InterviewEefje de Visser

Eefje de Visser maakte haar nieuwe album op Belgische wijze: vanuit de onderbuik

Beeld Erik Smits

Zangeres en tekstschrijver Eefje de Visser vertrok naar Gent en leerde daar muziek te maken vanuit de onderbuik. 

Eefje de Visser is naar Gent verhuisd en als je aan haar vraagt of er een verschil is in de manier waarop Belgen en Nederlanders muziek maken, zegt de zangeres: ‘O absoluut, zelfs de manier waarop ze over muziek praten is anders. Ik denk dat we in Nederland eerder technisch en concreet worden als we iets muzikaals willen beschrijven. In België gebruiken ze vaker de woorden die het bijbehorende gevoel oproepen.’

Voorbeeldje. Tijdens de opname van een van de liedjes van haar nieuwe album Bitterzoet zei haar Belgische vriend, die de productie van het album deed: ‘En hier moet het zijn alsof er een grote zwerm vogels vanuit het oerwoud opstijgt.’

‘Ik snapte precies wat hij bedoelde, maar het was voor mij nieuw om zo over muziek te praten. Ik denk dat we in Nederland heel goed zijn in het perfectioneren van iets dat in een bestaand hokje past, maar het vormgeven van iets vanuit de onderbuik, iets dat je niet goed kunt verwoorden, daarin zijn ze in België veel beter. Misschien zijn Belgische bands daarom, qua genre, vaak wat eclectischer en ongrijpbaarder. Kijk maar naar Deus.’

Rookgordijnen

De Visser is zelf ook meer van het associatieve. Op de drie albums van de 33-jarige zangeres, die in 2009 de Grote Prijs van Nederland won in de categorie singer-songwriter, trok ze in haar alternatieve popliedjes al rookgordijnen op van intuïtief proza. Ze schetst eerder sferen dan herkenbare situaties, coherent maar niet concreet. Net als Bitterzoet nu.

Maar ja, wie in het Nederlands zingt, moet duiding geven. Ze is al zo vaak gevraagd naar de betekenis van haar songteksten. In een drukke Amsterdamse lunchroom vertelt ze dat ze vaak vergeet dat ze Nederlandstalige muziek maakt.

Beeld Erik Smits

‘Omdat ik me tekstueel meer laat inspireren door buitenlandse artiesten. En de verwachting van Engelstalige teksten is zo anders. Ken je dat nummer van Massive Attack?’ Boven haar espresso neuriet ze de eerste regels van Teardrop, net zo onverstaanbaar als zangeres Liz Fraser het origineel zingt.

‘Prachtig, en geen woord van te verstaan. Maar ik denk niet dat er veel verontwaardigde mensen zijn geweest die zeggen: ‘Hé, wat zingt ze nou eigenlijk?’’

Ze wordt niettemin gehoord en gewaardeerd als artiest die op een bijzondere manier met taal omgaat. Haar teksten worden als poëzie betiteld en ze is meer dan eens benaderd door uitgeverijen die een dichtbundel van De Visser wel zagen zitten. Ze bedankte beleefd. Voor De Visser is de tekst onlosmakelijk verbonden met de muziek. Sterker nog, ze heeft zich deze keer erg gefocust op de muziek en hoe ze die kernachtiger kan maken.

‘Mensen vonden het altijd knap dat ik veel akkoordwisselingen in mijn liedjes stopte. Dat is helemaal niet knap! Er zijn veel mooie liedjes geschreven met maar drie akkoorden. Dreams van Fleetwood Mac, bijvoorbeeld. Zó goed. Maar ik kon dat niet. Het is een skill die ik voor dit album onder de knie wilde krijgen. Het geeft sommige liedjes meer lucht, dat miste ik in mijn oudere werk soms.’

Ze beseft terdege dat ze als artiest, die haar eigen werk uitvoert, hoort bij dat immer uitdijende gilde van singer-songwriters, een term voor een beroepsgroep waarmee je je onderhand bij de Kamer van Koophandel kan inschrijven. Maar elke keer als het s-woord klinkt, gaat er een lichte huivering door haar lichaam.

‘Dan zie ik iemand voor me die iets vrij gezapigs maakt met een akoestische gitaar. Dat ben ik niet. Maar als je ooit met zo’n gitaar op een podium hebt gestaan, blijft die term voor altijd aan je kleven.’

Ze gebruikt net zo goed synthesizers of drumcomputers. Ze houdt evenveel van het popgeluid van Lionel Richies All Night Long als van ‘experimentele alternatieve muziek uit de donkere dancehoek’. En ze heeft geprobeerd om die op Bitterzoet samen te brengen.

Niet dat De Vissers liedjes je meteen de dansvloer op sleuren. Eerder word je verleid tot dromerig heen en weer zwaaien, als sluiers van meerstemmige melodieën over de beat worden gedrapeerd.

Meer riemen

En waar ze haar vorige albums in eigen beheer uitbracht op haar label Eefjes Platenmaatschappijtje, verschijnt Bitterzoet nu bij wereldwijde platengigant Sony. Een beslissing die voortkomt uit zuiver praktische overwegingen, zegt ze. Sony kan zich buigen over de zakelijke rompslomp en heeft een groot team ter beschikking voor bijvoorbeeld promo. De Visser richt zich nu op alle creatieve aspecten van haar vak. Zo hoopt ze tot een artistieke productie te komen die verder gaat dan alleen haar liedjes.

‘Het podiumbeeld bij concerten, de videoclips, de totale presentatie: ik heb het altijd heel cool gevonden hoe artiesten als Kate Bush en David Byrne beeld en choreografie integraal onderdeel maakten van hun werk. Ik wil ook alle ideeën die ik in mijn hoofd heb verwezenlijken. Tot voor kort was dat moeilijker, omdat ik me als onafhankelijk artiest moest bezighouden met allerlei organisatorische zaken. Het was roeien met de riemen die ik had. Inmiddels heb ik wat meer riemen.’

Er is een voorproefje te zien van de totale Eefje. In de clip van de single Bitterzoet dansen schoonzwemmers in formatie op het droge en daartussen beweegt De Visser gracieus mee.

Visser: ‘Ik ben enorm gefascineerd door de manier waarop ze individueel bewegen en tegelijk één organisme vormen. Dat schoonzwemmen werd een kleine obsessie voor me. Ik heb inmiddels ook alle schoonzwemfilmpjes op YouTube bekeken.’

Beschouwend

En de teksten? Ze maakt er een punt van niet te veel toelichting te geven. Toch, als je naar een album luistert met de titel Bitterzoet, met ‘jij’, ‘ik’ en ‘wij’ als meest voorkomende woorden, dan kun je het verlangen naar uitleg moeilijk onderdrukken. Ze wil zover gaan te melden dat de liedjes iets beschouwends willen zeggen over relaties. De onrealistische verwachtingen die we gevoerd krijgen door televisie. Of hoe je gevangen kunt zitten in een afhankelijkheidsrelatie, zoals in Lange vinnen, een nummer vol watermetaforen.

Ze twijfelt. ‘Ik weet eigenlijk niet of ik dit wil zeggen, maar het gaat er ook over hoe ik nu als jonge vrouw terugkijk naar dat mooie jeugdige romantische dat ik ooit had, dat ook een zekere afhankelijkheid met zich meebracht. Ik zag ook bij andere mensen hoe ze verstrikt konden raken in een afhankelijke of symbiotische relatie. 

‘In zijn algemeenheid gaat dat nummer over het proces van loskomen. Water is dan het symbool van de ultieme comfortzone. Je weet wel ‘als een vis in het water’ of het vruchtwater waaruit we allemaal ooit zijn gekomen. Hoe ouder je wordt, hoe meer je uit dat veilige water moet. Dat is, denk ik, vrij worden. Die strijd om uiteindelijk boven te komen en naar adem te happen... zoiets.’

Dan plots bewust van zichzelf: ‘O god, iedereen zit nu vast mee te luisteren hier.’

Bitterzoet verschijnt op 24 januari.

Eefje de Vissers aanstaande album Bitterzoet (2020).
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden