TIPS#EducateYourself

#EducateYourself: lees-, kijk- en luistertips over racisme

Wat kunnen witte mensen lezen, kijken of luisteren om meer te leren over racisme en hun witte privilege?

‘Hallo witte mensen’, Anousha Nzume.Beeld AUP

Naast #BlackLivesMatter domineerde een andere hashtag de afgelopen week het internet: #EducateYourself, onderwijs jezelf. Een oproep gericht aan witte mensen: juist degenen die racisme nooit zelf ervaren, moeten actief op zoek gaan naar bronnen die hun leren wat institutioneel racisme is, hoe witte mensen het in stand houden en hoe daaraan een eind kan worden gemaakt. De boodschap is kortweg dat het niet aan zwarte mensen – die al dag in dag uit racisme ervaren – is om hen hiervan op de hoogte te brengen. Dus wat kunnen witte mensen lezen, kijken of luisteren om meer te leren over racisme en hun witte privilege? Een selectie.

Lezen

Hallo witte mensen – Anousha Nzume

Waarom is blanke vla geen racisme, maar Zwarte Piet wel? Waarom is het geen compliment als je iemand een ‘exotische verrassing’ noemt? Waarom is het racistisch om te vragen waar een niet-witte Nederlander ‘echt’ vandaan komt? In het boek Hallo witte mensen beantwoordt Anousha Nzume deze en andere vragen aan de hand van persoonlijke anekdotes, gesprekken met ervaringsdeskundigen en wetenschappelijke publicaties.

Witte onschuld – Gloria Wekker

‘Witte onschuld’, Gloria Wekker.Beeld AUP

Emeritus hoogleraar antropologie Gloria Wekker schrijft over de Nederlandse paradox in het gesprek over racisme: enerzijds heerst er onder een breed deel van de witte bevolking het idee dat Nederland zo’n tolerant land is, anderzijds roept het praten over ras en racisme bij diezelfde groep woede op.

Alledaags racisme – Philomena Essed

‘Alledaags racisme’, Philomena Essed.Beeld Feministische Uitgeverij Sara

Baanbrekend werk over het alledaagse racisme in Nederland dat Surinaamse en Afro-Amerikaanse vrouwen ervaren op de werkvloer, bij het zoeken naar woonruimte, in contact met buren, bij het winkelen of in het openbaar vervoer. Verscheen voor het eerst in 1984 en is in 2018 nog een keer uitgebracht, omdat veel van de onderwerpen nog steeds actueel zijn.

Zwart – samengesteld door Vamba Sherif en Ebissé Rouw

‘Zwart’, samengesteld door Vamba Sherif en Ebissé Rouw.Beeld Atlas Contact

In Zwart staan verhalen, essays en herinneringen van Nederlandse en Belgische auteurs met Afrikaanse wortels. Zo schrijft politicoloog, schrijver en strategisch beleidsadviseur Kiza Magendane over het belang van onderwijs en over hoe docenten hem als Congolese vluchteling te laag inschatten, en neemt journalist, opiniemaker en presentator Clarice Gargard de lezer mee terug naar haar jeugd in Liberia.

Waarom ik niet meer met witte mensen over racisme praat – Reni Eddo-Lodge

‘Waarom ik niet meer met witte mensen over racisme praat’, Reni Eddo-Lodge.

Een gedetailleerde, toegankelijk geschreven bestseller van de Britse journalist Reni Eddo-Lodge, waarin zij de historische oorzaken van racisme onderzoekt en aantoont dat het voorkomt in de politiek, op straat en in de popcultuur – ook bij mensen die het ‘goed bedoelen’.

White Fragility – Robin DiAngelo

‘White Fragility’, Robin DiAngelo.Beeld Beacon Press

Een boek over witheid en de vraag waarom het zo moeilijk is om met witte mensen over racisme te praten, zonder dat iemand boos of verdrietig wordt. DiAngelo, een witte vrouw die in armoede is opgegroeid en ruim twintig jaar diversiteitstrainingen heeft gegeven, bekijkt het vanuit haar perspectief.

Luisteren

Fufu en dadels – Hajar Fallah, Suheyla Yalcin en Munganyende Hélène Christelle 

Beeld Fufu en dadels

Deze drie millennials uit Eindhoven hebben respectievelijk Marokkaanse, Turks-Armeens-Nederlandse en Rwandese wortels. In hun podcast bespreken ze allerlei thema’s, van de druk om te gaan trouwen tot islamitisch feminisme.

Dipsaus – Anousha Nzume, Ebissé Rouw, Mariam El Maslouhi

Beeld Dipsaus

Een tweewekelijkse podcast ‘door vrouwen van kleur, voor vrouwen van kleur’ – al kan iedereen er iets van opsteken. Nzume, Rouw en El Maslouhi bespreken onderwerpen die in de reguliere media vaak onderbelicht blijven, zoals hoe het is om queer en moslim te zijn, of de zwarte roots van elektronische muziek.

Zwijgen is geen optie, aflevering: ‘Racisme dient een doel’ met Olivia Rutazibwa

Olivia Rutazibwa.Beeld YouTube

Olivia Rutazibwa wilde alleen professor worden aan de universiteit van Portsmouth als ze in haar lessen mocht aantonen dat ontwikkelingshulp een voortzetting is van het kolonialisme. Het mocht: nu is ze professor in internationale ontwikkeling en Europese studies. In deze podcastaflevering van Zwijgen is geen optie verbindt Rutazibwa sociale ongelijkheid, racisme en koloniale geschiedenis met elkaar.

Boos, aflevering met Clarice Gargard

In heldere taal legt Clarice Gargard onder meer uit waarom je geen ‘All Lives Matter’ maar ‘Black Lives Matter’ moet zeggen, niet telkens aan zwarte mensen kunt vragen hun trauma op te rakelen en waarom culturele toe-eigening niet simpelweg over haar of kleding gaat, maar over macht.

Damn, Honey, aflevering 44 met Sylvana Simons: ‘Over Black Lives Matter en racisme in Nederland’

In de feministische podcast Damn, Honey van schrijvers Marie Lotte Hagen en Nydia van Voorthuizen praat politicus Sylvana Simons over George Floyd, Black Lives Matter, de protesten en wat witte mensen kunnen doen om racisme te stoppen.

Kijken

I Am Not Your Negro – Raoul Peck

Een documentaire gebaseerd op Remember This House, het onvoltooide manuscript van de Amerikaanse schrijver en sociaal criticus James Baldwin over de levens van en moorden op Malcolm X, Medgar Evers en Martin Luther King jr. Regisseur Raoul Peck verbindt de burgerrechtenbeweging uit de jaren zestig met Black Lives Matter.

Dear White People – Justin Simien

Deze Netflix-serie volgt een aantal zwarte studenten op een prestigieuze Amerikaanse universiteit die worstelen om hun plaats te vinden in een overwegend witte maatschappij. Dear White People gaat over de complexiteit van ras en racisme, maar is verpakt als komedie.

13th – Ava DuVernay

Een documentaire over het dertiende amendement in de Verenigde Staten, waarin de afschaffing van de slavernij werd vastgelegd. 13th betoogt dat het grootschalige gevangenzetten van zwarte Amerikanen – een op de drie belandt in de cel – een moderne vorm van slavernij is.

‘Black Lives Matter’ – VPRO Tegenlicht

Hoe groeide Black Lives Matter uit van een hashtag tot Amerika’s grootste burgerrechtenbeweging? In dezeTegenlicht-aflevering vertelt een van de oprichters, kunstenaar en activist Patrisse Cullors, over de noodzaak van verzet.

Verdacht – Nan Rosens

Politiegeweld of etnisch profileren alleen in Amerika? Verdacht toont het tegendeel aan. In de documentaire doen veertien zwarte en bruine Nederlanders verslag van hun ervaringen met onterechte – soms dagelijkse – politiecontroles.

Wit is ook een kleur – Sunny Bergman

Documentairemaker Sunny Bergman richt zich op witte mensen en werpt de vraag op waarom zij zich vaak verongelijkt voelen als racisme of wit privilege wordt besproken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden