Test Peex rX

Een apparaat dat livemuziek direct laat horen via oordopjes, werkt dat? We testten het bij Elton John

Nieuwe technologieën krijgen vat op livemuziek. Neem dit apparaatje dat livemuziek via oortelefoontjes afspeelt, gedemonstreerd bij een concert van Elton John. Een goed idee?

Beeld Arjen Born

Terwijl duizenden fans zich in een afgeladen Ziggo Dome vergapen aan hun muzikale held Elton John – het is zijn afscheidstournee – staat een groepje journalisten balkjes op en neer te schuiven op de telefoon.

We zijn hier op uitnodiging van het Britse bedrijf Peex, dat technologie ontwikkelde die de concertervaring moet verbeteren. De livemuziek komt daarbij direct de oren van de concertganger binnen, via oortelefoontjes.

Bij veel live-optredens gaat een deel van de muziek verloren, zegt David Johnson, operationeel directeur van Peex. Instrumenten raken overstemd in het geluidsgewoel, de tekst is niet altijd goed verstaanbaar. Zijn oplossing is de rX, dit ronde apparaat dat als een medaille om de nek hangt en waaraan de oortelefoontjes zijn bevestigd:

Beeld Peex

Via deze telefoon-app is het bovendien mogelijk om het volume van instrumenten aan te passen en zo zelf het geluid te mixen:

Beeld Peex

Valt de gitaar weg? Even het gitaarkanaal omhoog gooien en de soepele klanken van gitarist John Jorgenson breken helder door de geluidsmuur, is het idee.

‘Toekomst live muziek’

Peex hoopt dat het rX-apparaat uiteindelijk standaard wordt aangeboden tijdens de ticketverkoop, vertelt David Johnson in de Ziggo Dome. Het bedrijf beweert immers ‘de toekomst van de livemuziek’ in handen te hebben. Zit daar wat in? We hangen de rX om de nek en stappen de zaal binnen waar de in glitterend pak gestoken Elton John en zijn band zojuist aan het concert zijn begonnen.

En jawel, het rX-apparaat blijkt een uitstekende toevoeging. Klanken die in de zaal verdrinken in de geluidsmuur, worden alsnog hoorbaar. De zang klinkt helderder, de toetsenist komt beter uit de verf. Wie tijdens het nummer Rocket Man het volume van de gitarist omhoogschuift, hoort het akoestische gitaarspel tijdens dat nummer opvallend veel beter.

Zo werkt het rX-apparaatje van Peex

Livemuziek uitzenden via oordopjes is ingewikkelder dan het lijkt. Eerst moeten de opnames van vele microfoons op het podium worden gegroepeerd tot vijf kanalen. Hierbij worden offers gebracht: het is bijvoorbeeld niet mogelijk om het volume van het pianospel en de zang van Elton John apart aan te passen, omdat de microfoon waarin hij zingt ook pianogeluiden opvangt – een beperking.

De opnamen worden, nadat ze zijn gemixt, direct via radiogolven naar het rX-apparaat om de nek van de concertganger gestuurd. Omdat dit met de lichtsnelheid gaat, arriveren deze opnamen eerder dan het geluid in de zaal, dat reist met de geluidssnelheid. Daardoor zou je een echo horen. De vertraging varieert ook nog eens per locatie in de zaal. Het apparaat is om die reden voorzien van een microfoontje dat bepaalt wanneer de audio arriveert, voordat het de opnamen doorstuurt naar de oortelefoontjes die de concertganger in heeft. Zo arriveren het geluid uit de boxen en het geluid uit de oortelefoontjes tegelijk in de oren.

Wel is er een neiging om continu te pielen met de mix, waardoor je geregeld met een scherm voor je neus zit. Momenten dat je niet op de muziek bent gefocust. Overigens wordt ook gewerkt aan concerten waarin zelf mixen helemaal geen optie is, legt Johnson uit. Dan is het verbeteren van het geluid de enige functie.

De voordelen zijn het grootst in de uithoeken van de Ziggo Dome, waar het geluid minder is. In het midden voegt de technologie niet veel toe. De Ziggo Dome is dan ook befaamd om zijn goede akoestiek. Tijdens festivals in de openlucht, waar het geluid regelrecht brak kan zijn, zou het rX-apparaat pas echt een grote verbetering kunnen blijken. Dit is een idee met potentie.

Ook omdat opvallend genoeg de live-ervaring nauwelijks verloren gaat. Doordat de oortelefoons niet helemaal afsluiten, komt een groot deel van het geluid in de zaal nog steeds binnen. De bassen dreunen net zo hard via de vloeren door het lichaam. Je vergeet zelfs al snel dat je oortelefoontjes in hebt. Tot ze pijn beginnen te doen, want erg comfortabel zijn de standaardoortjes van Peex niet.

Gevoel

Gelukkig is het ook mogelijk om eigen oortjes te gebruiken, wat de ervaring totaal kan veranderen. Met afsluitende in-eardopjes klinkt het geluid nog beter uitgebalanceerd, alleen raak je nu wél geïsoleerd. Het grootse gevoel van muziek die door een zaal met duizenden mensen galmt, valt volledig weg.

Wel doen afsluitende oortjes uitstekend dienst als gehoorbescherming. Want daar zit misschien wel het grootste nadeel van de rX: de meegeleverde oortelefoontjes bieden volgens Johnson een geluidsreductie van ’10 à 15 decibel’, maar als je die gebruikt krijgen de oren beduidend meer te verduren dan met echt goede gehoorbescherming.

Terwijl het concert van Elton John eindigt, zoemt in de broekzak de telefoon. ‘Hopelijk had u een geweldige show! Lever alstublieft uw Peex rX weer in bij het verlaten van het gebouw’, meldt een bericht van de app. Die uw verslaggever opent en zo het afscheidsmoment van Elton John, die opstijgt op een doorzichtig platform en verdwijnt in een gat in de achterwand, precies mist.

Beeld Peex

3D-brillen en armbandjes

De rX is niet de enige technologie die de concertervaring moet veranderen. Met 3D-brillen maakt Kraftwerk driedimensionale achtergrond-visuals mogelijk. Bij Coldplay-concerten werden ‘Xylobands’ uitgedeeld, armbandjes die op commando massaal oplichtten en knipperden in verschillende kleuren. Het publiek werd zo zelf onderdeel van de lichtshow, zoals hier te zien:

Ondertussen verschijnen overleden artiesten, van 2Pac tot André Hazes, sinds een paar jaar als hologrammen op het podium dankzij 3D-projecties. Zo kon Frank Zappa vorige maand nog optreden in de RAI in Amsterdam. Dit maakt het mogelijk om optredens mee te maken van artiesten die er niet meer zijn, al ervaren sommigen ongemak bij dode artiesten die als digitale geesten over het podium bewegen. Bekijk het hier zelf:

Dan is er nog de kwestie smartphone. Sommige artiesten moedigen gebruik ervan in de zaal aan; zo verstrekte Radiohead voorafgaand aan een optreden in IJsland wifi-codes, zodat bezoekers het optreden live konden streamen en fans over de hele wereld konden meegenieten.

Aan de andere kant van het spectrum ontwierp het bedrijf Yondr dit sluitende omhulsel voor telefoons dat in de concertzaal niet kan worden geopend, om concertgangers van hun smartphone af te laten blijven:

Beeld Yondr

Onder meer Guns ’N Roses en Alicia Keys maakten er gebruik van. Technologie kan immers ook afleiden van waar het werkelijk om gaat: de muziek en het groepsgevoel.

Lees ook onze concertrecensie van het laatste optreden van Elton John in Nederland. ‘We zullen hem missen, Elton John – toch een van de meest excentrieke popsterren die de jaren zeventig hebben voortgebracht.’

Net als Elton John brengt zangeres Chagall nieuwe technologieën naar de concertzaal. Met een pak vol bewegingssensoren stuurt ze zowel haar muziek als haar achtergrondvisuals. Lees hier hoe dat zit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden