Recensie Captain Marvel

Door Captain Marvel merkte ik wat er gebeurt als je je persoonlijk aangesproken voelt door een hoofdpersonage ★★★★☆

Captain Marvel is een vrouwelijke superheld. Ze is niet supersexy en ze wordt ook niet verliefd. Revolutionair, vooruitstrevend en héúl erg belangrijk. Maar wat recensent Floortje Smit, vrouw van bijna 40, vooral opviel: een film die wordt gemaakt met háár als doelgroep is gewoon veel leuker om te kijken. 

Beeld Captain Marvel

Misschien was het het moment dat mijn oog viel op die poster van zangeres en vroegere idool PJ Harvey, achter de telefooncel waarin Carol Danvers alias Captain Marvel vanaf de aarde contact probeert te maken met haar eigen planeet. Of toen ik opveerde bij het nummer van de britpopband Elastica, dat ik grijs heb gedraaid als tiener. Of wellicht lag het aan Danvers Nine Inch Nails-shirt, de favoriete band van mijn eerste vriendje.

Het lijkt wel, dacht ik, alsof Captain Marvel opzichtig naar mij (vrouw, bijna 40) persoonlijk zit te knipogen.

Tot dat moment genoot ik van de film zoals van elke andere vermakelijke, vaardig gemaakte superheldenfilm. Captain Marvel, met pit gespeeld door Brie Larson, verlaat haar planeet vanwege een geheime militaire missie (iets rond een oorlog tussen de buitenaardse rassen Kree en Scrulls, echte Marvel-fans weten hier het fijne van). De vormgeving is naar verwachting mooi, de chemie tussen Larson en vooral tegenspeler Samuel L. Jackson pakt bijzonder goed uit. Prima, maar voor zo’n peperdure superheldenfilm nog niets bijzonders.

Of wacht, er was wel iets opmerkelijks. Captain Marvel is vooraf flink in de publiciteit geweest als de eerste vrouwelijke Marvel-superheld in jaren. Een marketingtrucje leek het: de concurrerende stripuitgeverij DC Comics was Marvel twee jaar geleden te snel af geweest met Wonder Woman. Zij werd onthaald als nieuw feministisch icoon, al viel daar best wat op af te dingen: Wonder Woman was lekker pittig, maar ook een halve god met wie het lastig identificeren is. Ze was bovendien tamelijk schaars gekleed en een liefdesrelatie maakte een belangrijk deel uit van de plot. Zou Captain Marvel anders zijn?

Ja, blijkt als Danvers door omstandigheden in Los Angeles in de jaren negentig strandt. Daar ontdekt ze haar verdrongen verleden als gevechtspiloot. En daar ontpopt ze zich hoe langer hoe meer als een heerlijk personage. Danvers is nukkig en grappig, dwars en onafhankelijk. Aan sexy doet ze niet: haar militaire outfit verwisselt ze op aarde voor flanellen blouses en verwassen jeans. Een (potentiële) geliefde schittert in afwezigheid, maar er is een mooie verhaallijn rondom een beste vriendin.

Brie Larson als Captain Marvel.

Als het om superhelden gaat hebben we, zoals Eliana Dockterman schrijft in Time Magazine, ‘decennialang via mannenogen gezien wat een sterke vrouw was: sterk maar niet te sterk, intimiderend maar ook seksueel aantrekkelijk, gehard maar ook kwetsbaar. Captain Marvel maakt met veel van die ideeën korte metten.’

Ook leuk: de plot is gelijk aan die van veel superheldenfilms met mannen in de hoofdrol: Danvers moet leren dat zij zichzelf moet overwinnen. Maar omdat zij een vrouw is, krijgt het commentaar dat ze daarvoor steeds van mannen krijgt – houd je emoties in bedwang, je bent te zwak – een andere lading.

Follow the Money

Van de ongeveer honderddertig superhelden(tv-)films van de afgelopen honderd jaar hadden er slechts een stuk of tien een vrouwelijke hoofdrolspeler. Het grote probleem was dat die films vaak flopten, zoals Supergirl (DC Comics, 1984), Catwoman (DC Comics, 2004) en Electra (Marvel, 2005). De mislukkingen werden toegeschreven aan het feit dat mannen geen films met vrouwelijke superhelden wilden zien.

Een paar jaar geleden durfden film- en televisiemakers het weer aan. De Netflix-serie over Marvel-heldin Jessica Jones (2015) werd al lovend ontvangen door critici, maar vooral Wonder Woman (2017) maakte gehakt van dat vooroordeel: met een opbrengst van 821 miljoen dollar wereldwijd staat de film in de top-10 van lucratiefste superheldenfilms.

Het was geen verrassing dat Captain Marvel mede geschreven en geregisseerd bleek door een vrouwelijke generatiegenoot, Anna Boden (42). Zij doet wat de makers van superheldenfilms altijd proberen: een bijna persoonlijke connectie maken met de kijker. Die moet zich kunnen verplaatsen in de held. Spider-man bijvoorbeeld, is slechts een spinnenbeet van de doorsnee tiener verwijderd. Het is een bekende truc om kijkers te verleiden met verwijzingen naar pop- en stripcultuur en nostalgische knipogen. Maar de beoogde doelgroep is dan toch altijd overduidelijk de witte man van 18 tot 45 jaar.

Door Captain Marvel merkte ik wat er gebeurt als je je persoonlijk aangesproken voelt door de hoofdpersoon, de thema’s, de verwijzingen, de soundtrack en de grappen. Ik raakte geneigd de film zijn minpunten te vergeven.  De film wordt bijvoorbeeld hoe langer hoe grappiger, maar de plot meandert, en het is allemaal niet zo verrassend of diepzinnig. De soundtrack is fijn, maar wel erg opzichtig een feest van bozevrouwenmuziek. No Doubt’s Just A Girl tijdens een belangrijk gevecht laten horen is een over-de-top uitroepteken.

Er wordt tegenwoordig veel moeite gedaan om het superheldenpantheon diverser te maken. Wonder Woman en Captain Marvel hebben een vrouwelijke hoofdpersoon, Black Panther en Spider-Man: Into the Spider-Verse hebben donkere superhelden. Marvel werkt nu aan een film over de eerste LGBTQ+superheld. Jezelf terug zien op het scherm, meer uiteenlopende rolmodellen, het is allemaal belangrijk. Maar in Captain Marvel merkte ik wat identificatie ook betekent: het idee dat een film met jou in het achterhoofd gemaakt lijkt, vergroot simpelweg het kijkplezier.

Captain Marvel

Actie
Regie Anna Boden en Ryan Fleck
Met Brie Larson, Samuel L. Jackson, Jude Law
In 124 zalen
132 minuten

Profiel

Brie Larson (29) was niet de meest voor de hand liggende kandidaat voor een superheldenfilm. Maar ze speelt zoals altijd: kwetsbaar, krachtig en naturel. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.