Dwarse ‘motherfucker’ vergeleken met Voltaire

Zijn respectabele literaire productie ten spijt, heeft de afgelopen vrijdag op 94-jarige leeftijd overleden auteur James Purdy zich altijd aan de zelfkant van de Amerikaanse literaire samenleving bevonden.

Waarschijnlijk werd Purdy’s houding mede ingegeven door decennia van verwaarlozing en gebrek aan erkenning. Veel van zijn werken werden door de kritiek genegeerd. En als ze wel werden besproken, was dat niet zelden met een negatief moreel en soms ook literair oordeel.

James Otis Purdy werd in 1914 geboren in Ohio. Op de zondagsschool maakte het taalgebruik van de King James Bible indruk op hem, iets dat later in zijn romans zou zijn terug te vinden. Zijn debuut 63: Dream Palace (1956) werd opgemerkt door de Britse auteurs Edith Sitwell en Angus Wilson. De verhalenbundel markeerde de eerste van een grote reeks ‘controverses’ die Purdy zijn hele leven zouden blijven achtervolgen: zijn Engelse uitgever Gollancz weigerde het woord motherfucker af te drukken.

Met Malcolm (1959) leverde Purdy een minor classic af. De roman werd zeer lovend besproken door Dorothy Parker in Esquire en Edward Albee maakte een bewerking voor het theater. In Malcolm presenteerde hij voor het eerst het thema van de geëxploiteerde en gecorrumpeerde onschuld, dat vaak in zijn werk zou terugkeren.

De roman Cabot Wright Begins (1964) werd in The New York Times de ene dag afgebrand om zijn ‘perverse en misdadige seksuele activiteiten’, en de volgende, door Susan Sontag, juichend met Voltaire vergeleken. Toch bracht dit niet de literaire doorbraak van Purdy, evenmin als latere lof van Gore Vidal, Tennessee Williams en anderen.

Te dwars en controversieel voor een breed publiek, bleef Purdy een auteur voor de happy few. Bij een schaarse literaire bekroning, verklaarde bewonderaar Jonathan Franzen in 2005 nog eens waarom: ‘Hij begint waar wij allemaal ophouden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden