Eelde wordt eerste Europese drone-vliegveld

Maar niet iedereen mag er zomaar met zijn drone aan de slag

Eelde wordt het eerste Europese vliegveld waar onbemande toestelletjes mogen opstijgen en landen. Het nieuwe kabinet maakt proeven makkelijker. Voor de drone-hobbyisten valt er nog weinig te juichen.

Medewerkers van de brandweer in Deurningen (Twente) proberen een drone uit. Sensoren detecteren gifstoffen en brandhaarden. Foto Marcel van den Bergh/de Volkskrant

Nog voordat de inkt van het nieuwe regeerakkoord - waarin het kabinet Rutte-III in één regeltje meer wettelijke ruimte aankondigt voor het testen van drones - is opgedroogd, lijkt de daad bij het woord te zijn gevoegd.

Groningen Airport Eelde kondigde eerder deze maand aan 'de eerste Europese luchthaven' te worden waar als experiment het vliegen met onbemande luchtvaartuigen zoals drones wordt toegestaan. In Oost-Nederland gaat de politie, ook bij wijze van proef, vanaf nu drones inzetten bij het analyseren van grote verkeersongevallen en bij rechercheonderzoeken.

Ruim een jaar geleden scherpte het ministerie van Infrastructuur en Milieu (I en M) de regelgeving voor het vliegen met drones aan, mede op aandringen van de burgerluchtvaart. Die klaagde over het toenemende gevaar op botsingen in het volle Nederlandse luchtruim. Waait de wind nu plotseling uit een andere hoek?

Stapje voor stapje

'Zo razendsnel gaat het allemaal niet', zegt operationeel-directeur Marc Sandelowsky van het Twentse testcentrum voor drones Space53 (waarin overheden, bedrijfsleven en kennisinstituten samenwerken). Hij spreekt van 'een wereld met twee snelheden'. In technologische zin zet de drone-industrie elke dag grote stappen, ook in Nederland, maar als het gaat om de toepassing van al die innovaties in de praktijk is het eerder stapje voor stapje. Dat heeft te maken met de strikte regelgeving voor het luchtruim.

Niettemin publiceerde het ministerie begin oktober in de Staatscourant een aanpassing in de regelgeving voor drones die het mogelijk maakt dat er binnen enkele maanden vanaf vliegveld Eelde ook met onbemande toestelletjes kan worden gevlogen. Dat is opvallend, omdat Eelde ook aangedaan wordt door passagiersvliegtuigen. Luchtverkeersleiding Nederland is dan ook bij de proef betrokken: vanwege de burgerluchtvaart valt Eelde onder een zogeheten CTR-zone. Daardoor is het in principe in een straal van zestien kilometer rondom de luchthaven verboden met drones te vliegen.

Test in Twente

In Twente maakt de brandweer sinds vorig jaar als experiment gebruik van drones. Die maken onder andere 3D-opnamen van brandhaarden. Incidenteeel zet de politie drones in voor het maken van overzichtsfoto's, bijvoorbeeld van de plek waar later het lichaam van de 14-jarige Savannah uit Bunschoten werd gevonden. De politie in Oost-Nederland gaat vanaf nu veel vaker drones inzetten, bijvoorbeeld bij het reconstrueren van grote verkeersongevallen. Vermoedelijk vanaf maart 2018 gaan drones vanaf Eelde inspectievluchten uitvoeren om de kwaliteit van dijken en windmolens te controleren.

Voordat de hobbyvlieger in gejuich uitbarst: het is niet de bedoeling dat iedereen straks met zijn privé-drone op Eelde in de weer gaat. Dat is voorbehouden aan gecertificeerde bedrijven die met luchtvaartwaardig materieel werken - gekeurd door het Nederlandse Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) - en die de drones voor 'civiele toepassingen' (aldus de woordvoerster van de luchthaven) inzetten.Te denken valt aan het transporteren van noodmedicatie naar de Waddeneilanden, het inspecteren van dijken en het inspecteren van windmolens, zegt de woordvoerster. 'De drones worden zichtbaar op de radar. Eerst gaan ze gescheiden van de burgerluchtvaart vliegen. Op den duur ook gelijktijdig.'

Maatschappelijk nut

Volgens DARPAS, de branchevereniging van bemande vliegende systemen, illustreert deze proef dat de overheid inziet dat drones 'een maatschappelijk nuttige functie kunnen hebben'. Die kwalificatie komt van DARPAS-voorzitter Rob van Nieuwland. 'Het ministerie van Infrastructuur wil best wat doen. Voor Haagse begrippen is ongebruikelijk snel een uitzondering op de regels gemaakt voor Eelde.'

Van Nieuwland en Sandelowsky van testcentrum Space53 (dat gevestigd is op de deels weer voor luchtvaart opengestelde vliegbasis Twente) beklemtonen dat er nóg een uitzondering moet komen in de regelgeving. Namelijk dat het onder strikte voorwaarden en louter voor beroepsbeoefenaars mogelijk moet worden met nog niet gecertificeerde drones in het luchtruim te experimenteren. Sandelowsky: 'Anders rem je de innovatie.'

Volgens Van Nieuwland zijn kleine luchthavens zeer geschikt om civiele toepassingen van drones te testen. Dat kan op het vliegveld van Woensdrecht (officieel defensieterrein), vliegveld Valkenburg tussen Leiden en Den Haag, vliegbasis Twente en het terrein van het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) in de Noordoostpolder. Maar ook op luchthavens die nog wel door de burgerluchtvaart gebruikt worden en waar dus beperkingen gelden vanwege de CTR-zone. Van Nieuwland: 'Op het vliegveld van Maastricht kunnen drones heel nuttig zijn bij inspecties van de aangrenzende chemische industrie.'

Eerder dit jaar verleende het ministerie ontheffing voor een dronevlucht boven de raffinaderijen van Shell Pernis. Het ging om een inspectievlucht boven een affakkelinstallatie. De drone van het NLR was voorzien van een zender-ontvanger waardoor de Luchtverkeersleiding Nederland iedere beweging kon volgen. Van Nieuwland: 'Bij een normale, menselijke inspectie moet de hele installatie worden stilgelegd. Dat kost miljoenen. Dat hoefde nu niet.'

Ver van woningen

Sandelowsky wijst op een ander voordeel van drone-experimenten op kleine vliegvelden: 'Luchthavens liggen doorgaans ver van de bebouwde kom.' Daardoor hebben de drone-proeven deels juist met minder regelgeving te maken. Er gelden namelijk ook strenge regels voor het vliegen met drones in de buurt van woningen. Zo mag een drone niet over aaneengesloten bebouwing (een stad of dorp) vliegen.

Om even pragmatische redenen kiest de Nederlandse politie ervoor in Oost-Nederland met drones te gaan experimenteren. 'Daar is het luchtruim het minst vol en kunnen we via de weg snel met materieel ter plekke zijn', zegt woordvoerder Ed Kraszewski. Twaalf politiemensen zijn of worden opgeleid tot professioneel dronepiloot. De drones mogen alleen vliegen boven volledig door de politie afgezette gebieden. Kraszewski: 'Natuurlijk kan een politiehelikopter dat ook. Maar die is duur en wordt al bijna permanent ingezet bij de criminaliteitsbestrijding.'