Doema verbiedt teruggave van kunstschatten

De kans dat Nederland de befaamde Koenigscollectie van Rusland terugkrijgt is sterk afgenomen. De Doema, de Russische Tweede Kamer, nam gisteren een wet aan die alle kunstschatten die aan het eind van de oorlog uit Duitsland werden weggehaald tot Russisch eigendom verklaart....

Van onze correspondent

Bert Lanting

MOSKOU

Ongunstig voor Nederland is dat de wet geen onderscheid maakt tussen kunstverzamelingen die eigendom waren van de vroegere bondgenoten en die van de vroegere vijanden van de Sovjet-Unie. Volgens de wet moeten de buitgemaakte kunstwerken beschouwd worden als 'compensatie voor de schade die tijdens de oorlog is aangericht aan het Russische culturele erfgoed'.

De wet moet overigens nog bekrachtigd worden door de Federatieraad, de Russische senaat. De Federatieraad wees de vorige versie van de wet af, maar aan de nieuwe versie hebben ook leden van de senaat meegewerkt.

Als de wet door de Federatieraad wordt goedgekeurd, moet president Jeltsin er nog zijn handtekening onder zetten. De regering is tegen de wet, maar het is de vraag of Jeltsin veel trek heeft zijn vingers te branden aan dit heikele onderwerp. Hoe de kwestie in Rusland ligt, valt af te lezen uit de enorme meerderheid waarmee de wet werd aangenomen: 291 stemmen voor, één tegen en vier onthoudingen.

De Koenigscollectie, die 307 tekeningen en twee gravures van onder anderen Holbein, Dürer en Titiaan omvat, werd aan het einde van de Tweede Wereldoorlog door het zegevierende Rode Leger meegenomen naar de Sovjet-Unie. Daar verdwenen de kunstwerken in de opslagplaatsen van het Moskouse Poesjkin-museum. Pas in 1992 gaf Rusland toe dat het de collectie had.

Premier Kok meldde onlangs na een bezoek aan Moskou nog opgetogen dat hij veel begrip voor het Nederlandse standpunt had gevonden bij zijn Russische collega Tsjernomyrdin. De bewindslieden spraken af dat de twee partijen binnenkort weer zullen onderhandelen over de teruggave van de collectie. Die besprekingen zullen nu ongetwijfeld veel moeilijker verlopen.

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen in Den Haag heeft de hoop dat Nederland de collectie zal terugkrijgen echter nog niet opgegeven. Volgens het ministerie begrijpen de Russen ook wel dat er verschil is tussen de status van de Duitse collecties en die van Nederland, dat immers een bondgenoot van de Sovjet-Unie was tijdens de oorlog.

De Russische onderminister van Cultuur, Michaïl Svydkoj, deed op het laatste moment nog een vergeefse poging de Doema op andere gedachten te brengen. Hij waarschuwde dat de wet 'ernstige internationale complicaties' zal veroorzaken.

De regering is vooral beducht voor de reactie van Duitsland. Bonn eist van Rusland zo'n 200 duizend kunstwerken terug die door het Rode Leger werden verwijderd uit de musea van Dresden, Berlijn en Bremen. De befaamdste collectie is de 'Schat van Priamus'. De kunstwerken die de Duitse archeoloog Schliemann bij Troje opgroef, worden momenteel tentoongesteld in het Poesjkin Museum.

Daarnaast maakt Bonn ook aanspraak op enkele kostbare archieven en honderdduizenden boeken. Op zijn beurt eist Rusland van Duitsland tal van kunstschatten terug die tijdens de oorlog door de Duitse troepen werden geroofd. Het probleem is dat een groot deel van die kunstwerken, waaronder de beroemde Barnstenen Kamer, spoorloos zijn verdwenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden