TheaterrecensieOom Wanja

Door de rigide regie van Liliane Brakema zijn de meeste acteurs in Oom Wanja onthand ★★★☆☆

Bram van der Heijden en Greet Verstraete voeren het trekpop-achtige spel wel mooi door. 

Greet Verstraete en Bram van der Heijden in Oom Wanja.Beeld Reyer Boxem

Halverwege de voorstelling houdt het op met zachtjes regenen. Vanaf het begin van Tsjechovs Oom Wanja, de nieuwe productie van het Noord Nederlands Toneel, zie je af en toe een druppeltje naar beneden vallen, maar dan, halverwege, gaat het helemaal los. Het podium verandert in een waterballet, iedereen wordt kletsnat, acteurs plonzen in het water, iemand stapt in een emmer water. Lachen!

Wat is dit? De zondeval? Louterend water? De voorbode van de klimaatramp? Hoe dan ook: regisseur Liliane Brakema (33) zet hier duidelijk haar handtekening onder deze Tsjechov.

Tot dan toe heb ik nogal zitten peinzen over het hoe en waarom van deze rigide regie. Want niet alleen dat water, ook bijna alle acteurs zijn onderdeel van Brakema’s keuze voor een eigenzinnige vorm. Op Wanja zelf na, nogal naturel gespeeld door Ali Ben Horsting, bedienen de spelers zich van een robotachtig, overdreven en soms zelfs clownesk soort acteren.

Om te beginnen dokter Astrov (Bram van der Heijden), eigenlijk het belangrijkste personage. Hij is degene die in dit vervallen landhuis te gast is en met zijn lange verhandelingen over de vernietiging van de natuur en de ondergang van de aarde een bijna profetische figuur is. Maar niemand luistert naar hem – iedereen is bezig met zijn eigen sores. Wanja zelf, de harde werker, moet zien te overleven, zijn nichtje Sonja is in de ban van de liefde, maar durft niet. En dan is er nog de oude professor, eigenaar van het huis die de boel wil verkopen.

Door dit gezelschap heen fladdert Jelena, de mooie, veel jongere vrouw van de professor. Jelena (gespeeld door de Vlaamse Greet Verstreate) verveelt zich vooral, tijdens haar eerste monoloog hangt ze lamlendig in een schommel. De dokter draait om haar heen, Sonja draait om de dokter heen, en ze draaien vooral om elkaar heen. Prachtig hoe Tsjechov deze tragikomische mensen in hun opgewekte melancholie tot leven wekt.

Brakema maakt er marionetten van, trekpoppen die zij strak in de touwtjes heeft. Bram van der Heijden, terecht gecast als de knappe dokter, en de Vlaamse Greet Verstraete voeren deze stilering grandioos goed door. Samen spelen ze ook een erg mooie scène, evenals Jelena met de jonge Sonja (Anna Raadsveld). Maar de andere acteurs lijken in dit overduidelijke concept tamelijk onthand.

Bovendien is er nogal wat tekst geschrapt, zoals een deel van de hartverscheurende afscheidsscène aan het eind. Dat is Brakema’s goed recht, maar daarmee elimineert ze ook de weemoed uit het stuk. Alles werkt toe naar de ondergang van alles, maar niemand schijnt er last van te hebben. De melancholie zit ‘m nu enkel in de fors uitgevallen snor van Bram van der Heijden.

‘Liliane Brakema maakt wonderlijk actuele Tsjechov’, aldus de flyer van Oom Wanja. Maar met een flinke regenbui maak je nog geen actuele voorstelling over het klimaatprobleem.

Oom Wanja

Theater

★★★☆☆

Van Anton Tsjechov door Noord Nederlands Toneel, regie Liliane Brakema.

3/10 Stadsschouwburg Groningen (SPOT); tournee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden