Boekrecensie Caravaggio

Doeken Caravaggio spatten in Manara's strip bijna net zo van de pagina’s als wanneer je er oog in oog mee staat in Rome (vier sterren)

Milo Manara heeft een monumentje in stripvorm opgetrokken voor de Italiaanse schilder.

Caravaggio, deel twee; gratie. Beeld Ballon Media

De navolgers van de grote Italiaanse schilder hebben tot 24 maart 2019 hun eigen expositie in het Centraal Museum: Utrecht, Caravaggio en Europa. Bijkomend effect van een bezoek aan deze fraaie tentoonstelling is vooral dat je meer doeken wilt zien van Caravaggio zelf, de doeken met de intrigerende clair-obscur die Gerard van Honthorst, Hendrick ter Brugghen, Dirck van Baburen en anderen zo inspireerden.

Daarvoor kun je naar Rome: je vindt Caravaggio onder meer terug in de Galleria Borghese, in het Palazzo Barberini, in een basiliek als San Luigi dei Francesi en de kerk Santa Maria del Popolo. Je zou er à la Dan Brown een hele tour van kunnen maken: Het Caravaggio Mysterie – en dan kom je bepaald niet bedrogen uit. In de periode 1593-1606 ontpopte hij zich tot de toonaangevendste kunstenaar van Rome, en mocht hij invloedrijke figuren als kardinaal Francesco Maria Del Monte tot zijn opdrachtgevers rekenen.

Maar een mysterie blijft hij, ja. Zo is zijn dood op 18 juli 1610 in nevelen gehuld. Waarom hij halsoverkop uit Rome vertrok weten we wel: Caravaggio had een kort lontje, kwam geregeld in vechtpartijen terecht, en doodde op 19 mei 1606 na een ruzie de verraderlijke pooier Ranuccio Tomassoni met zijn zwaard. Om zijn straf te ontlopen vluchtte de verwonde schilder naar Napels, en het is op dit moment in de tijd dat de Italiaanse stripgrootmeester Milo Manara het tweede deel van zijn Caravaggio-biografie weer oppakt, getiteld: Gratie.

Uit het in 2015 verschenen deel I – Caravaggio: Met degen en palet – kwam de schilder al naar voren als een soort rockster avant-la-lettre. Milo Manara (73), die wordt gerekend tot een van de belangrijkste exponenten van het Europese beeldverhaal, documenteerde zich buitengewoon goed, en draagt zijn protagonist overduidelijk een warm hart toe: hij maakt een romantische held van de schilder.

Caravaggio, deel twee; gratie. Beeld Ballon Media

In beide albums leren we over zijn technieken, we zien hoe hij zijn modellen gewoon van de straat plukt, en krijgen we de achtergronden mee van zijn belangrijkste werken, zoals Judith onthooft Holofernes (1598-99). Zodra Manara die doeken in zijn strip reproduceert, spatten ze bijna net zo van de pagina’s als wanneer je er oog in oog mee staat in Rome. Daar bedenk je je: het lijken wel scènes uit een felrealistische speelfilm, maar dan bijna vier eeuwen eerder.

Ondertussen loopt in de twee stripalbums het levensverhaal van Caravaggio gewoon door. Na zijn verblijf in Napels pakt hij de zeilboot naar Malta, en schildert een monumentaal doek over De onthoofding van Johannes de Doper (1608), met 361x520 centimeter zijn grootste olieverfwerk ooit. Het altaarstuk hangt nog steeds in de Sint Janscokathedraal in Valletta, Malta.

Door te kiezen voor bijbelse taferelen hoopt Caravaggio op gratie van de paus, of toch tenminste van diens rechterhand, kardinaal Scipione Borghese. Ondertussen slaagt hij er maar niet in om uit de moeilijkheden te blijven. Dus vervolgt hij zijn weg naar Sicilië, en andermaal naar Napels, en gaat hij uiteindelijk in 1610 zijn ondergang tegemoet.

Michelangelo Merisi da Caravaggio (zoals hij voluit heet) werd slechts 38 jaar oud, maar zijn oeuvre (met ten minste 40, en meer waarschijnlijk 80 doeken) blijft even omvangrijk als tijdloos. Gedegen biografieën (Andrew Graham-Dixon – Caravaggio: A Life Sacred and Profane, 2010) waren er al, nu heeft Milo Manara een monumentje in stripvorm voor Caravaggio opgetrokken.

Caravaggio, deel twee; gratie. Beeld Ballon Media
Caravaggio, deel twee; gratie. Beeld Ballon Media

Milo Manara: Caravaggio – deel II: Gratie

Vier sterren

Ballon Media Antwerpen; 54 pagina’s; €18,40.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.