Diva Sapho brengt Gaza in verruking

Een joodse zangeres omringd door dansende Palestijnse jongeren. 'Hier praten de mensen over tien jaar nog over', zegt een verbijsterde VN-medewerkster na het concert van Sapho in Gaza, begin deze week....

De joodse zangeres Sapho, geboren in Marokko, woonachtig in Parijs, kan het zelf ook amper geloven. Aan het slot van het concert staat ze beduusd op het podium, tussen uitzinnige Palestijnen die de rode anjers vertrappen die ze de zangeres zelf hebben toegeworpen.

Veiligheidsmensen die een oogje houden op de eregaste, mevrouw Suha Arafat, zijn zichtbaar nerveus. Alleen de Franse ambassadeur naast de echtgenote van de Palestijnse leider houdt zijn gezicht in de plooi, zoals slechts diplomaten dat kunnen.

'Kom naar het concert, het wordt geweldig', had Sapho een dag eerder gezegd, toen we haar ontmoetten op de grens van Israël en de Gazastrook. Net als iedereen moest de diva zich onderwerpen aan een intensieve controle door Israëlische militairen, voordat ze het zogeheten autonome Palestijnse gebied kon binnengaan. 'Het wordt een uniek optreden', wist Sapho's Franse manager.

Wij, twee Nederlandse journalisten, laten ons gemakkelijk overtuigen, zeker als we de motieven van de zangeres kennen. 'Toen Sapho werd uitgenodigd om in Holon (Israël) te zingen ter gelegenheid van de Dag van de Vrouw, stelde ze meteen als voorwaarde dat ze óók zou optreden in de Palestijnse gebieden', aldus de manager.

En het concert kost, zoals een Israëlische krant verbaasd meldt, de bezoekers slechts zes shekel (zo'n vier gulden). Sympathieker kan het toch niet?

Sapho bezocht Gaza tijdens de intifada, de Palestijnse volksopstand van eind jaren tachtig, begin jaren negentig. Ze ontmoette PLO-leider Arafat in Parijs in 1989. Maar nog niet eerder trad ze op in Arafats staat-in-wording.

Het concert is, zoals beloofd, verpletterend. In jurken die meer van het lichaam laten zien dan een aanhanger van de in Gaza wijd verbreide moslim-beweging Hamas kan verdragen, brengt ze de zaal in verrukking. Palestijnse meisjes met hoofddoeken staan na afloop met betraande ogen stiekem een sigaret te roken in het toilet. Met liederen in het Frans, Arabisch, Engels en Spaans is de Marokkaanse jodin erin geslaagd het overwegend jonge, mannelijke Palestijnse publiek op de stoelen en op het podium te krijgen.

Ook de buitenlandse toeschouwers, onder wie medewerkers van de talrijke VN-organisaties die in de Gazastrook actief zijn, verlaten enthousiast de zaal. Zo'n optreden hebben ze hier nog niet gezien. 'Af en toe komt een Arabische artiest langs, of is er een klassiek concert, maar dit. . .'

Het hoogtepunt van een Sapho-concert is de vertolking van 'El Atlal' van de legendarische Egyptische zangeres Oum Kalthoum. Een schitterend lied over een liefde die niet kapot leek te kunnen gaan. Maar het onverwachte gebeurt: de geliefde vertrekt, het leven wordt zinloos. 'Ik denk dat je El Atlal overal ter wereld kunt zingen, dat het overal wordt begrepen', heeft Sapho eens gezegd.

In Gaza, waar het leven uitzichtloos lijkt door het gebrek aan werk en welvaart, en het door de Israëli's opgelegde isolement, wordt het wellicht nog beter begrepen dan elders.

Waarom kunnen Palestijnen en joden, Duitsers en Turken, en zoveel anderen niet met elkaar omgaan, vraagt Sapho zich af op haar jongste cd. Ze blijft het antwoord schuldig, maar zou wel dolgraag bijdragen aan verbroedering, zo men wil: verzustering. De Dag van de Vrouw is voor haar dé kans om verzoening in het Midden-Oosten te prediken.

Haar boodschap gaat voorbij aan Anja Meulenbelt, een sinds de jaren zeventig bekend Nederlands schrijfster en feministe. Ze doet momenteel in Gaza sociaal werk. Als we haar kort voor het concert treffen in de Beach Club, de enige plek waar alcohol wordt geschonken, blijkt ze niet op de hoogte te zijn van Sapho's optreden. Spijtig voor haar, stellen we na afloop vast.

We zijn het met andere toeschouwers eens: zoiets maak je zelden mee. Dat beseffen we pas goed, als we later in de enige nachtclub van Gaza buikdanseressen te zien krijgen. Wat een treurigheid.

Theo Koelé

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden