klassiek

Drie zangers, een synth, een harmonium en een basgitaar: de nieuwste versie van Wagners Parsifal

Zanger en regisseur Marc Pantus (56) liet een bewerking maken van de opera van de Duitse componist.

Thomas Batelaan
De Cenakelkerk in Heilig Landstichting bij Nijmegen. Beeld Flip Franssen
De Cenakelkerk in Heilig Landstichting bij Nijmegen.Beeld Flip Franssen

Een hele opera van de Duitse componist Richard Wagner kan nogal een zit zijn. Daar is nu een compacte oplossing voor. Zanger en regisseur Marc Pantus (56) liet een bewerking maken van de derde akte van Wagners laatste opera, Parsifal (1882).

Die miniatuurversie, die zondag in première gaat in de Cenakelkerk in Heilig Landstichting (bij Nijmegen), is voor een bijzondere bezetting geschreven. Drie zangers worden bijgestaan door harmonium, synthesizer en basgitaar.

Marc Pantus komt net uit een repetitie en vertelt over zijn project op een Amsterdams terras. Hoe hij op het idee kwam Parsifal met zijn ensemble op te pakken? ‘Ik wilde al heel lang iets met de Parsifal doen’, zegt de bas-bariton. ‘Die opera is in Duitsland wat Bachs Matthäus-Passion hier is. Elk jaar zijn er uitvoeringen rond Goede Vrijdag. Ik had er steeds geen tijd voor: als zanger zit je agenda dan helemaal vol door de Matthäus.’

Tot corona, natuurlijk. ‘Ineens had ik tijd. Toen heb ik dit project opgezet met Dirk Luijmes (harmoniumspeler, red.). Hij zei: dat moet je met mij doen, met piano en harmonium.’

Marc Pantus Beeld Candide Rietdijk
Marc PantusBeeld Candide Rietdijk

Die combinatie was in de 19de eeuw al populair: door zulke huiskamerversies zelf te spelen kregen de mensen een indruk van de muziek die ze niet dagelijks in het operahuis konden horen. Maar die synthesizer en die basgitaar, waar komen die vandaan?

Pantus: ‘Mezzosopraan Merlijn Runia, die de rol van Kundry zingt, speelt ook basgitaar. Componist Hugo Bouma, die de bewerking maakte, kwam met de synthesizer. We hadden iets nodig wat het geluid van klokken kon nabootsen en zo kregen we ook een instrument in het lage octaaf. Met een synthesizer kan de klank ook luider worden. Het geheel geeft een vervreemdend effect.’

Die kleinere bezetting leidt ook tot betere verstaanbaarheid, denkt hij. ‘Bij grotere producties wordt het libretto soms gezien als noodzakelijk kwaad. Bij onze Parsifal hoop ik dat het een grotere rol kan spelen, je wordt echt teruggeworpen op de tekst. Wagner vond zichzelf een beter schrijver dan componist.’

Wagners tekst staat bol van de religieuze allusies. Pantus koos dan ook niet voor een theater, maar voor twee kerken als decor: de oriëntalistische Cenakelkerk en de neogotische Dominicuskerk in Amsterdam. ‘Allebei echt katholieke kerken, met een bijzondere architectuur’, zegt Pantus. ‘Het decor moest iets spiritueels hebben. Het gaat uiteindelijk over mededogen, en in het stuk lopen er allerlei personages rond die wachten op de dood, op verlossing.’

Het wachten op de dood inspireerde Pantus ook bij de enscenering: zijn versie speelt in een verzorgingstehuis. ‘Ik heb allerlei lelijke stoelen opgeduikeld bij de kringloopwinkel, en een rolstoel voor Amfortas.’ Zijn favoriete moment uit Parsifal is Amfortas’ gebed om te mogen sterven. ‘Die diepgewortelde weerzin tot het leven. Dat vind ik wel geweldig.’

Parsifal gaat in première op 12/9 in de Cenakelkerk, Heilig Landstichting. Te zien t/m 23/9.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden