Review

Durak is even spannend als deprimerend

Yuriy Bykov schetst een gitzwart beeld van het Rusland van nu, in een thriller die even spannend als deprimerend is. Durak dompelt de kijker onder in een duistere maatschappij waar eigenbelang voor alles gaat.

Floortje Smit
Artyom Bystrov in Durak. Beeld -
Artyom Bystrov in Durak.Beeld -

Een alcoholverslaafde, verlopen man stompt eerst zijn tienerdochter en vervolgens zijn echtgenote vol in haar gezicht omdat zij geld voor hem zouden hebben verstopt. Hij beukt en hij beukt, en het had allemaal behoorlijk slecht kunnen aflopen als niet nét de waterleiding van hun groezelige appartement was gesprongen en kokend water in zijn gezicht had gespoten.

Lekkere opening heeft het zwartgallige Durak. De Russische regisseur Yuriy Bykov windt er in ieder geval geen doekjes om: de kijker zal de komende twee uur vertoeven in een duistere maatschappij waar eigenbelang voor alles gaat en iedereen pakt wat hij hebben wil, desnoods met geweld.

Spannend gevecht

Hoofdrolspeler van Durak ('Dwaas') is loodgieter Dima Nikitin (Artyom Bystrov), oftewel de laatste fatsoenlijke Rus in deze wereld. Hij is het type dat leeft volgens de naïeve overtuiging dat hard studeren iemand net zo ver kan brengen als omkoperij en connecties. Uitgerekend deze man komt erachter dat een flatgebouw in zijn woonplaats op instorten staat, waarbij zo'n achthonderd mensen (onder wie de stompende alcoholist) onder het puin begraven zullen worden. Hij heeft een nacht om een ramp te voorkomen.

Wat volgt is een spannend gevecht tegen de tijd en vooral het systeem. Lukt het hem om een groep bezopen en feestende machthebbers, onder leiding van een vrouwelijke, jarige burgemeester (een heerlijke rol voor Nataliya Surkova) ervan te overtuigen een evacuatie uit te voeren? Hoe voorkomt hij dat hij wordt weggezet als irritante paniekzaaier?

Knap gespeelde discussies

De scherp geschreven en knap gespeelde discussies waarin de lokale machthebbers al snel verzanden, tonen feilloos aan hoe iedereen elkaar in Rusland helpt aan fortuin en politieke baantjes. Durak legt een kaartenhuis aan verhoudingen bloot, terwijl de klok maar doortikt.

Net als in Leviathan van Andrej Zvjagintsev schetst Bykov via een dwarse eenling een gitzwart beeld van het Rusland van nu, waarbij boven- en onderklasse leven volgens dezelfde verwerpelijke morele codes. Die flat, waarvan de fundering zo rot is dat instorting onvermijdelijk is, staat natuurlijk symbool voor de Russische staat. De sociale kritiek valt af en toe in herhaling, en het ook letterlijk donkere Durak is wel erg misantropisch voor de wat optimistischer mens. Maar werken doet het uiteindelijk wel, omdat Bykov zijn woede verstopt in een thriller die even spannend als deprimerend is.

Durak. Regie Yuriy Bykov. Met Artyom Bystrov, Nataliya Surkova 116 min., in 5 zalen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden