KinderboekenPjotr van Lenteren

Diversiteit in kinderboeken is er wel degelijk – en hoeft niet per se tenenkrommend moralisme op te leveren

Beeld de Volkskrant

Een tiener uit Zeeland zorgde een paar weken geleden kort voor ophef rond Slaaf kindje slaaf van Dolf Verroen. In dat boek uit 2006 krijgt Maria, de 12-jarige dochter van een plantagebaas, een slaafje. Slaaf kindje slaaf won in Duitsland een belangrijke literaire prijs en werd daarna, in 2016, in Nederland opnieuw uitgegeven, nu onder de misschien nog wel provocerender titel Hoe mooi wit ik ben (Leopold).

Verroen schreef het naar aanleiding van zijn reizen naar Suriname en Ghana. Hij wilde een verhaal vertellen vanuit de slaventijd, zonder kritiek of uitleg, zonder expliciet te zeggen hoe erg slavernij was. Maria maakt zich druk over theevisites en of ze wel borstjes krijgt. Als haar slaafje Koko weer wordt verkocht, vindt ze dat vooral jammer omdat zijn opvolger er een potje van maakt.

Het meisje uit Zeeland schreef op Facebook dat ze niet begreep dat een boek als dit bij haar zusje van 9, dat half Antilliaans is, in de klas op de leesplank stond. Dat leidde tot een relletje op internet, excuses van de school en een uitgever die belooft dat bij de herdruk wél toelichting komt. Kennelijk kunnen boeken over dit onderwerp in deze tijd niet meer zonder.

Beeld Leopold

Maar uitleg hoeft niet moralistisch te zijn. Lees en ­bekijk de prettige prentenboekenreeks Van klein tot groots, waarin Anne Frank, kunstenares Frida Kahlo en wetenschapper ­Marie Curie worden voorgesteld aan een ­publiek vanaf een jaar of 6. De collectie is sinds kort echt compleet met het levensverhaal van de zwarte mensenrechtenactivist Rosa Parks, die niet wilde opstaan in de bus (De Vier Windstreken, € 14,50). Het strakke uiterlijk en de neutrale, feitelijke toon maken de serie erg overtuigend.

De onlangs overleden journalist en kinderboekenschrijver Rob Ruggenberg vond een heel eigen manier om in historische romans culturele gevoeligheden aan te snijden zonder hedendaags denken het verhaal te laten verpesten. Het aardigste voorbeeld is De boogschutter van Hirado (Querido, € 16,99), met avonturen rond een VOC-handelspost in Japan. Tijdens voorleessessies had hij veel succes op vmbo-scholen rondom de Haagse Schilderswijk. Japanners, die zich elke dag wasten, vonden dat hun Nederlandse zakenpartners stonken. Hoe vaak die in bad ­gingen? Zelden of nooit, kon ­Ruggenberg melden op basis van Japanse bronnen.

Nog fijner is het natuurlijk als kinderen zichzelf en de wereld om hen heen herkennen in eigentijdse verhalen. Bibliothecaris en kinderboekenblogger Richard Thiel heeft het vorig jaar geturfd in ruwweg een kwart van de nieuw verschenen titels. In bijna de helft daarvan komen mensen van kleur voor, in ongeveer eenderde met een substantiële rol. Dat klinkt goed, maar getallen zoals deze zeggen niets over de kwaliteit van zulke boeken en de aandacht die ze zullen krijgen.

Beeld De Vier Windstreken

Waar het aantoonbaar aan ontbreekt zijn auteurs met niet-westerse namen. Naar hen moet je goed zoeken. Abdelkader Benali schreef vorig jaar de aardige korte jeugdthriller Mijn broer en ik (Querido, € 4,95). Bloed en beenderen van de Amerikaans-Nigeriaanse Tomi Adeyemi (Harper Collins, € 17,99) is volgens haar zelf de eerste zwarte fantasy voor jongeren. Kunstenaar Brian Elstak maakte met Karin Amatmoekrim Tori (Das Mag, € 23,99), een stoer en avontuurlijk prentenboek met magische helden. Uit Frankrijk komt de geestige reeks van Zanib Mian, Planeet Omar – ­problemenmagneet (Volt, € 14,99).

Een recent hoogtepunt is Duizend-en-één paarse djellaba’s van Lisa Boersen en Hasna Elbaamrani (Gottmer, € 14,99). Wie in Marokko is geweest, kan zien hoe goed de Leuvense illustrator Annelies Vandenbosch de kleurenpracht van Marrakech heeft getroffen. Als ­Esmaa tijdens hun vakantie haar moeder kwijtraakt op de markt, blijkt dat veel moeders een paarse djellaba aanhebben. Een vrolijk prentenboek met een aangename, terloopse vanzelfsprekendheid. ­Iedereen kan ervan genieten.

Pjotr van Lenteren leidt u door de wereld van het jeugdboek. Rob van Scheers doet dat volgende week over thrillers, Hugo Blom praat u daarna bij over luisterboeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden