Donna Tartt, popster en beste vriendin

'Wat is ze klein', gilt een vrouw in de wachtende menigte. Vanaf dat moment flitsen de camera's, dagjesmensen met plastic zakken dringen zich naar voren, de rij die tot op de zesde verdieping loopt veert gespannen op....

Boekhandel Scheltema in Amsterdam, zondagmiddag, 16.00. Een schrijfster komt binnen om te signeren. Schrijfster? Hier komt megaster Donna Tartt. En ze bezorgt de Nederlandse literaire wereld een nieuw ijkpunt hoe hoog de cultus rond een schrijver kan stijgen.

De medewerkers van Scheltema lopen verbijsterd langs de rij. Leon Verschoor: 'Toen Mulisch signeerde stonden ze iets verder dan de eerste verdieping, bij John Irving ook, en Connie Palmen deed het ook aardig. Maar dit is echt nieuw.'

Tien jaar na The Secret History presenteert de Amerikaanse Donna Tartt haar tweede roman, Little Friend. Dat doet ze in een Nederlandse boekhandel, want er is alleen nog maar de Nederlandse versie Kleine vriend. Uitgever De Bezige Bij kreeg de primeur van wereldster Tartt, wier The Secret History in 28 landen werd vertaald.

Waarom? Simpel. In Nederland werden van De Verborgen geschiedenis maar liefst 770 duizend exemplaren verkocht. Dus wil je goed verdienen aan dit Tartt-minnende publiek, dan kun je beter éérst de vertaling verkopen, voordat de Engelse er is. De eerste druk bestaat dan ook gelijk maar uit 150 duizend exemplaren.

En het werkt. Nietsvermoedende bezoekers staan met open mond rondom het gedrang: 'Bent ú daar, meneer Reve', roept een jongen. Maar een Nederlandse schrijver krijgt dit niet gedaan. Tartt is geen Connie Palmen die je in het café kunt tegenkomen. Tartt is een mythe, zorgvuldig geregisseerd en in de markt gezet.

Er is weinig over haar bekend. Ze zou verlegen zijn. Maar wel kent iedereen haar foto in de bushokjes en in de kranten. Een strak gezicht in blauwig en mysterieus soft light, als een oude foto uit de tijd van de Bloomsburry group. 'Ze is een mysterie. En daarom ben ik hier', vertelt een vrouw op de zesde verdieping.

De wachtende fans zijn divers, maar er zijn nét iets meer vrouwen tussen de 25 en 40. Sommigen doen dit vaker, de meesten niet. Het merendeel noemt de Verborgen geschiedenis als zijn of haar lievelingsboek, anderen kennen Tartt alleen van krant of tv. Ze komen uit Amsterdam, Breda, en zelfs Groningen.

Sommigen wachten al twee uur als Tartt binnen komt. Ze kijkt strak, met haar bleke gezicht, zwarte sluike haar. Haar één meter vijftig lange lichaam wordt omringd door de sterke mannen van De Bezige Bij. Ze neemt snel het eerste boek aan. Ze kijkt niet op.

Binnen een half uur komt Tartt in het signeerritme. Ze lacht steeds meer. Ze kijkt iedereen diep aan en zegt: Hello there! 'Wat lacht ze leuk', fluisteren twee Nederlandse fans.

Tartt is vandaag wie men wil dat ze is: popster, hogepriesteres en beste vriendin tegelijk. Popster: 'Donna!' Priesteres: 'Donna, wil je iets schrijven voor mijn zieke vrouw?' Beste vriendin: ze geint met twee middelbare dames met dikke tassen vol Tartt's.

Maar mythe Tartt is ook maar een mens. Ze kijkt vaak schichtig naar de rij. Incredible, zegt ze. Dit heeft ze nog nooit meegemaakt. In New York niet, in Londen niet.

En uitgever Robbert Ammerlaan glundert. Leon Verschoor van Scheltema glundert ook. Hij zegt: 'Je bent de concurrentie nu echt te slim af, Rob.' Normaal verkoopt vooral de oorspronkelijke taal bij een signeersessie, en die is er pas over twee weken. En woensdag komt de tweede Nederlandse druk van vijftigduizend. En volgende week woensdag de derde.

Maandagmiddag signeert Donna Tartt ook nog bij boekhandel Athenaeum, Spui 14, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden