TipsIDFA 2020

Duitse oud-sekteleden, gebutste dieren en krasse honderd­plussers: het Idfa brengt de hele wereld naar Nederland, dit jaar tot in de huiskamer

Deze donderdag gaan de kaarten voor het Idfa in de voorverkoop, voor filmvertoningen online én (waarschijnlijk) in de zaal. Achttien tips voor bijzondere films van de filmredactie van de Volkskrant om u wegwijs te maken in het festivalaanbod. 

Beeld uit ‘100UP’.

Nothing But the Sun

Arami Ullón (CH, PY, 75 min.)

Somber stemmend portret van het Ayoreovolk, waarvan een groot deel werd verdreven uit het Paraguayaanse woud door missionarissen die God, ziekten en ontbossing brachten. Een volk dat nog altijd verdreven wordt. Met haar indringende IDFA-openingsfilm volgt regisseur Arami Ullón dorpsbewoner Mateo, die al sinds de jaren zeventig de verhalen van zijn uitdovende cultuur vastlegt op cassettebandjes, met zijn hoogbejaarde recorder. Hartverscheurende getuigenissen van een zonaanbiddend volk dat alles verloor. (BB)

100UP

Heddy Honigmann (NL, 93 min.)

Opbeurende reeks portretten van krasse honderdplussers: ex-drummer Viola Smith (1912-2020) roffelt met haar handen in de lucht wanneer ze een drumsolo beluistert, voormalig acteur Irwin Corey (1914-2017) noemt het leven een ‘wonderlijk fenomeen’ en sekstherapeut Shirley Zussman (1914) wrikt nog altijd vastgelopen sekslevens los. Een hoogtepunt is de eettafeldiscussie tussen Zussman en haar twee jaar oudere zus: sleep je als hoogstbejaarde meer uit het leven als je vooral terugkijkt op het verleden, of juist als je het hier en nu omarmt? (BJB)

Anny

Helena Trestíková (CZ, 67 min.)

De Tsjechische filmmaker Helena Trestíková, twee jaar geleden eregast op IDFA, is terug met een nieuwe film, en dat is altijd iets bijzonders. Steevast volgt Trestíková haar hoofdpersonen gedurende een lange periode, soms zelfs tientallen jaren. Het levert bitterzoete kronieken op van levens die vaak anders verlopen dan gehoopt. Dit tragische en toch ook optimistische verhaal van de Praagse toiletjuffrouw Anny, die bijklust als prostituee, begint in 1996, als Anny 47 jaar is. Het eindigt in 2012. (PK)

Dealing with Death

Paul Sin Nam Rigter (NL, 74 min.) 

Er moet een multicultureel uitvaartcentrum komen in Amsterdam-Zuidoost. Regisseur Paul Sin Nam Rigter volgt Anita, medewerker van een grote uitvaartvereniging, terwijl ze de wensen van verschillende religieuze en culturele gemeenschappen inventariseert. Ze participeert in een Hindoestaanse nep-uitvaart, ze luistert naar Ghanezen die grotere wc’s willen. Passen die verlangens wel in Nederlandse spreadsheets? Zitten ze in de Bijlmer überhaupt op zo’n centrum te wachten? Lukt het, met alle goede bedoelingen, een brug te slaan in onze multiculturele samenleving? (FS)

Beeld uit ‘Purple Sea’.

Purple Sea

Amel Alzakout en Khaled Abdulwahed (DE, 67 min.) 

In oktober 2015 waagde de Syrische kunstenaar Amel Alzakout met honderden andere vluchtelingen de oversteek naar Lesbos, toen hun bootje zonk en iedereen in het water belandde. Dobberend in haar zwemvest filmde Alzakout alles met haar watervaste camera: chaotische kopje-onderbeelden die je voortdurend naar adem doen snakken, van bungelende benen en amper boven de zee uitstekende hoofden. Tegelijkertijd is Purple Sea een ontluisterend vervreemdende ervaring, vooral dankzij Alzakouts (later toegevoegde) voice-over, gelaten mijmerend tegen een achtergrond van constante paniek. (KT)

Sheltered (Dierbaren)

Saskia Gubbels (NL, 73 min.)

Visueel uitermate fraaie documentaire van de Nederlandse filmmaker Saskia Gubbels over de dagelijkse praktijk van een Amsterdams dierenasiel. Hoe een nooit afnemende stroom afgedankte dieren, waaronder de nodige honden met moeilijke karakters, soms wel en soms ook niet een geschikt tweede baasje vinden. Aangrijpend portret van het gebutste dier én de gebutste mens. Beide partijen doen hun best, maar soms gaat het gewoon niet. Na de IDFA-premièreweek ook te zien bij de NPO. (BB)

Beeld uit ‘Crazy, Not Insane’.

Crazy, Not Insane

Alex Gibney (US, 119 min.)

Waarom slaat de een aan het moorden en de ander niet? Die vraag boeide forensisch psychiater Dorothy Lewis van kinds af aan, en het blijkt in deze meeslepende documentaire de drijfveer achter haar pionierswerk. Als een van de eersten onderzocht Lewis dissociatieve identiteitsstoornissen bij seriemoordenaars, wat haar een controversiële expert maakte tijdens rechtszaken en haar op het pad bracht van ‘monsters’ als Ted Bundy. Veel spannend archiefmateriaal uit Lewis’ loopbaan, waarbij haar gesprekken met een blije beul nog de meeste indruk maken. (KT)

Me and the Cult Leader

Atsushi Sakahara (JP, 114 min.)

Een overlevende van de dodelijke gasaanval in de metro van Tokio in 1995 (door de Aum Shinrikyo-sekte) trekt op met een voormalig sektelid, in een documentaire die gaandeweg op fraaie wijze transformeert. Wat begint als doorwrochte poging om de beweegredenen van het ex-lid te begrijpen (een spichtige, gesloten man, woonachtig op een spartaans zoldertje), verwordt voor de camera tot frontale confrontatie als blijkt dat de sympathie voor de sekteleider alleszins is verdwenen. (BJB)

Beeld uit ‘Long, Live, Love’.

Long, Live, Love

Sine Skibsholt (DK, 79 min.)

De rebelse Deense tiener Rosalie, die langdurig aan kanker heeft geleden en op haar vierde jaar eigenlijk al was opgegeven, ramt zich met vallen en opstaan door het leven. Moeder Katrine is de klap van de zorgelijke ziekenhuisjaren nooit helemaal te boven gekomen en zinkt soms weg in lethargie. Samen moeten ze verder. Long, Live, Love van Sine Skibsholt is een intiem en opvallend vitaal gefilmd moeder-dochterportret, vol alledaagse en minder alledaagse perikelen rondom een modern Deens grotestadsgezin. (BB)

Zappa

Alex Winter (US, 129 min.)

Alex Winter kreeg toegang tot het omvangrijke privé-archief van Frank Zappa (1940-1993) en wist uit meer dan duizend uur beeldmateriaal een helder en fascinerend portret van de Italiaans-Amerikaanse muzikant en componist samen te stellen. De film, grotendeels verteld door Zappa zelf, toont uiteraard zijn muzikale ontwikkeling en maatschappijkritische houding, maar laat ook – met oog voor zijn schaduwkanten – zien hoe hij was als bandleider, ondernemer, echtgenoot en vader. Een nieuwe blik op een fenomeen. (PK)

’Til Kingdom Come

Maya Zinshtein (GB, IL, NO, 76 min.)

Dat de Amerikaanse evangelisten die haar Joodse liefdadigheidsorganisatie financieel ondersteunen geloven dat ze zal branden in de hel, weet de goedlachse Yael dondersgoed. Dat zij er niet voor terugdeinzen om politieke conflicten in het Midden-Oosten op te stoken? Soit. Een ‘strategisch partnerschap voor God’, zo moet je dat maar zien. Documentairemaker Maya Zinshtein, die filmde in Kentucky en Israël, legt feilloos de hypocrisie bloot achter de International Fellowship of Christians and Jews. Wereldpolitiek, religieus fanatisme en pragmatisme komen samen in een bizarre mix. (FS)

City Hall

Frederick Wiseman (US, 275 min.)

Documentairemeester Frederick Wiseman (90) filmde in 2018 en 2019 verbluffend uitgebreid in en om het stadhuis van zijn thuisstad Boston, resulterend in een vierenhalf uur durend filmmonument voor de ambtenaren, politici en vrijwilligers die in vergaderkamertjes en tijdens inspectieronden zwoegen om grote idealen te vertalen naar menselijk beleid. Nu het wantrouwen in overheden en systemen lijkt toe te nemen, ogen Wisemans gedetailleerde en inzichtelijke observaties bovendien extra urgent. (BJB)

The New Gospel

Milo Rau (DE/CH/IT, 107 min.)

Het duurt even voordat duidelijk wordt wat voor film The New Gospel precies is, want dit intrigerende project van de politiek geëngageerde theaterregisseur Milo Rau is ambitieus en gelaagd. Rau zet een modern passiespel in de steigers, met de Kameroense activist Yvan Sagnet in de rol van Jezus, maar volgt Sagnet ook buiten deze acteerklus om. Hij komt op voor de landarbeiders, vaak illegale vluchtelingen, die op Zuid-Italiaanse boerderijen worden uitgebuit. (PK)

Beeld uit ‘5 Houses’.

5 Houses

Bruno Gularte Barreto (BR, DE, 85 min.)

Een zelfportret, maar dan anders. De Braziliaanse filmmaker Bruno Gularte Barreto keert terug naar het stadje waar hij opgroeide en bezoekt daar de mensen die ooit belangrijk voor hem waren. De gesprekken gaan niet altijd over hem, maar vormen samen toch de puzzelstukken van zijn jeugd, die niet gelukkig was: op jonge leeftijd verloor hij zijn vader en moeder. Een bescheiden maar fraaie zoektocht naar de betekenis van verlies. (PK)

Silent Voice

Reka Valerik (FR, BE, 51 min.)

Khavaj is een getalenteerde mixed-martial-artsvechter, en in dat opzicht voldoet de jonge Tsjetsjeen aan de door machopresident Ramzan Kadyrov aangemoedigde machonormen. Maar zijn grote, door eergevoel gedreven broer heeft ontdekt dat hij homo is, en homoseksualiteit is vrijwel een doodsvonnis in dit land waar niet-heteroseksuelen worden vervolgd. Het uiterst beklemmend in beeld gebrachte Silent Voice volgt Khavajs onderduik in België. Een organisatie ontfermt zich over de in shock verkerende vechter, die zijn familie, land en stem (letterlijk) kwijt is. (BB)

Swimming out Till the Sea Turns Blue

Jia Zhang-ke (CN, 112 min.)

Jia Zhang-ke, chroniqueur van het in noodtempo veranderende China, portretteert een vijftal bekende Chinese schrijvers in deze prettig kalme, breed uitwaaierende documentaire. De persoonlijke verhalen (over opgroeien, keuzen maken, censuur omzeilen) vormen samen een boeiende geschiedenisles. Op de achtergrond speelt een bekend thema uit Jia’s werk: de ontwikkeling van het Chinese platteland en dan vooral de provincie Shanxi, waar hijzelf opgroeide. De band met je geboortestreek wordt nooit verbroken, laat Jia zien. (PK)

Beeld uit ‘Songs of Repression’.

Songs of Repression

Estephan Wagner, Marianne Hougen-Moraga (DK, CL, 89 min.)

Zo idyllisch als het oogt, in dat Chileense dorpje in de vallei aan de voet van de Andes, zo krankzinnig en misdadig is de geschiedenis van Villa Baviera. Hier onderwierp de streng christelijke sekteleider en oud-nazi Paul Schäfer zijn naar Chili gemigreerde Duitse volgelingen en hun kinderen aan een regime van excessief geweld en seksueel misbruik. De sekte is weg, maar de oude leden zijn er nog, de een meer getraumatiseerd dan de ander. En nu hoopt het dorp op een nieuw bestaan als toeristische attractie. (BB)

White Noise

Daniel Lombroso (US, 95 min.)

Bijzonder inkijkje in het leven van drie prominente extreemrechtse activisten (Mike Cernovich, Lauren Southern en Richard Spencer), die worden gevolgd vanaf november 2016. Op onbewaakte momenten twijfelen ze aan hun mening, maar om hun publiek (en een inkomen) te behouden maken ze radicale statements. Voor de gevolgen voelen ze zich niet verantwoordelijk. De film is wat rommelig, maar dat is ook wel passend voor dit tamelijk onthutsende groepsportret, waarin alles draait om roem en opschudding. (PK)

Hoe verloopt het Idfa dit jaar?

Als de bioscopen na woensdag 18 november worden heropend, zoals gepland en verwacht, zullen de in het Idfa-programma opgenomen documentaires naast de onlinevertoningen elk ook eenmalig in de zaal worden vertoond. Vaker kan niet, vanwege de coronarestricties.

De kaartverkoop (dit jaar alleen via idfa.nl) start donderdag 12 november om 9.00 uur. Vanwege de beperkte capaciteit van dertig personen per zaal kan iedereen slechts twee kaarten per persoon aanschaffen. Voor de onlinevoorstellingen zijn ruim voldoende kaarten beschikbaar (tussen de vijfhonderd en duizend per film, afhankelijk van de titel). Films worden, net als in de bioscoop, ook online op vaste tijden vertoond. Na afloop van de vertoningen zijn er vraaggesprekken met de filmmakers, die online kunnen worden gevolgd.

Films in het Idfa Extended-programma zijn door het hele land te zien, in 44 theaters. Onlinevoorstellingen zijn goedkoper (regulier tarief 7 euro) dan die in de theaters (11,50). Ook zijn er strippenkaarten met kortingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden