Docu’s die de wereld veranderen

Op het festival IDFA, dat donderdagavond is begonnen, draaien 265 documentaires. Zij vormen volgens directeur Ally Derks het ‘tegengif’ voor de ‘op hol geslagen informatiestroom’....

Kunnen documentaires de wereld veranderen? Deze vraag werd gesteld aan lezers van de website van het International Documentary Festival Amsterdam. 69 procent van de bezoekers was ervan overtuigd: documentaires kunnen inderdaad de wereld veranderen.

Op de openingsavond van het IDFA, dat donderdag aan zijn 19de editie begon, bekende directeur Ally Derks tot deze believers te behoren. ‘Ik geloof oprecht dat documentaires de houding van mensen kunnen veranderen.’

Als voorbeeld noemde Derks de omslag die minister-president Balkenende volgens haar onlangs heeft gemaakt. ‘Nadat hij Davis Guggenheims An Inconvenient Truth had gezien, waarin Al Gore de wereld waarschuwt voor het broeikaseffect, begon Balkenende in debatten over het milieu te praten. Tot dan had hij daar nog nooit iets over gezegd. Ik wist niet eens dat hij klimaat kon spellen.’

Het IDFA opende donderdag met de Nederlandse documentaire 4 Elements van Jiska Rickels, over mannen die strijden tegen de elementen water, aarde, lucht en vuur. Met die keuze maakte Derks duidelijk dat het festival ook nog altijd een groot podium biedt aan de creatieve, artistieke documentaire – een element in de programmering dat door de vele films over onrecht, culturele verschillen en armoede overwoekerd dreigde te raken.

De Duits-Nederlandse regisseur Rickels behoort niet tot de documentairemakers die het onderwerp of de boodschap belangrijker vinden dan de vorm. 4 Elements boeit in de eerste plaats door de dwingende beelden van cameraman Martijn van Broekhuizen, wiens registrerende blik steevast gepaard gaat met twijfel en onbehagen.

4 Elements is een van de achttien documentaires die meedingen naar de Joris Ivens Award, de prijs voor de beste lange documentaire. Ook in Zilveren Wolf Competitie, voor films die korter duren dan een uur, is één Nederlandse productie opgenomen: Vergeten dwazen van Frans van Erkel, over psychiatrische patiënten die in 1992 de oorlog in Bosnië zijn ontvlucht en sindsdien in ballingschap in Hongarije leven. Niemand wil hen nog verzorgen of opnemen.

Dit soort verhalen blijven volgens Ally Derks in de dagelijkse media te veel onzichtbaar. Tijdens haar openingswoord benadrukte de festivaldirecteur dat massamedia en politici de laatste jaren een maatschappij creëren die steeds meer door angst, onrust en spanningen wordt gedomineerd. ‘Er is een voortdurende stroom van nieuwsfragmenten, internetclips, half gecheckte verhalen, en beelden vol gezichten en kreten. Het lijkt wel of de informatie-overdracht op hol is geslagen.’

Op het IDFA zijn dit jaar 265 films te zien. Deze werden geselecteerd uit ruim 2.700 inzendingen. De geselecteerde producties vormen volgens de organisatie een alternatieve beeldenstroom. ‘Een filmfestival als IDFA is een intellectuele oefening, een tegengif voor vooroordelen en misvattingen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden