Dubbelconcert met oerkreten in koper en morrende fagotten

Het orkest Holland Symfonia profileert zich met originele programma's waarin eigentijdse en binnenlandse muziek niet worden geschuwd. De man die goede raad geeft op dat gebied, Peter-Jan Wagemans, zocht naar een originele combinatie van oud en nieuw....

Het dubbelportret pakt extra dubbel uit. De componisten LeosJanácek en Klaas de Vries krijgen ieder hun eigen dirigent. Degetalenteerde jonge dirigent Otto Tausk ontfermt zich over DeVries. Chefdirigent Roy Goodman buigt zich over Janácek.

Een kwetsbare solocadens, eindigend in verglijdendeflageoletten vormde een fraai alternatief voor de heroïschevirtuositeit waarmee de luisteraar bij romantische vioolconcertenvaak wordt overgoten. De violiste Hebe Mensinga wist munt teslaan uit de afwisseling tussen de naïeve lichtvoetige klankenvan utopische volksmuziek en de sombere stemming die tenslottede overhand krijgt in dit concert. Treurende gedempte trombonesblazen de kaarsen uit. Zorg over de golf van bezuinigingen diemuziekland overspoelt, speelde Klaas de Vries parten tijdens hetcompositieproces.

Van de Antagonistische Ode uit 2000 maakte De Vries inopdracht van Holland Symfonie een nieuwe versie. DeAntagonistische Ode biedt een kaleidoscopische blik op deveelkleurigheid van de 20ste-eeuwse muziek. Als botsauto's opelkaar knallende stijlen, scheppen een treffend tijdsbeeld.Oorlogsdreiging klinkt door in rauwe details als oerkreten in hetkoper en morrende fagotten.

Hierboven verheft zich fier een fraai hoofdmotief in hogetonen op de bugel, zuiver geblazen door de eerste trompettist.De muziek werkt steeds verhalender. Piano-flarden klinken na eenenorm pandemonium. Lange plastische klanken monden uit in eengongslag. De Vries slaagt erin associaties met stijlen vanvoorgangers te wekken, zonder dat sprake is van een overduidelijkcitaat.

De dirigent Otto Tausk is onder meer werkzaam als assistentvan Gergiev in Rotterdam en treedt soms op als diens vervanger,wat geen overbodige luxe is. Zaten de musici op de punten van hunstoelen bij de fraaie soepele slag van deze getalenteerde jongedirigent, met de chef-dirigent Roy Goodman op de bok leek allesdicht te klappen. Janáceks in potentie aangrijpende Adagio kwammet een mislukte hoorninzet mager uit de verf.

Het drieluik Taras Bulba bleef beter overeind, maar degepassioneerde bewegingen en sprongen van Goodman hadden niet heteffect wat je ervan zou verwachten. Met de voor hem zo typerendegeheimzinnige schommelfiguren fantaseerde Janácek een spannendbetoog op een wreed verhaal van de Russische schrijver Gogol,waarin een vader eerst zijn ene zoon vermoordt omdat hijoverloopt naar de vijand en dan zijn andere zoon verliest aandiezelfde vijand, omdat hij wordt opgepakt.

Van oorsprong zou de Engelsman Roy Goodman drie seizoenenaanblijven, maar de orkestleden willen hem nu al niet meer. Zouhij aanvankelijk al een seizoen eerder dan gepland vertrekken,inmiddels is sprake van een krimpconstructie. De samenwerkingwordt op nieuwjaarsdag al verbroken. Wel zal Goodman zijn inoktober gestarte Beethovencyclus in maart en april afmaken. Inhet komend seizoen zal Holland Symfonia op zoek gaan naar eennieuwe chef. Het lijkt niet onverstandig Otto Tausk, nu werkzaamals assistent van Gergjev in Rotterdam, op z'n minst terug tevragen.

Huib Ramaer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden