Doemdenken kan ook heel mooi zijn

Wat houdt de literaire wereld in het buitenland bezig? Onze correspondenten houden het bij. Deze week Michael Persson over het verkoopsucces van dystopische romans in de VS van Trump.

Philip Roth Beeld reuters

Voor de Amerikanen die kunnen lezen zijn er nu twee opties. Sommigen proberen de werkelijkheid te ontlopen en duiken in de poëzie, anderen proberen zich juist de ergste werkelijkheid voor te stellen en duiken in de dystopische fictie. Doemdenken kan ook heel mooi zijn.

Dystopische fictie is voor schrijvers een van de lastiger literaire genres: je moet de creativiteit hebben om de werkelijkheid te extrapoleren, maar ook de discipline om de fantasie in toom te houden. Je moet de empathie hebben om geloofwaardige personages te verzinnen, maar ook de ratio om een geloofwaardig politiek systeem te bedenken. Als de gecreëerde dreiging tijdloos is, dan heb je een klassieker.

En dus kopen Amerikanen nu en masse 1984 van George Orwell, de nachtmerrie over een staat vol alternatieve waarheden: het boek staat op nummer 1 op de bestsellerlijst van Amazon. Op nummer 6: It Can't Happen Here, een satire van Sinclair Lewis uit 1935 die de opkomst van een plutocratische fascist in Amerika beschrijft. Op 21: Brave New World, op 24: The Handmaid's Tale van Margaret Atwood, over een theocratische dictatuur waarin vrouwen tot tweederangs burgers worden gedegradeerd. Verder ook Fahrenheit 451 van Ray Bradbury, genoemd naar de temperatuur waarbij boeken verbranden.

Boekwinkels maken speciale kasten aan met dictatoriale leestips, leesclubs hebben ze op hun agenda gezet. De lijst gaat verder; in het speciale what-if genre, een soort alternatieve geschiedenissen, staat natuurlijk The Plot Against America van Philip Roth hoog genoteerd (wat als Charles Lindbergh met zijn America First beweging rond 1940 president van Amerika was geworden?), en The Man In The High Castle (wat als Amerika de Tweede Wereldoorlog had verloren?).

En dan kom je passages tegen zoals deze, een citaat van dictator Shagpoke Whipple in A Cool Million (1932), gevonden door Michael Miner van The Chicago Reader. 'Dit is ons land en we moeten vechten om dat zo te houden. Als America ooit weer groot wordt, dan zal dat zijn door de triomf van de middenklasse. We moeten ons land ontdoen van alle vreemde elementen en ideeën die ons nu besmetten. Amerika voor de Amerikanen!'

En Donald Trump zegt dat hij geen boeken leest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden