Duitse cultuurminister wil 'Hitlers paarden' tentoonstellen

Duitsland wil 'foute' beelden die zijn gemaakt voor Hitlers rijkskanselarij op een gepaste manier tentoonstellen. 'Wij willen een forum zijn voor discussie over de naziperiode.'

Na de inbeslagname in Bad Dürkheim in mei worden twee beelden weggevoerd.Beeld epa

De Duitse minister van Cultuur Monika Grütters wil de nazi-kunstwerken tentoonstellen die in mei bij een grootscheepse politierazzia gevonden zijn. Een van de meest opvallende stukken van de verzameling is Schreitende Pferden van de Oostenrijkse beeldhouwer Josef Thorak (1889-1952). De drie meter hoge beelden stonden ooit voor de Rijkskanselarij van Hitler, als symbolen van de macht van het Derde Rijk.

'Om het verleden van het naziregime te verwerken, moeten we deze kunstwerken tonen', zegt Grütters in het Duitse blad Der Spiegel. 'De tentoonstelling zal op een kritische manier laten zien welke rol kunst speelde tijdens het Derde Rijk.'

Teruglezen

Iedereen dacht dat ze al lang waren vernietigd, maar de 'Schreitenden Pferden' bleken gewoon te koop. Lees hier terug hoe de beelden in beslag werden genomen. (+)

Gesprekken

De Duitse regering voert nu gesprekken met de stichting Topographie des Terrors en het Deutsches Historiches Museum in Berlijn om de werken tentoon te stellen. Binnen het jaar zouden de werken al te zien kunnen zijn. 'De paarden kunnen deel uitmaken van een tentoonstelling over de Wilhelmstrasse', zegt Kay-Uwe Damaros, woordvoerder van Topographie des Terrors. 'De Wilhelmstrasse is de plaats waar de Rijkskanselarij zich vroeger bevond, het machtscentrum van het Derde Rijk.'

Topographie des Terrors organiseert tentoonstellingen over de geschiedenis van het Derde Rijk en wil volgens Damaros een forum zijn 'voor discussie over de naziperiode'. Met zijn drie- tot vierduizend bezoekers per dag, is het een van de best bezochte culturele instellingen van Berlijn. Van bezoek van dwepende neo-nazi's heeft de stichting nog geen last gehad, zegt Damaros. 'Neo-nazi's begeven zich niet tussen mensen die er een andere mening op na houden dan zij. Ik denk ook niet dat neo-nazi's geïnteresseerd zijn in kunst of cultuur.'

Het Deutches Historiches Museum wil nog geen vragen beantwoorden over tentoonstelling van de werken.

Afgevoerd

Thoraks Pferden werden aan het einde van de Tweede Wereldoorlog afgevoerd, vanwege de toenemende geallieerde bombardementen op de Duitse hoofdstad. Na de oorlog kwamen ze terecht in een Russische kazerne in Oost-Duitsland, waar ze in het jaar dat de Berlijnse Muur werd afgebroken (1989) 'verdwenen'.

Een juridisch onderzoek over wie de kunst nu toebehoort is nog steeds aan de gang. Als de kunst gestolen blijkt, is de Duitse staat de eigenaar. De verzamelaar uit Bad Dürkheim bij wie de paarden in mei gevonden zijn, claimt daarentegen dat hij ze 25 jaar geleden rechtmatig van het Russische leger heeft gekocht. Volgens hem zijn de beelden tussentijds nog publiekelijk tentoongesteld.

Doorbraak

Een tip van de Nederlandse kunstdetective Arthur Brand zorgde in mei voor een doorbraak in het onderzoek naar de verdwenen kunst. Via een van zijn contacten had hij een foto gekregen, met daarop een van de twee paarden van Josef Thorak. Ze werden op de zwarte markt voor miljoenen euro's aangeboden. De beelden werden gevonden in een hal in Bad Dürkheim in de deelstaat Rijnland-Palts.

Elders in Duitsland werden toen nog eens tientallen kunstvoorwerpen uit de nazitijd in beslag genomen, waaronder om een monumentaal granieten reliëf van kunstenaar Arno Breker ('schouwspel van strijders met zwaarden in typische nazi-stijl', aldus de politie). Ook die worden mogelijk tentoongesteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden