Media ‘Bloot’ in Museum Kranenburgh

Een actueel en complex onderwerp, maar bloot laten zien in het museum leidt nog altijd tot gedoe

Thomas Widdershoven maakt expo ‘Bloot’ in Museum Kranenburgh.

De foto die Museum Kranenburgh selecteerde voor op de campagneposter is gemaakt door Chloë Ellingson. Het is geen toevalstreffer, maar een reclamefoto voor een Canadees merk tampons van biologisch katoen: Easy period. Beeld Cloë Ellingson / Alyssa Bertram

Wie richting Museum Kranenburgh in Bergen gaat, komt de posters vanzelf tegen. Erop een foto van twee jonge vrouwen: de een is bloot, de ander heeft haar bh aan en stapt in of uit haar onderbroek. ‘Sommige mensen zien het helemaal niet hoor’, zegt museumdirecteur Mariette Dölle. Met ‘het’ bedoelt ze: het witte tampontouwtje dat afsteekt tegen het bruine bovenbeen.

Daar was niet iedereen van gediend, merkte het museum na het rondsturen van flyers en uitnodigingen. ‘Onsmakelijk’ en ‘te intiem’ zou de foto zijn, ook volgens sommige begunstigers van het museum. Gemeenteambtenaren wijdden een extra overleg aan de posters. Eigenlijk werd het hele thema van de tentoonstelling, bloot, door sommigen niet gewaardeerd. Ook de gidsen, die als vrijwilliger bezoekers in het museum rondleiden, hadden hun twijfels.

Dölle vat het bezwaar dat ze hoorde zo samen: ‘Bloot laten zien is niet beschaafd, een museum is beschaafd, dus bloot hoort niet in een museum.’ Die redenatie staat haaks op de reden dat er zo veel naakt in de westerse schilderkunst is, legt Dölle uit: ‘Dat naakt verwijst naar de klassieken die we juist zo beschaafd vonden.’

Penis XL, 2003, van Atelier Van Lieshout. Beeld Atelier Van Lieshout

Maar dan is de kunsthistoricus aan het woord. Museumdirecteur Dölle vond bloot, een tentoonstellingsidee van gastcurator Thomas Widdershoven (van ontwerpbureau Thonik), een goed onderwerp, omdat het actueel is en complex. De grenzen van wat kan en mag veranderen. Dat bleek begin deze maand nog toen een theateraffiche uit 1980 van de onlangs overleden ontwerper Anthon Beeke al na een paar uur werd weggehaald van het Amsterdamse Leidseplein.

Widdershoven maakte een eigenzinnige tentoonstelling. Niet alleen billen, borsten, vulva’s en piemels zijn te bewonderen, maar ook bijvoorbeeld een illegale goudmijn en een vitrine met vier telefoongidsen uit de jaren tachtig. ‘Veel Nederlanders voelden zich bloot zonder hoofdletters’, meldt de toelichting over Wim Crouwels ontwerp. En Widdershoven wil laten zien wat bloot in reclames kan betekenen, zoals in campagnes waaraan hij zelf meewerkte en op affiches van Anthon Beeke.

Bloot of naakt?

De bekende Britse kunstcriticus John Berger legde in zijn BBC-serie Ways of Seeing (1972) het verschil tussen bloot en naakt als volgt uit: ‘Bloot zijn is jezelf zijn; naakt zijn is bloot te worden bekeken door anderen.’

Wat Dölle is opgevallen: bloot went. Tijdens de opbouw van de tentoonstelling moest ze even slikken toen de foto van Juliette Chrétien werd opgehangen, waarop is te zien hoe een vrouw haar geslachtsdeel bekijkt met een speciaal daarvoor gemaakte spiegel, een afstudeerproject van Michèle Degen. Inmiddels is Dölle aan de nietsverhullende foto gewend.

Ook de gidsen wenden aan het idee om met wildvreemden over bloteriken te praten. Dölle: ‘Zij merkten dat bloot al onderwerp van gesprek was, thuis. Hun kinderen gingen bijvoorbeeld nog in hun blootje op het strand spelen, hun kleinkinderen doen dat niet.’ Op de tentoonstelling hangt een foto van Rineke Dijkstra uit 1995, een blote peuter zit wijdbeens op het strand. Een beeld waar we niet meer aan gewend zijn. Zijn we preutser geworden? Verstandiger? Heeft het strand door internet zijn onschuld verloren?

Antwoorden geeft de tentoonstelling niet. ‘De meningen zijn nog niet gestold’, zegt Dölle, ze hoopt dat het gesprek in het museum doorgaat. Bij de opening, afgelopen zondag, was er in ieder geval geen protest. Al valt er altijd wel iets te klagen: in het gastenboek, tussen lovende woorden, schreef een teleurgestelde bezoeker: ‘Waarom lopen er hier geen naakte mensen rond?’

Bloot, Museum Kranenburgh. Bergen, t/m 03-02-2019.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.