Drentse Madonna van Jozef Israëls eindelijk weer thuis in Assen

Drents Museum verwerft schilderij Jozef Israëls

Jozef Israëls, De Drentse Madonna (1892-1893), Collectie Drents Museum, schenking Stichting Vrienden van het Drents Museum Foto Jozef Israëls, De Drentse Madonna (1892-1893), Collectie Drents Museum, schenking Stichting Vrienden van het Drents Museum

Na vele omzwervingen in particuliere collecties in Amerika en Europa is de Drentse ­Madonna (1892-’93) van schilder Jozef ­Israëls weer thuis. Het schilderij is vanaf morgen te zien in het Drents Museum in Assen, waar het deel uitmaakt van de zogenoemde ‘Drentse meestercollectie’.

The Madonna of Drenthe, zo mocht het werk heten, blijkt uit een schets die Jozef Israëls in 1893 stuurde aan zijn vriend Abraham Seyne Kok. De schilder (1824-1911) van de Haagse School was inmiddels 69 en internationaal geliefd, en waarschijnlijk daarom koos hij alvast een Engelse ­titel. Hij schilderde een tafereel van moeder en kind, zoals hij hen aantrof in Zweeloo, een dorpje tussen Emmen en Hoogeveen. Daar gingen destijds veel schilders heen om er de eenvoud van het boerenleven vast te leggen. Conservator Annemiek Rens: ‘Er ontstond tussen de schilders van de Haagse School onderling wel eens strijd wie het meest ongerepte plekje kon vinden.’

Die zeer gewilde schilderijen van vissers en boeren gingen regelmatig en in groten getale de oceaan over, vertelt Rens. Dat gebeurde met de beeltenis van deze Drentse boerin mogelijk ook. Begin vorige eeuw werd ze voor het laatst tentoongesteld, daarna hing ze met haar monumentale omvang (het schilderij meet 141 bij 107 centimeter) en haar nostalgische eenvoud waarschijnlijk in chique appartementen. ‘Het lastige met particuliere collecties is dat je gewoon niet weet waar het schilderij zich bevindt’, legt Rens uit. Het stond al jaren op haar ‘verlanglijst’ voor de museumcollectie, waarin Israëls tot op heden niet was vertegenwoordigd, maar wel bijvoorbeeld Vincent van Gogh en Max Liebermann.

Rens kwam het schilderij op het spoor dankzij veilinghuis Sotheby’s, dat het in 2014 had aangeboden in Londen. Geschat werd dat het werk 30- tot 50 duizend Britse pond ­

(ca. 38- tot 63 duizend euro) zou opbrengen, maar het veilinghuis kreeg het in Londen niet verkocht. De ­Tsjechische eigenaar die Rens zo op het spoor kwam, had het werk in 2008 in New York gekocht voor een kleine 50 duizend euro. ‘De prijzen voor de Haagse School zijn nu redelijk gunstig, de schilderijen zijn minder in trek.’

Voor hoeveel het museum dit schilderij uit Praag heeft bemachtigd maakt het niet bekend, het bedrag is door de vriendenvereniging van het museum bijeengebracht.

De Drentse Madonna, door het museum gerestaureerd, is nu op zaal te zien. Jozef Israëls (vader en leraar van schilder Isaac Israëls) koos vaker moeders met kinderen als onderwerp voor zijn schilderijen. Meestal gaat het om portretten binnenhuis.

De Drentse Madonna past mooi in Assen omdat het wapen van Drenthe ook een Madonna met kind bevat. Israëls maakte mogelijk nog een schilderij in Zweeloo: een vrouw op een bankje en een kindje zittend op de grond op een boerenerf. Van dat schilderij heeft de conservator alleen een zwart-witfoto, ook de afmetingen zijn onbekend. Rens heeft het nu in elk ­geval op haar verlanglijst gezet. 

Brief van Jozef Israëls aan A.S. Kok, Den Haag 28 augustus 1893 Collectie RKD Den Haag Foto Brief van Jozef Israëls aan A.S. Kok, Den Haag 28 augustus 1893 Collectie RKD Den Haag
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.