Documentaires die willen verleiden

Bij het kleine broertje van IDFA draait het in de documentaires vooral om filmkunst...

Van onze medewerker Jan Pieter Ekker

Amsterdam Drie mannen en drie vrouwen waden door een goudkleurig grasveld. Terwijl de mist langzaam optrekt, lopen ze langzaam in de richting van de camera. Opeens blijven ze stokstijf staan. Op de geluidsband klinkt het vrolijke gefluit van vogeltjes. Een paar tellen later vervolgen de zes hun tocht.

Hoe dichterbij ze komen, hoe duidelijker hun wonderlijke gedrag wordt: een man heeft zijn hoofd een beetje gekanteld en maakt malle bewegingen, een ander duwt zijn schouders omlaag, een vrouw zwaait wild met haar armen.

Dan verschijnt de titel in beeld: Doch, en vervolgens de diagnose die de Franse neuroloog Georges Gilles de la Tourette in 1884 stelde over ongecontroleerde spierbewegingen en het maken van vreemde geluiden. De zes lijden aan het Tourette-syndroom.

Doch is vanavond de openingsfilm van het Shadow Festival, het festival dat in 1999 werd opgericht door Stefan Majakowski als alternatief voor het International Documentary Film Festival Amsterdam, dat morgenavond aan zijn tiende editie begint. Bij het IDFA, zo luidt Majakowski’s kritiek, staat de maatschappelijke relevantie van het onderwerp voorop. Bij het Shadow Festival daarentegen draait het om de filmkunst. Om documentaires waarin de regisseur de kijker probeert te verleiden en waarin het beeld ook verhult.

Doch voldoet uitstekend aan Majakowksi’s eisenpakket. De Duitser Erwin Michelberger en de Wit-Rus Oleg Tcherny filmden het groepje mensen met Tourette drie keer gedurende hun jaarlijkse bijeenkomst, ver weg van de bewoonde wereld. Ze registreren de gesprekken over hun tics, hun verlangens, de liefde, en hun positie in de maatschappij.

De fotografie is schitterend: de camera is meestal gericht op iemand die niet aan het woord is, op een stuiptrekking of een scheldwoord uit het niets. Het is een confronterend beeld, dat geen boodschap in zich draagt, maar de kijker tot reflectie dwingt.

Op het achtste Shadow Festival worden tot en met 28 november veertig creatieve en experimentele documentaires vertoond. Uit alle hoeken van de wereld, behalve uit Nederland.

De enige Nederlandse inbreng bestaat uit een drietal sprekers: Roy Villevoye en Frank Scheffer vertellen over hun recente films, Janine Prins over het project Expedition Europe, de documentaireontdekkingsreis die ze samen met haar partner Hans Beerekamp door Europa maakte.

Het is dit jaar voor het eerst dat het Shadow Festival plaatsvindt op het Amsterdamse Rembrandtplein, op de tweede verdieping van de Escape Studio. Grote broer IDFA was gedwongen het Leidseplein te verlaten, omdat de City-bioscoop wordt verbouwd. Het Shadow Festival laat de Melkweg daarom vrijwillig achter zich en volgt gedwee. De luis kan niet zonder de pels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden