen

Parlementair redacteur Ariejan Korteweg vindt het onterecht dat de heruitgave van John Williams fenomenale 'Augustus' minder aandacht kreeg dan een 'Stoner'.

Beeld Reuters

Het mausoleum van Augustus in Rome is vandaag de dag een verfomfaaide ruïne, begroeid met bomen en struikgewas. Toch kun je alleen al uit de afmetingen afleiden dat het een imponerend bouwwerk moet zijn geweest, dat maakte dat er geen dag voorbij ging zonder dat de Romeinen aan hun keizer dachten.

Van Augustus, de man die vrede brengt in het Romeinse rijk, hoefde dat niet zo nodig. 'Dergelijke excessen stelt het volk steevast op prijs, en daarom zijn ze nodig. Ik troost mezelf dat ik geen getuige hoef te zijn van dit laatste vertoon', schrijft hij op 9 augustus van het jaar 14 aan zijn jeugdvriend Nicolaus van Damascus. Augustus, keizer met helblauwe ogen, is met een scheepje op weg naar Capri, waar hij is uitgenodigd een gymnastiekwedstrijd bij te wonen. Een paar dagen later zal hij sterven.

Het boek dat John Williams over Augustus schreef, verscheen in 1972. Het werd vorig jaar opnieuw uitgegeven, gedragen door de Williams-revival. Dat Augustus minder aandacht kreeg dan Stoner en Butcher's Crossing is onterecht. Het is een fenomenale roman die de grote keizer heel dichtbij haalt.

Dat is vooral te danken aan de vorm die Williams koos. Hij vertelt het leven van Augustus aan de hand van brieven. De eerste is van Julius Caesar, de laatste van Philippus van Athene, zijn lijfarts. Daartussen de epistels van tijdgenoten als Marcus Antonius, Cleopatra, Strabo en Cicero, maar ook een medische richtlijn, dagorders en de ontroerende dagboeken van dochter Julia, door haar vader verbannen naar het eiland Pandateria. Alles verzonnen door Williams, maar ook gebaseerd op diens uitgebreide kennis van het Romeinse rijk.

De briefvorm maakt het boek intiem: schrijfsels bedoeld voor één paar ogen. Ze maken aannemelijk hoe een ziekelijke, gevoelige jongen kan uitgroeien tot een keizer die ontvankelijk is voor poëzie en schoonheid en toch alles - vriendschap, familie, liefde - ondergeschikt maakt aan dat hoogste doel: de eenheid van zijn rijk.

Hij houdt daarbij een scherp oog voor het betrekkelijke van de dingen: 'Rome zal ten onder gaan; dat doet er niet toe', schrijft hij. 'De barbaar zal het veroveren; dat doet er niet toe. De barbaar zal het Rome worden dat hij verovert.'

Die barbaar, besef je na het lezen van Augustus, dat zijn wij.

Ariejan Korteweg neemt mee

1 Karl Ove Knausgård - Schrijver Naast je eigen leven een tweede leven om in te verdwalen.

2 Kaputt - Curzio Malaparte Sinds De huid weet ik dat niemand de oorlog dichterbij haalt.

3 David Byrne - Hoe muziek werkt Voorman van de Talking Heads en apostel van tropicália opent zijn schatkamer aan muzikale kennis.

4 Aurélien Bellanger - L'aménagement du territoire Jonge schrijver die eerder minitel en internet in roman verwerkte en hier vertelt wat voor sporen de TGV trekt in het Franse land.

5 Adam Zamoyski - De fantoomterreur Pools-Britse historicus legt uit hoe de Europese elite na Napoleon decennialang overal complotten zag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden