E-book doorverkopen, mag dat?

Vandaag staat de eerste Nederlandse digitale-tweedehandsboekensite voor de rechter. Uitgevers willen dat ze stoppen met hun onlineboekenmarkt. De vraag is: mag je je uitgelezen e-book van Anna Enquist voor 5 euro verhandelen?

Ereaders. Beeld reuters

Nicci French' Wachten op woensdag heeft Judith Mariën al verkocht. En ook haar digitale exemplaren van Kwartet van Anna Enquist en Goudkust van Suzanne Vermeer is de oprichtster van Tom Kabinet al kwijt. Eind juni ging haar 'marktplaats voor tweedehands e-books' van start. Inmiddels hebben ruim 150 boekenliefhebbers honderden tweedehands e-books aangeboden op de site van Tom Kabinet. Van de circa 700 aangeboden boeken zijn er al 250 verkocht, meestal voor zo'n 5 euro per stuk.

Lang leven
De vraag is of de website een lang leven is beschoren. Vandaag moeten Judith Mariën en haar collega's Laurens van Hoorn en Marc Jellema zich verantwoorden voor de rechter in Amsterdam. Uitgevers eisen in een kort geding dat het bedrijf direct stopt met de digitale-tweedehandsboekenmarkt. Tom Kabinet zou de auteursrechten schenden door zonder toestemming boeken te verhandelen. Bovendien zou de website een platform bieden aan downloaders die geld willen verdienen aan illegaal verkregen boeken.

Onzin, vinden Mariën en haar collega's. Hun initiatief zal illegaal downloaden juist tegengaan, stellen ze.

Vorig jaar kocht Mariën, een 39-jarige eigenaresse van drie kinderdagverblijven, een e-reader. Maar toen ze op zoek ging naar e-books schrok ze van de prijs. 'Ik had verwacht dat ik ze voor een paar euro zou kunnen kopen, maar ik was nog steeds 14 euro per boek kwijt.' Ze probeerde vervolgens om boeken gratis, maar illegaal, te downloaden. Iets wat heel gebruikelijk is, getuige een steekproef onder consumenten van SMB/Gfk. Daaruit bleek dat slechts voor 10 procent van de e-books is betaald.

Virus
Mariën downloadde echter zonder succes. 'Ik haalde meteen een virus binnen. Bovendien las ik een interview met Saskia Noort waarin ze vertelde dat het boek waaraan ze een jaar had gewerkt, binnen korte tijd 15 duizend keer illegaal was gedownload. Dat is gewoon stelen. Het raakte me wel.'

Samen met Van Hoorn en Jellema begon ze daarom Tom Kabinet - Deens voor 'lege boekenkast'. Wat hen betreft wordt de onlineboekenmarkt 'de iTunes of Spotify van de boekenbranche'. 'Deze marktplaats zal boekenpiraterij tegengaan, omdat Tom Kabinet een betaalbaarder alternatief biedt.'

De uitgevers zien dit anders. Zij vrezen juist dat de onlineboekenmarkt kwaadwillende downloaders zal stimuleren nog meer boeken van internet te plukken, om deze vervolgens te verhandelen. 'Tom Kabinet kan geen legale van illegale boeken onderscheiden. Je kunt dus illegaal verkregen boeken uploaden en verkopen', aldus advocaat Christiaan Alberdingk Thijm, namens het Nederlands Uitgeversverbond.

Iedereen die een boek aanbiedt op Tom Kabinet moet verklaren dat hij het boek op legale wijze heeft verkregen, en dat hij zijn eigen kopie na de verkoop verwijdert. Ook moet hij naam en rekeningnummer koppelen aan zijn account. Om te voorkomen dat iemand twee keer hetzelfde boek verkoopt, brengt Tom Kabinet een watermerk aan. Maar ja, geeft Laurens van Hoorn toe, het blijft de verantwoordelijkheid van de verkoper om naar eer en geweten te handelen. 'Op marktplaats.nl mag je ook geen gestolen spullen aanbieden.'

Wat hen betreft hadden ze de uitgevers liever niet in de rechtszaal ontmoet, maar aan tafel, om te praten over een vergoeding voor de auteurs. 'We hebben ze een brief gestuurd op de dag dat we live gingen. Twee dagen later kregen we een sommatie om te stoppen', vertelt Mariën. 'We houden uiteindelijk 10 cent over aan een verkocht boek. We willen best de helft daarvan afdragen aan de auteurs en uitgevers.'

Vandaag in de Volkskrant: Kan een e-book tweedehands zijn?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden