Domhnall Gleeson schittert in bijrollen, nu weer naast Tom Cruise

Met zijn lelieblanke huid en rossige haar is acteur Domhnall Gleeson multi-inzetbaar. Nu speelt hij met Tom Cruise in de film American Made, het plezier spat van het scherm. Gaat hem dat echt zo makkelijk af, als zoon van Brendan?

Domhnall Gleeson. Beeld Corbis via Getty Images

Het geheime wapen van Hollywood, zo mag je Domhnall Gleeson (34) inmiddels gerust noemen. De Ierse acteur, zoon van de succesvolle acteur Brendan Gleeson, ontwikkelde zich de afgelopen vijf jaar in de schaduw van de sterren tot bijrolspecialist.

Soms valt hij op, als de lekker overdreven bevelen briesende Generaal Hux in Star Wars: The Force Awakens (2015). Vaker is hij dienstbaar - en laat hij juist zijn tegenspelers schitteren. Zo maakte hij indruk als timide computernerd in de intelligente sciencefictionfilm Ex Machina (2014), waarin hij een door Alicia Vikander gespeelde robot test op menselijke nuances.

Variatie aan personages

'De grootte van een rol interesseert mij niet', zegt hij in een opgeruimde hotelkamer in Londen. 'Als mijn personages maar iets bijdragen aan de film.'

De kracht van Gleesons spel schuilt deels in zijn voorkomen: zijn lelieblanke huid en rossige haar maken hem opmerkelijk geschikt voor een variatie aan personages. De kwaadaardige Star Wars-generaal met driftig achter de rug gevouwen armpjes, de nieuwsgierige en bedachtzame nerd of, in The Revenant, een verwilderd ogende kapitein die Leonardo DiCaprio op pelsjachtexpeditie stuurt, Gleeson schikt zich ogenschijnlijk moeiteloos naar wat de film van hem vraagt.

Zijn rol tegenover Tom Cruise in de losjes op feiten gebaseerde Narcos-achtige drugssmokkel- en spionagefilm American Made, vanaf vandaag te zien in de bioscopen, is wat dat betreft typerend. Cruise, de superster, mag zich uitleven als de gesjeesde Barry Seal, een Amerikaanse piloot die in de jaren tachtig door de CIA als spion werd gestrikt om voor de Colombiaanse cocaïnemaffia drugsvluchten uit te voeren. Gleeson speelt Monty Schafer, een jonge CIA-agent, die Seal voor het karretje van de overheid moet spannen, maar de piloot blijkt een nauwelijks te regisseren cowboy die naar eigen goeddunken zowel de drugsbazen als de geheime dienst bespeelt.

Schafer is een verstandige, intelligente en zelfs wat saaie jongen. Hij laat Seal het werk uitvoeren waar hij misschien stiekem van droomt. Maar hij zou het nooit durven of, uit moreel besef, in elk geval nooit zelf doen. Illustratief is de scène waarin de agent aan Seal het spionagevliegtuigje laat zien waarmee de piloot zijn drugsvluchten uit zal voeren. Overdag zal hij drugssmokkelaar zijn, zegt hij, 's avonds rapporteert hij aan de geheime dienst. Gleeson maakt de bewondering voor de piloot voelbaar: grijnzend vertelt hij over de geheime radio's en camera's aan boord. Het plezier spat van het scherm: het is als kijken naar twee jongetjes die weten hoe je zo goed mogelijk spionnetje kunt spelen.

Tekst gaat verder na de foto.

Verrassend grimmige American Made doet denken aan een mengeling van Narcos en Top Gun

American Made is een ongekend fascinerend verhaal dat met veel vaart en humor wordt verteld. In stijl en inhoud zijn er raakvlakken met de Netflix-serie Narcos, maar daarnaast doet deze actiefilm ook denken aan Top Gun. Lees hier de recensie.

Domhnall Gleeson met Tom Cruise.

Nonchalance op het scherpst van de snede

Gleeson: 'Beide personages bespelen elkaar in die scène: de agent schept er genoegen in Seal te verleiden tot het spionnenleven, Seal is eigenlijk al verder: die ziet al helemaal voor zich hoe hij zichzelf kan verrijken. Ze hebben er enorme lol in, maar ze weten precies wat er op het spel staat.'

Op de set ging het eigenlijk ook zo: het plezier dat je ziet is echt, zegt Gleeson. Het oogt nonchalant, maar het is nonchalance op het scherpst van de snede. 'Ik moest vlak voor die opname vijftien nieuwe zinnen uit mijn hoofd leren: precies de juiste typenummers van de radio's en camera's die in dat vliegtuig zijn gepropt - dat zet je op scherp, hoor. Terwijl je zogenaamd heel spontaan lol trapt, ratelt in mijn hoofd een motortje met alle informatie die ik er zojuist in heb gestopt. Dat is een koorddansact.' Zijn stem schiet omhoog: 'De energie die daarbij ontstaat als het lukt, man, dat is zó geweldig.'

American Made is het soort lichtvoetige misdaadfilm waarbij romantisering van criminaliteit op de loer ligt. Het cowboyleven van Barry Seal heeft in deze swingende filmvorm iets onmiskenbaar aantrekkelijks. Stond Gleeson daarbij stil terwijl hij zijn personage speelde?

'Op de set niet. Daar doe ik zo goed mogelijk mijn best. Volgens mij is er niets mee mis je te laten vermaken door de levens en verhalen van criminelen, om even te proeven van de verleiding die zij ook ervaren. Je hoeft slechts een halve stap terug te zetten om te zien dat het monsters zijn. Deze film toont beide: de opwinding én de ellende.'

Zelfverzekerd en bescheiden

Het ging Gleeson niet altijd voor de wind. In 2006 al werd hij weliswaar genomineerd voor een Tony Award, voor zijn rol in het theaterstuk The Lieutenant of Inishmore van gevierd toneelschrijver (en latere filmregisseur) Martin McDonagh, maar het vervolg van zijn carrière verliep stroef. Bovendien was er altijd de vergelijking met zijn succesvolle acterende vader Brendan, die wereldfaam vergaarde als de eenogige tovenaar Alastor Dolleman in Harry Potter. Gleeson junior was ook te zien in Harry Potter, in een klein rolletje als de oudere broer van Ron Wemel, maar pas de afgelopen jaren lijkt hij zijn eigen draai te vinden.

Het maakte de acteur zelfverzekerd en bescheiden tegelijk. 'Ik had vijf jaar geleden nooit durven dromen dat ik met Leonardo DiCaprio of Tom Cruise in een film zou spelen', zegt hij. Gleeson doet een fluisterstemmetje: 'Djeez, ik zit in een film met Tom Cruise...'

Tekst gaat verder na de foto.

Brendan Gleeson in 2014. Beeld EPA

Dan: 'Ik geloof in een soort langetermijnontwikkeling, als acteur. Door mij te omringen met mensen die beter zijn dan ik, probeer ik mijzelf voortdurend te verbeteren. Ik probeer er bovendien op te letten dat ik zo veel mogelijk verschillende personages speel, met het risico dat je soms op je bek gaat. Als je dat risico accepteert, ben je alweer een stap verder.'

Vader Brendan is zo'n acteur die hem beter maakt, zegt hij. 'Op de set word ik bloednerveus van hem, omdat hij beter is dan ik. Dat hij ook mijn vader is, vergeet ik dan. Maar er ontstaat wel iets bijzonders als we samenspelen. Dat gebeurde in Calvary, waarin we één scène delen, in een gevangenis: ik speel een veroordeelde crimineel, hij een priester die mij opzoekt. Het was een ongemakkelijke dag, ook als de camera's niet draaiden maakte hij me duidelijk dat we géén vrienden waren. Hij had een keiharde rol, zijn gedrag klopte, maar na een halve dag spelen was ik kapot. Ik hield mij bezig met mijn personage, hij met het zijne, en toen tikten we als twee vuursteentjes tegen elkaar en vatten we samen vlam.'

Betrokkenheid van Cruise

Tom Cruise vroeg zo mogelijk nog meer van hem, zegt Gleeson. 'Tom stelde mij snel op m'n gemak. Hij introduceerde zich keurig, terwijl ik dacht: ik weet écht wel wie je bent. Hij begon niet direct over de film, maar informeerde eerst naar mijn vader. Er doen veel gekke verhalen over Tom de ronde, maar hij was vooral ontzettend vriendelijk.'

Cruise, vermaard vanwege de intensiteit waarmee hij zich overgeeft aan zijn rollen, verlangt van zijn medespelers een soortgelijke betrokkenheid. 'Hij vraagt absurd veel van zichzelf en denkt en redeneert in een razendsnel tempo. Dat betekent dat ik hetzelfde moest doen. Juist dat maakt hem zo goed.'

Gleesons grootste acteerles van Cruise: pas jezelf zo snel mogelijk aan in veranderende situaties. 'Tom en regisseur Doug Liman zijn zo sterk op elkaar ingespeeld (ze maakten eerder de sf-film Edge of Tomorrow ) dat ze het verhaal eigenlijk de hele tijd aanpasten. Scenarist Gary Spinelli was elke dag bij de opnamen. Een dialoog verplaatsen van een rijdende auto naar een café? Deden ze ter plekke. Ze haalden je voortdurend uit je ritme - voor mij was dit een oefening in buigzaamheid.'

Een wijze levensles, bovendien, zegt Gleeson. 'Vastliggende ideeën geven niet de zekerheid die je denkt, maar houden je juist tegen in je ontwikkeling.'


Spreek uit: Do-nal

De voornaam van Domhnall Gleeson (1983) oogt als een lastig uitspreekbare klinkerverhaspeling, maar eigenlijk is-ie slechts oer-Iers en opvallend eenvoudig: Domhnall dient te worden uitgesproken als Donal. Grapje van zijn acterende vader Brendan, zegt Domhnall. Bij zijn geboorte zocht vader bewust een weinig voorkomende struikelnaam. Omdat acteurs geregeld maanden van huis zijn en, nou ja, zoonlief op deze manier vast wat weerbaarder door het leven zou gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden