Reportage

Dromen over Urbo Kune: een 25 uur durende manifestatie

De manifestatie 'ein tag und ein stunde in urbo kune' in het Amsterdamse Muziekgebouw duurt 25 uur en is een artistiek onderzoek naar een culturele hoofdstad van Europa. Elitair, ja.

Op het dak van het Amsterdamse Muziekgebouw aan t IJ staat een man met megafoon.Beeld -

Boven op het Muziekgebouw aan 't IJ in Amsterdam, op 24 meter hoogte, staat een man, eng dicht bij de rand van het dak. Hij heeft een megafoon. Hij lijkt een gevaarlijke indringer, tot hij begint te roepen: 'De totstandkoming van de Verenigde Staten van Europa is onvermijdelijk.' En: 'De voorlopige naam van de hoofdstad is Urbo Kune. Dat betekent: de gemeenschappelijke stad.'

Hij leest het 'Manifest voor de oprichting van de hoofdstad van de Verenigde Staten van Europa' voor, van de Tsjechische architect en criticus Jan Tabor. Het vormt de aftrap van de manifestatie ein tag und ein stunde in urbo kune die vijfentwintig uur duurt, georganiseerd door het veelgeprezen Weense ensemble voor hedendaagse muziek Klangforum Wien en het Holland Festival.

Een culturele hoofdstad

'Urbanistische opera' heet het: in een dag en een uur wordt met muziek, lezingen, debat en beeldende kunst nagedacht over de utopie van een te bouwen Europese stad, de gedroomde hoofdstad van het continent. Geen bestuurlijk centrum, maar een culturele hoofdstad, 'extraterritoriaal', 'supranationaal en multicultureel', waar kunst en wetenschap leidend zijn. De opera vond eerder in Keulen en Wenen plaats.

De dag heeft iets van een minifestival. In de Grote Zaal liggen kussens en matrassen, de stoelen zijn weggehaald. Iedereen mag in en uitlopen. 's Nachts gaat de muziek door, er zijn Tsjechische hapjes en de dag begint met yoga.

Over de noodzaak van een urbo kune (een uitdrukking in Esperanto) wordt niet gepraat, uitgangspunt is dát het moet komen. Een onderzoek naar hoe die stad eruit moet zien, is het evenmin. De lezingen gaan over bestaande architectuur: de Nederlandse Francine Houben vertelt over het concept achter de bibliotheek van Birmingham, Torben Østergaard over het Muziekgebouw aan 't IJ. Urbo kune is meer een manier om na te denken over de bestaande steden. Wat maakt een stad leefbaar? Wat is kwaliteit van leven?

Bovenal klinkt deze 25 uur muziek: de wereldpremière van Rozalie Hirs Atlantis ampersand, het vijf uur durende For Philip Guston van Morton Feldman en werk van Mats Gustafsson, die idealistische schetsen van de Britse architect Zaha Hadid heeft opgevat als partituur.

Een fascinerende alliantie

Misschien is dat wel de beste ontdekking van de manifestatie, dat muziek en architectuur een fascinerende alliantie kunnen aangaan, waarbij muziek tastbaarder wordt en architectuur juist weidser.

De opera een spiegel van de kunstenaars. Zij zien zich graag als vormgevers van de toekomst, als de intellectuele voorhoede - een grootse ambitie waarmee je in de Nederlandse kunstwereld altijd voorzichtiger moet zijn dan bij onze oosterburen - wat meteen iets blootlegt over de moeilijkheid van een verenigde staten van Europa.

In urbo kune is men niet bang om elitair te zijn. In een fauteuil op de gang leest een man Tacitus. Hier klinkt alleen state-of-the-artkunstmuziek. Zelfs de geboden ontspanning is verantwoord: een potje schaak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden