Review

Echte dans in het museum biedt niet de gewenste wisselwerking

Hoe maak je het menselijk tekort in een statische kunstzaal voelbaar tot in de poriën van de bezoekers? Het Boijmans doet een poging met dans op de museumvloer. Twee streetdancers proberen de vloer tot puin te stampen, maar verontrustend wordt het niet.

La La La Human Steps, in Museum Boijmans Van Beuningen.Beeld Sander Heezen

Het idee was er al een tijdje, bekende Sjarel Ex vorig jaar. Om dans binnen de muren van het museumgebouw te introduceren. Niet zomaar op een video, afgespeeld op een monitor, in een hoek van de zaal, zoals de directeur van het Museum Boijmans Van Beuningen al eens eerder had gedaan. Nee, met échte dansers. Tussen kunstwerken uit de collectie op de museumvloer. Live. En dan later, door kostenbesparing en beperkte mankracht genoodzaakt, geprojecteerd op een groot scherm.

Het is ervan gekomen: afgelopen weekeinde opende de tentoonstelling La La La Human Steps. De titel verwijst naar het roemruchte Canadese dansgezelschap, dat rauwe, energieke, wat punky-achtige optredens geeft. Het is wel begrijpelijk dat Boijmans-directeur Sjarel Ex aan dit gezelschap dacht toen hij zich zijn droomtentoonstelling voorstelde, die over het 'menselijk tekort' zou gaan én die een combinatie moest worden tussen beeldende kunst en dans. Volgens de museumdirecteur zou de 'dynamiek van de dansopvoeringen de meer statische werken uit de collectie zinnelijker maken'.

Maar ja, hoe doe je dat? En gebeurt het?

La condition humaine

Een enkel gezelschap uitnodigen om voor de hele duur van de tentoonstelling (tot half mei) dagelijks opvoeringen te laten geven, is onmogelijk. Ex koos voor vier company's die speciaal voor de tentoonstelling een duet hebben geschreven: naast La La La, ook het Scapino Ballet, House of Makers (verbonden aan het Nationaal Ballet) en twee streetdancers. De laatsten, Claerence Person en Ques, wereldkam-pioen streetdancebattle, begonnen afgelopen week.

Plaats van handeling is een met hekken afgebakend stuk museumvloer midden in de Bodonzaal. Een immense ruimte waar de rest van de tentoonstelling is te zien. Want dat zou je haast vergeten: dat er ook 'gewone' kunst hangt en staat. Kunstwerken die door directeur Ex en conservator educatie, Els Hoek, zijn gekozen uit de vaste collectie.

Uitgangspunt van de tentoonstelling: La condition humaine, het boek uit 1933 waarin André Malraux verslag deed van de keerzijde van de verwachte, maatschappelijke voorspoed. Resultaat: het beeld van De Mens in verval, lijdend, gek, irrationeel, verleid, gewurgd, in gevecht met anderen, zichzelf, zwetend, verknipt. In het museum zijn daarover nu meer dan honderd werken te zien. Foto's, schilderijen, beelden en veel video's.

La La La Human Steps.Beeld Sander Heezen

Goeie neus

Je kan niet anders zeggen dan dat Boijmans door de jaren heen een goede neus heeft gehad voor dit onderwerp. Vanaf De verleiding van de heilige Antonius van Jheronimus Bosch tot de gefotografeerde vleeshompnaakten van Paul Kooiker. De door Photoshop verwrongen kindergezichten van Inez van Lamsweerde. De claustrofobische kooi van Bruce Nauman. Bas Jan Ader die van een dak afrolt. De gehavende poppen van Mike Kelley. Nee, een erg optimistisch beeld krijg je van de mensheid niet, afgaande op deze kunstwerken.

Werk waaruit het menselijke tekort zou moeten blijken, heeft het Boijmans genoeg. Maar hoe uitgebreid en hoe duister ook gepresenteerd, in schemerlicht, het thema komt maar niet echt 'zinnelijk' tot leven. Ook niet door de gedanste gevechtshandelingen die Ques en Person opvoeren. De twee streetdancers proberen de vloer tot puin te stampen en de ander met geïmponeer choreografisch te vermurwen, zonder bedreiging voor de bezoeker.

Als het menselijk tekort gaat over duisternis en verval, de keerzijde van alles dat optimistisch en rationeel is - dan niet in het Boijmans, waar alles keurig aan de muur hangt en de 'dansvloer' netjes is afgekaderd en daardoor weinig verontrustend is.

La La La Human Steps werd 35 jaar geleden in Montreal opgericht.

Horizontale pirouette

La La La Human Steps werd 35 jaar geleden in Montreal opgericht door danser en choreograaf Édouard Lock.

Wie het Canadese gezelschap ooit bezig heeft gezien (zelfs op YouTube) zal het niet licht vergeten: energiek, rauw, acrobatisch, gespierd, punky, in een choreografie van gedanste straattaal. Op technomuziek. Ze traden op met David Bowie, Frank Zappa en de Einstürzende Neubauten. Bekendste 'danspas': de Barrel Jump, een horizontale pirouette, het specialisme van sterdanser Louise Lecavalier.

Verademing

In die zin is een vergelijking met de wijze waarop Tino Sehgal in het Amsterdamse Stedelijk Museum zijn publiek lastigvalt een verademing. De Britse kunstenaar heeft dansers en museumpersoneel opdracht gegeven, tussen het publiek te infiltreren. Door op onverwachte plaatsen een gek huppeldansje te doen of bij het controleren van het toegangsbewijs verontrustende oneliners uit het nieuws te vertellen. Je raakt als bezoeker van streek. Terwijl het je ook ervan bewustmaakt dat een museumgebouw niet gevrijwaard blijft van de zorgelijke ontwikkelingen in de buitenwereld. En dat je daar tot op de museumtoilet mee geconfronteerd kan worden.

Misschien dat het Boijmans zoiets met de volgende dansgezelschappen nog voor ogen heeft. Dat je je, achtervolgd door dansers, in het museum nergens veilig voelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden