Door nazi's geroofd Hollands schilderij onder hamer

Een schilderij van Nederlander Gabriël Metsu, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door nazi's werd geroofd, komt volgende maand onder de hamer bij veilinghuis Sotheby's in New York. De geschiedenis van het werk van de Nederlander Gabriël Metsu is bijna zo opmerkelijk als het doek zelf. 'Een officier maakt jonge vrouw het hof' werd twee keer geroofd van de eigenaar, de joodse familie Rothschild.

Uitsnede van 'Een officier maakt jonge vrouw het hof' van Gabriël Metsu. Beeld Sotheby / NYT

De geschatte opbrengst bedraagt 6 tot 8 miljoen dollar (5 tot 7 miljoen euro). Het doek kwam in 1866 in bezit van de Rothschilds in Wenen. De nazi's namen het doek in 1938 in beslag na de inname van Oostenrijk. Uit aantekeningen op de achterkant van het schilderij blijkt dat het werd opgeslagen in de zoutmijnen in Altausee, waar de nazi's stukken bewaarden.

Ook werk van Vermeer kwam in de mijnen terecht. Een initiatief van de geallieerden - latere bekend als de 'Monuments Men' - had als opdracht gebouwen en kunstwerken te behoeden voor verwoesting. Hitler gaf tegen het einde van de oorlog opdracht de mijnen op te laten blazen maar voor het zover kwam, werd Metsu's schilderij gered.

Zeldzaam

In november 1945 kreeg de familie Rothschild het schilderij 'Een officier maakt jonge vrouw het hof' terug. Toen zij in 1948 naar de Verenigde Staten wilde verhuizen, bedong de Oostenrijkse overheid een hoge prijs: het schilderij van Metsu. Pas in 1998 kregen de erven het terug. Een jaar later verkocht de familie het via veilinghuis Christie's voor een miljoen dollar.

Leidenaar Gabriël Metsu (1629-1667) was een typische schilder uit de Gouden Eeuw, die lang in de schaduw van zijn tijdgenoot Johannes Vermeer stond. De waardering voor zijn schilderijen kwam daardoor relatief laat op gang. Het doek dat nu wordt geveild, schilderde hij vermoedelijk tussen 1658 en 1660.

Op het schilderij is een vluchtende hond te zien, die symbool staat voor ontrouw, en een voetenstoof die symbool staat voor passie, zo analyseert The New York Times. Met de combinatie van de aantekeningen op de achterkant is het een uniek stuk, zegt David Pollack van veilinghuis Sotheby's. 'We kunnen letterlijk nagaan hoe het schilderij zich heeft verplaatst door Europa, tijdens de oorlogsjaren, en ook ervoor en erna. Dat is ongelooflijk zeldzaam.'

De achterkant van het schilderij. Beeld Sotheby / NYT
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.