Reportage

Doe-het-zelfkunst met rommel

Een kunstwerk maken, dat kan iedereen, vindt het Stedelijk. Daarom komt het Amsterdamse museum met een knutselboek vol ideeën van kunstenaars. De Volkskrant probeert het uit en wil niet meer stoppen.

Het maatpak van een vuilniszak getipt door couturiers Viktor & Rolf. Beeld Michiel Spijkers

Een bulterriër. Ik heb een bulterriër getekend. Dat is knap, maar ook volstrekt niet de bedoeling. Nee. De bedoeling was een ijsbeer, zo een als op de foto uit de TamTam: een ijsbeer met een vriendelijke en vooral makkelijke fysionomie. Wit met wat koolzwarte details, een kop met een duidelijke vorm, een neus als een dropje. In mijn hoofd zag mijn ijsbeer er jaloersmakend goed uit: losjes maar trefzeker en met esprit geschetst, denk Leonardo da Vinci met een vleugje Pixar. Het resultaat is echter die halfgare bulterriër, herkenbaar aan de smalle snuit, als van een geit, met te dicht bij elkaar staande ogen, als bij George Bush. Aangenaam.

Ik kijk naar links. Zoon (9) maakt een bootje van een lege shampoofles, een wasknijper en een Chinees eetstokje. Hij is bezig met het plastic zeil en versiert het met een anker, een doodshoofd en zijn naam. Aan de overkant van de tafel buigt mijn dochter (10) zich over een witte zijden sjaal, die ze met textielstiften en glitterlijm voorziet van uitbundige bloemen en regenbogen. Het is een zondag in november, buiten wisselen hagelbuien en zonneschijn elkaar in noodtempo af. Wij zijn aan het knutselen geslagen.

Suggestie van ontwerper Floris Hovers: Hoe bouw je boten met spullen uit je rommelkast? Beeld Michiel Spijkers
Beeld Michiel Spijkers

Voor elk soort fröbelaar wat wils

Aanleiding is het opgewekte kunst-doe-boek van het Amsterdamse Stedelijk Museum, Maak het met kunstenaars: een verzameling aanstekelijke 'DIY-recepten' van 23 kunstenaars, vormgevers en creatieve collectieven voor alle leeftijden. Dat biedt voor elk soort fröbelaar wat wils. Je kunt met je mond woordvormen van brooddeeg maken met kunstenaar-dichter Maria Barnas, lekker smerig koken voor dieren met fotograaf Johannes Schwartz, op aanwijzing van graffitikunstenaar Mick la Rock van je eigen naam een tag ontwikkelen, een 'natuurlijk' portret schieten à la fotograaf Rineke Dijkstra.

Aan de hand van gestileerde vignetjes kies je waar je zin in hebt. Ben je bijvoorbeeld een typische vieze-handen-kunstenaar, dan ga je voor wildtuinieren met (tuin)architecten Piet Oudolf en Job Schroën. Ongeduldig? Ga dan in zee met ontwerper Marcel Wanders, van wie je binnen één minuut 'iets unieks' moet maken. Elk recept vermeldt welke materialen je nodig hebt, van vuilniszak tot eierwekker.

Het is natuurlijk niet zo, haasten de samenstellers van het boek zich in het voorwoord te zeggen, dat elke aanwijzing braaf moet worden opgevolgd. De workshops zijn een handreiking, vrijheid is het devies. Precies de vrijheid die kunstenaar Liam Gillick zich permitteert in zijn krankzinnige voorstellen, waarin hij de knutselaar aanmoedigt van een bureau een koe te maken, de motor uit een oude Citroën te halen en er een nieuwe in te zetten, of een reusachtig schilderij te maken van de kop van een katje. Het is de bedoeling dat je wordt geprikkeld, zó geprikkeld, dat je jezelf bijvoorbeeld dezelfde grote vragen gaat stellen als kunstenaar Marlene Dumas bij het schilderen van een emotioneel geladen portret.

'Denk jij dat kunst wonden kan helen?' Daar moet ik even over nadenken, Marlene, misschien wel de hele dag. 'Waar ben je bang voor?' Nou, op dit moment vooral dat ik een hopeloze tekenaar ben.

Tip van couturiers Viktor & Rolf: maak een maatpak van een vuilniszak. Beeld Michiel Spijkers

Over een drempel

Ik moet duidelijk over een drempel heen. Ik schuif mijn mislukte bulterriër aan de kant en volg de aanwijzingen van dierenillustrator Rop van Mierlo, die me zeven verschillende tekentechnieken laat onderzoeken, steeds met dezelfde dierenfoto als voorbeeld. Tekenen met je neus op het papier of juist daar ver vandaan, met uitgestrekte arm en je potlood aan een stok. Tekenen met de punt van een spons, op een veel te klein papiertje. Tekenen nadat je eerst je potlood kapot hebt geramd met een hamer.

Van Mierlo's geaquarelleerde panda bestaat uit een paar uitgelopen vlekken en is toch onmiskenbaar een panda. Dat moet ook met een ijsbeer kunnen. Ik doop mijn kwast in de Oost-Indische inkt. Drie pogingen later ben ik nog niet helemaal tevreden, maar het belangrijkste is dat de lol terug is. Ik wil niet meer stoppen. O, de schoonheid van uitspruitende inkt op een nat vel (net kriebelkevertjes), het zachte gekras van grijs potlood op papier. Of kunst wonden kan helen valt nog te bezien. Deze zondag verloopt in elk geval vredig en levert bovendien een waardevol inzicht op, een soort levenswijsheid eigenlijk: dat je je eigen stijl pas zult vinden nadat je alle andere stijlen hebt uitgeprobeerd. En dat dat niet erg is.

Met een schuin hoofd bekijkt mijn zoon mijn eerste tekening. 'Het is geen ijsbeer', stelt hij vast, 'maar wat dan wel?' 'Een hond', giechelt mijn dochter, nog steeds bezig met haar sjaal. 'O ja', roept hij, 'nu zie ik het. Zo'n enge hond! Echt goed gelukt.'

Rixt Hulshoff Pol & Hanna Piksen: Maak het met kunstenaars. Een kunst-doe-boek voor iedereen. BIS Publishers i.s.m. Stedelijk Museum Amsterdam. 17,90 euro. Vanaf 30/11 in de boekhandel en nu al te bestellen via bispublishers.com.

Tekst loopt door onder de foto

Dieren tekenen op zeven verschillende manieren met illustrator Rop van Mierlo. Beeld Michiel Spijkers
Instructiepagina Workshop Moniker: Hoe ontwerp je samen een letter? Beeld .

Voor alle leeftijden

Elke zondag organiseert het Stedelijk Museum Amsterdam een kunstenaarsworkshop voor kinderen van 6 tot 12 jaar. Onder begeleiding van een kunstenaar of ontwerper gaan ze dichten, fotograferen, installaties en animaties maken, met kunstwerken praten, zonlicht knippen, klooien met kleerhangers of een stad uit de toekomst bouwen - alles om de kinderen wegwijs te maken in de wereld van de kunst en het maken. Een aantal van die workshops staat in het boek Maak het met kunstenaars.

Belangrijkste aanvulling: het boek is nadrukkelijk bedoeld voor alle leeftijden. Net zoals de potloden en de schetsblokjes die het Amsterdamse Rijksmuseum op speciale 'Teekendagen' bij de ingang uitdeelt ook voor iedereen bedoeld zijn. Zo ziet het bezoek De Nachtwacht ook eens buiten de lens van de camera. Beide initiatieven dragen dezelfde boodschap uit: kunst is niet alleen om naar te kijken, kunst kun je doen. Talent, te veel of te weinig, is geen enkele belemmering.

Idee van designstudio Moniker: Hoe ontwerp je samen een letter? Beeld Michiel Spijkers
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden