ColumnFloortje Smit

Doodzonde dat we actrices nog steeds niet probleemloos op hun aantrekkelijkheid kunnen beoordelen

Floortje Smit, filmrecensent, werpt haar blik op de hedendaagse beeldcultuur.

Keira Knightley. Beeld WireImage
Keira Knightley.Beeld WireImage

Keira Knightley stopt ermee. Ze gaat geen seksscènes meer spelen voor mannelijke regisseurs. ‘Ingevet liggen kreunen’? Nee, dank u. En ja, ze weet dat zoiets ook sexy kan zijn, maar daar moeten ze dan maar een ‘hotte’ actrice voor bellen. ‘Ik ben te ijdel. Mijn lichaam heeft twee kinderen gebaard en ik heb geen zin om naakt voor een groep mannen te staan.’

Een sterke anti-male gaze-beslissing van een feminist, of beledigend voor mannelijke regisseurs die heus meer dan die twee smaakjes seks opdienen? Mij stemde het verdrietig dat iemand zo beeldschoon als zij al vindt dat zwangerschappen haar lichaam hebben geruïneerd. Haar individuele beslissing is haar goed recht natuurlijk – haar lichaam, haar keuze – maar ze versterkt hiermee het hardnekkige, ook door films aangewakkerde vooroordeel tegen post-partumlijven, dat die niet meer opwindend zijn.

‘Waarom moet elke vrouw op een scherm eruitzien als een supermodel?’, vroeg actrice Carey Mulligan zich in december af in een interview in The New York Times. ‘Wat we aan schoonheid en perfectie verwachten is volledig ontspoord.’ In hetzelfde interview leverde ze kritiek op een recensie van Promising Young Woman in Variety. De (homoseksuele) recensent achtte haar niet geschikt als femme fatale. ‘Ik was niet hot genoeg’, vertaalde Mulligan. En vorige week beklaagde ze zich opnieuw: ‘Het baart me zorgen dat zo’n groot magazine het uiterlijk van een actrice kan bekritiseren en dat dat als volstrekt redelijke kritiek wordt gezien.’

Variety heeft excuses aangeboden, maar eerlijk gezegd viel wat zij hadden geschreven nog best mee, qua seksistisch, vergeleken met de verlekkerde, tenenkrommende omschrijvingen van actrices in recensies, niet lang geleden. En persoonlijk mag ik dan vinden dat de recensent ongelijk heeft, hij mag het wél zo beargumenteren. Het uiterlijk van een acteur of actrice doet er immers enorm toe. Hun lichamen zijn onlosmakelijk verbonden met het werk: het is wat de kijker ziet én (onbewust) beoordeelt, en dat is de bedoeling. Lijven worden uitgelicht, opgetuigd; acteurs scheppen op over crashdiëten of aankomen voor een rol. Ze spelen met verwachtingen via hun uiterlijk, door stereotypen te doorbreken of te versterken. Precies overigens wat Mulligan juist zo geniaal doet in Promising Young Woman.

Doodzonde als je die complexiteit niet kunt benoemen, zeker bij actrices. Want een man kun je wél probleemloos op zijn aantrekkelijkheid beoordelen, omdat er nog zo veel andere labeltjes tegenover staan. Knightley en Mulligan claimen hun lichaam luidkeels terug, maar hun ervaringen zouden vooral een aansporing moeten zijn om op een minder beperkte manier naar vrouwenlijven te kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden