Droogteprobleem inspireert tot fascinerende roman

Aan dystopische romans geen gebrek. De laatste jaren hebben onder anderen Margaret Atwood, T.C. Boyle, Cormac McCarthy, David Mitchell en Michael Cunningham zich van dit genre bediend, dikwijls met indrukwekkende resultaten.

De Amerikaanse Claire Vaye Watkins, die in 2012 debuteerde met de knappe verhalenbundel Battleborn, voegt daar met Goud roem citrus (Gold Fame Citrus) een fascinerende roman aan toe, geïnspireerd door de toenemende droogteproblemen in Californië.

Duinenzee

De roman begint in Los Angeles. In een verlaten villa die ooit toebehoorde aan een B-actrice hangen twintigers Luz en Ray rond. Ray is een gedeserteerde militair die getraumatiseerd uit de 'Eeuwige Oorlog' is gekomen. Luz is een voormalig model. Jarenlang was zij onder de naam 'Baby Dunn' het gezicht van het Bureau van Milieubehoud, dat zich inspande om Californië te blijven voorzien van voldoende water.

Al op de eerste bladzijden wordt duidelijk dat dat project jammerlijk heeft gefaald. Een groot deel van de westelijke Verenigde Staten is opgeslokt door wat de Amargoza Duinenzee wordt genoemd. De meeste bewoners zijn geëvacueerd naar het oosten, Los Angeles en andere steden zijn spooksteden geworden, Phoenix is afgebrand en Las Vegas is verzwolgen door een witheet superduin.

Gevluchte Californiërs worden laatdunkend 'Mojavs' genoemd: opportunisten die ooit westwaarts trokken, op zoek naar goodies als 'goud, roem, citrus', en nu ze dat westen hebben uitgewoond nieuwe jachtvelden zoeken.

De mensen die zijn achtergebleven zijn de outlaws en outcasts - de klassieke bewoners ten westen van de frontier - plus wat mensen die te beschadigd of lethargisch zijn om hun leven in eigen hand te nemen. Liz en Ray zou je tot de laatste categorie kunnen rekenen.

Regendans

De plot komt in beweging wanneer het tweetal een regendans bezoekt die door een groepje achterblijvers wordt georganiseerd. In dat ongeregelde, onder invloed van drugs verkerende gezelschap treffen ze een ongeveer tweejarig kind aan, dat kennelijk bij niemand hoort. Liz en Ray besluiten zich te ontfermen over het meisje, dat ze Ig noemen, naar een geluid dat het kind maakt, en realiseren zich dat ze weg moeten uit deze stad zonder toekomst.

Als Ray tijdens hun vluchtpoging hulp gaat zoeken en niet terugkeert, vinden Liz en Ig aansluiting bij een nomadisch, sekte-achtig gezelschap onder leiding van een wichelaar genaamd Levi, die als goeroe zowel bescherming biedt als gehoorzaamheid eist. Levi huldigt de opvatting dat de duinenzee sommige mensen accepteert - hij en de zijnen, dus - en anderen vernietigt. Gaandeweg wordt duidelijk dat dit niet de enige mythe is die het gezelschap bijeenhoudt.

Zinnelijk proza

Watkins is op haar sterkst in de passages die deze groep overlevers beschrijven, en de wijze waarop leider Levi de leden ervan naar zijn hand zet. Het is verleidelijk haar inzicht in groepsmanipulatie te verklaren uit het feit dat Watkins' vader ooit de rechterhand was van Amerika's beruchtste sekteleider: Charles Manson. Overigens brak Paul Watkins met de Manson Family voordat de moorden op Sharon Tate en anderen plaatsvonden en getuigde hij tegen de sekte. Hij stierf toen Claire 6 was.

Goud roem citrus heeft diverse vertellers, maar is het sterkst wanneer beleefd via het perspectief van Liz of Ray. Wanneer de gebeurtenissen via bijfiguren tot ons komen, verliest de roman aan spanning. Daar staat een krachtige, beeldende stijl tegenover. Van het verlangen van de achterblijvers 'dat Moeder Natuur haar benen zou spreiden en Los Angeles weer zou uitnodigen in haar rijpheid' tot Liz' besef dat haar reis oostwaarts 'een dood kind [was] dat ze moesten baren': Watkins zoekt met haar zinnelijke proza de grenzen van de overdaad op, maar overschrijdt ze zelden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden