Documentaire Zero Days is opgebouwd als rasechte thriller

De documentaire Zero Days is opgebouwd als een rasechte thriller, met goed getimede onthullingen en cliffhangers. Alex Gibney is een meester in het inzichtelijk presenteren van ingewikkelde verhalen.

Barack Obama in Zero Days.

Een normaal computervirus, legt een expert uit in de documentaire Zero Days, heeft altijd een aantal bugs: kleine fouten in de programmering. Stuxnet was anders. Zelden troffen antiviruskenners zo'n geavanceerd stuk malware aan. Stuxnet, een hardnekkige worm die vanaf 2010 wereldwijd talloze computers infecteerde, was zo precies en complex dat het onmogelijk het werk kon zijn van doorsneecybercriminelen.

Nog opmerkelijker was het doelwit van Stuxnet. De worm richtte zich niet op het ontwrichten van software, maar bleek als eerste computervirus ooit in staat fysieke veranderingen in machines te bewerkstelligen. Verschillende centrifuges in een Iraanse kerncentrale werden door Stuxnet op hol gebracht en gesloopt.

Onderzoeksjournalisten, onder wie David Sanger van The New York Times, wisten te onthullen wie er achter Stuxnet zat, al is het nooit officieel bevestigd. De Amerikaanse en Israëlische inlichtingendiensten zouden hebben samengewerkt aan de cyberaanval, om zo te voorkomen dat Iran kernwapens ontwikkelt.

In Zero Days weet regisseur Alex Gibney die theorie meer dan aannemelijk te maken. Hij voert talloze bronnen op en vlecht hun verhalen samen tot een angstaanjagend verhaal over cyberoorlogsvoering. De buitengewoon productieve Gibney is een meester in het inzichtelijk presenteren van ingewikkelde verhalen. Hij zoekt daarbij graag de controverse op, of het nu gaat over Scientology (Going Clear), economie (Enron: The Smartest Guys in the Room) of martelpraktijken in het Amerikaanse leger (Taxi to the Dark Side, bekroond met een Oscar).

Met het Stuxnet-verhaal heeft de regisseur de lat weer hoger gelegd. Cyberaanvallen laten zich niet alleen lastig uitleggen, ze zijn ook moeilijk te visualiseren. Hoewel Zero Days noodgedwongen vooral uit pratende hoofden bestaat, weet Gibney met computeranimaties, archiefbeelden en creatief camerawerk te voorkomen dat het geheel saai oogt. Bovendien houdt hij de spanning er in met goed getimede onthullingen en tussentijdse cliffhangers. De documentaire is opgebouwd als een rasechte thriller.

Daarbij draaft hij soms te ver door. Gibney voert een actrice op om anonieme bronnen een stem te geven. Dat is begrijpelijk, maar haar acteerwerk is doorzichtig, en haar tekst is zo knullig geschreven dat het afbreuk doet aan de geloofwaardigheid van de film. Gelukkig blijft de boodschap overeind. Cyberwapens zijn echte wapens, laat Gibney zien. Het gebruik ervan is griezelig ongereguleerd en nooit echt veilig.

Zero Days. Documentaire. Regie: Alex Gibney. Met: Joanne Tucker. 116 min., in 13 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden