Boekrecensie Ed van Thijn

Ed van Thijn, een oorlogskind in de politiek (drie sterren)

Willem van Bennekom portretteert voormalig burgemeester Ed van Thijn, doe ‘een groot deel van zijn leven thuisloos is geweest’. 

Cover van besproken boek

Willem van Bennekom: Ed van Thijn – Leven als opdracht

Boom; 320 pagina’s; € 24,90.

Het kind van Joodse afkomst dat er niet had mogen zijn, maar de oorlog overleeft, product van een administratief foutje – en hoe het worstelend verder gaat in zo’n leven. Het is een mooi, bijna literair gegeven. Ischa Meijer sprak in een van zijn gedichten van ‘een jongetje dat alles goed zou maken’.

Jacques Wallage, de PvdA-politicus, noteerde in het onlangs verschenen autobiografische Het land achter de heuvels: ‘Hoezeer je je best ook deed, hoe mooi de opstellen die je op school schreef ook waren, hoe groot je maatschappelijke succes uiteindelijk ook was, aan de rauwe feiten die het leven blijvend hadden misvormd viel niets meer te veranderen.’ Of toch wel? Te leven met schimmen uit het verleden kan zomaar uitlopen op een roeping voor de politiek.

Nu is er een boek over Ed van Thijn (1934), voormalig burgemeester van Amsterdam, minister, Kamerlid en vertrouweling van Joop den Uyl. Twee keer Westerbork, twee keer ontkomen aan deportatie. Leven als opdracht heet het boek. Zoals Wallage stelt dat het lot van zijn ouders hem tot homo politicus hebben gestempeld (‘de ambitie om niet de tijdgeest te laten regeren’), zo geldt voor Van Thijn dat hij ‘een groot deel van zijn leven thuisloos is geweest. Dat, vooral dat, moest anderen worden bespaard.’

Het zijn woorden van Willem van Bennekom, oud-advocaat en rechter die na zijn pensionering is gaan schrijven. Drie jaar geleden kwam hij met een indrukwekkende biografie van het vroegtijdig verongelukte PvdA-Kamerlid Maarten van Traa. En nu dus Van Thijn. Van Bennekom verhaalt over de verhouding met Den Uyl, met Amsterdam, met vrouwen, maar het boek is toch vooral het relaas van een oorlogskind in de politiek dat de onderduik tot ver na de oorlog wist door te zetten. Die dramatische rode lijn in het bestaan van Ed van Thijn komt in Leven als opdracht goed naar voren.

Toch is het ook een merkwaardig boek. Van Bennekom stelt vreemde, suggestieve vragen. Bijvoorbeeld over de invloed van geliefden op het beleid van de burgemeester. Als die de suggestie ‘haast met verontwaardiging’ van de hand wijst, druipt de auteur af: ‘Aanwijzingen voor het tegendeel heb ik niet gevonden.’ Waarom de vraag dan überhaupt opgeworpen?

Het voornaamste bezwaar tegen het boek is dat het eigenlijk al geschreven is. Namelijk door Ed.van Thijn zelf. Hij heeft zijn eigen testament al opgemaakt, in een aantal boeken en vooral in Blessuretijd  Dilemma’s van een Joods politicus uit 2012. Pijnlijk eerlijk, schrijnend en ontroerend is dat verhaal. Van een biograaf mag je niet verlangen dat hij hierboven uitstijgt. Dat is dan ook niet het geval.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden