Drama

Duska

Een beetje een treurige man

Bob is filmjournalist, alleenstaand, een beetje een treurige man. Hij rookt aan een stuk door, drinkt en loopt rond met Franse kranten onder zijn arm; als Bob aan zijn gedroomde scenario schrijft, staat er klassieke muziek op. De afwas van weken staat op de eettafel in zijn zompige, Amsterdamse bovenwoning; de lege wijn- en whiskyflessen slingeren overal. Op zijn bureau ligt een rozerode Lolita-bril. Aan de muren hangen badges van de filmfestivals die Bob heeft bezocht en foto's van Bob met bevriende regisseurs - relikwieën uit een ver verleden.

Dag in dag uit sloft Bob naar de vervallen bioscoop aan de overkant van de straat. Maar zijn liefde geldt vooral het kauwgom kauwende, op het oog onbereikbare meisje van de kassa.


Als het mooie meisje om ondoorgrondelijke redenen toch bij hem thuis belandt, en er ook nog iets romantisch lijkt te gebeuren, gaat de bel. En komt een oude Russische vriend de trap op, met een zo goed als lege koffer. 'Duska! Weet je nog wel?', zegt de Rus, die op de bank gaat zitten om nooit meer weg te gaan.


Duska is de negende speelfilm van de Utrechtse cineast Jos Stelling, die naam maakte met films als De illusionist (1983), De wisselwachter (1986), De vliegende Hollander (1995) en de erotische korte film De wachtkamer (1996). Het zijn veelal fraai gefotografeerde, droogkomische schetsen waarin geen woord teveel wordt gesproken. Het gaat om de verbeelding, vindt Stelling, het verhaal is ondergeschikt. Het duurde dan ook bijna tien jaar voordat hij de financiering van Duska rond kreeg; Nederlandse fondsen houden nu eenmaal van ronde, door dialogen voortgedreven verhaaltjes.


Dat is Duska niet, en dat valt te prijzen. Maar Stelling doseert niet goed genoeg. Het hart van zijn film, waarin de morsige criticus, zijn Lolita-achtige muze en de Buster Keaton-achtige Rus om elkaar heen draaien, is geestig - hoewel de grappen soms erg lang worden uitgespeeld. Maar als de film al een eeuwigheid aan de gang lijkt, begint Bob zijn muze, die naast hem in bed is beland, een verhaal te vertellen. En begint een film in een film waarin uitvoerig wordt uitgelegd wie Bob is en hoe het allemaal zo is gekomen. Wat volgt is een groteske Borat-variant met rondborstige vrouwen en kleine, kalende mannen die weinig anders voorhebben dan die vrouwen in hun billen knijpen.


Als dat verhaal dan eindelijk is afgelopen, brengt Stelling nóg een extra laag aan. En nog een. Duska - volgens Stelling gebaseerd op een waargebeurde geschiedenis van een bevriende Oostenrijkse journalist - blijkt dan geen absurdistische tragikomedie, maar een metafysische verhandeling over (weder)geboorte.


Dat Duska toch de moeite waard is, komt door de fotografie van Goert Giltay, de muziek van Bart van de Lisdonk, en de drie hoofdrolspelers - Gène Bervoets, gemodelleerd naar Stelling zelf, de Russische topacteur Sergei Makovetsky, en vooral Sylvia Hoeks, als de ongenaakbare caissière. Met Van de Lisdonk en Hoeks zijn meteen de enige Gouden Kalf-nominaties genoemd van Duska, die voor de release al werd verkozen tot de Nederlandse inzending voor de Oscars.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden