Dit zijn de potentiële winnaars van de Man Booker Prize

De zes boeiende titels op de shortlist voor de Man Booker Prize 2016 zijn van nauwelijks bekende auteurs. Hans Bouman las ze allemaal en heeft een favoriet.

Auteur Ottessa Moshfeghs van het boek Eileen. Beeld .

Natuurlijk doet de Man Booker Prize ook dit jaar achter de oren krabben. Bijvoorbeeld over het feit dat het meesterlijke Mothering Sunday van Graham Swift niet eens de longlist haalde. Daar staat tegenover dat de shortlist waaruit de jury volgende week dinsdag een winnaar gaat kiezen de schijnwerpers richt op zes interessante, tot op heden nauwelijks bekende auteurs: twee uit Groot-Brittannië (Graeme Macrae Burnet en Deborah Levy), twee uit de VS (Paul Beatty en Ottessa Moshfegh) en twee uit Canada (David Szalay en Madeleine Thien).

The Sellout van Paul Beatty (Oneworld, €19,95) is een keiharde satire over de Amerikaanse samenleving. In een absurdistische, zowel hilarische als uiterst venijnige plot, belandt de zwarte hoofdpersoon Me in de positie van slavendrijver, voert hij de rassensegregatie op een lokale school weer in en belandt hij uiteindelijk voor het gerecht.

Beatty's uitbundige schrijfstijl is messcherp. Hier omschrijft Me zijn buurt: 'Je weet dat je The Farms bent binnengereden wanneer de trottoirs, net als je velgen, autoradio, zenuwen en progressieve stemgedrag, in rook zijn opgegaan; dikke rook met de geur van koeienmest en - als de wind uit de juiste hoek waait - goede weed.'

Beeld .

In zijn roman His Bloody Project (Contraband, €14,95) maakt Graeme Macrae Burnet gebruik van de trope van het 'gevonden document', of preciezer: van een hele reeks gevonden documenten. Op zoek naar zijn familiegeschiedenis, zou de auteur op de memoires van zijn voorouder Roddy MacCrae zijn gestuit. Deze pleegde in 1869 een drievoudige moord.

Om hem van de galg te redden, adviseert zijn advocaat Roddy het verhaal van zijn jeugd op te schrijven, zodat hij kan aantonen dat zijn cliënt krankzinnig is en dus onschuldig. Behalve uit Roddy's relaas bestaat His Bloody Project uit politierapporten, krantenartikelen, rechtbankverslagen en medische rapporten, die dikwijls in tegenspraak zijn met de memoires.

Burnet speelt een bekwaam spel met de lezer, wiens betrokkenheid en sympathie telkens een andere richting wordt opgestuurd.

Beeld .

Deborah Levy is de enige auteur die eerder op de Booker-shortlist prijkte: in 2012 met Swimming Home and Other Stories. In haar roman Hot Milk beschrijft ze een verstikkende moeder-dochterrelatie, die een kookpunt bereikt wanneer de twee naar Zuid-Spanje afreizen, waar moeder aan een reeks (geveinsde? psychosomatische?) kwalen zal worden behandeld.

Hot Milk (Hamish Hamilton, euro 14,99) is een intens geschreven boek, rijk aan associaties, waarin de hoofdpersonen niet alleen met elkaar maar ook met zichzelf in het reine moeten zien te komen.

Beeld .

'Ik zag eruit als een meisje dat je in de stadsbus zou verwachten, met een gebonden bibliotheekboek over planten of aardrijkskunde en misschien een netje over mijn lichtbruine haar.' Nee, Eileen, de 24-jarige hoofdpersoon van Ottessa Moshfeghs gelijknamige debuutroman (Jonathan Cape, €12,95), heeft zichzelf niet erg hoog zitten.

Eileen woont met haar alcoholistische vader in een oersaai kustplaatsje in New England, dat ze X-Ville noemt. Ze werkt bij een jongensgevangenis, is stiekem verliefd op een collega die haar niet ziet staan en zwelgt in haar eigen ongeluk.

Haar leven neemt een wending als Rebecca ten tonele verschijnt: de charismatische nieuwe onderwijsdirecteur van de gevangenis. Al snel wordt het de lezer duidelijk dat de relatie tussen deze twee vrouwen tot dramatische gebeurtenissen zal leiden.

Beeld .

All That Man Is van David Szalay (Jonathan Cape, €21,95) is opgebouwd uit negen verhalen, die alle een andere, mannelijke hoofdpersoon hebben, elk in een andere levensfase. In het eerste verhaal (of hoofdstuk: het boek wordt als roman gepresenteerd) lezen we over een 17-jarige student op Interrail, in het laatste over een 73-jarige voormalig regeringsadviseur. De tussenliggende verhalen worden bevolkt door mannen die zich wat leeftijd betreft tussen deze twee in bevinden.

De negen personages zijn zeer verschillend in nationaliteit, bezigheid en temperament, maar maken stuk voor stuk een dolende indruk. Zeker, ze hebben hun dromen en ambities, maar de werkelijkheid blijkt al te vaak weerbarstiger dan ze aankunnen.

De 'Is dit alles?'-thematiek, de terugkerende literaire verwijzingen en het feit dat de hoofdpersonen van het eerste en laatste verhaal aan elkaar gerelateerd blijken, geeft dit gevarieerde maar weinig opbeurende boek net voldoende eenheid om de term roman te rechtvaardigen.

Beeld .

Het meest ambitieuze boek op de shortlist is waarschijnlijk Do Not Say We Have Nothing van Madeleine Thien (Granta, €19,95). Het begint in Vancouver in 1991, als de 12-jarige Chinees-Canadese Marie in contact komt met Ai-ming, een studente die China is ontvlucht na het Tiananmen-drama, twee jaar eerder. Ze zal bij Marie en haar moeder komen logeren.

Marie verwelkomt deze gebeurtenis. Ze heeft, eveneens twee jaar geleden, haar vader verloren en ziet de studente als een vertrouwelinge, een grotere zus. Al snel begint Ai-ming over haar leven in China te vertellen en langzaam maar zeker worden Marie de banden tussen hun beide families duidelijk.

Beeld .

Vanuit dit uitgangspunt ontvouwt zich een indrukwekkende vertelling over drie bevriende jonge Chinese musici, onder wie Marie's vader, die aan het conservatorium van Shanghai gaan studeren aan de vooravond van Mao's Culturele Revolutie. Via de wederwaardigheden van het drietal, schetst Thien een halve eeuw Chinese geschiedenis.

Welke van deze zes titels verdient het op 25 oktober te worden bekroond? Bij de Britse bookmakers is Andrea Levy al sinds de bekendmaking van de shortlist favoriet, maar dat komt waarschijnlijk vooral doordat zij, dankzij haar eerdere nominatie, als enige een zekere bekendheid geniet.

Paul Beatty's The Sellout is in veel opzichten het verrassendst, maar vanwege de ambitie en knappe compositie van haar boek, als ook de indringende wijze waarop de tragische personages worden beschreven, dient de Man Booker Prize 2016 naar Madeleine Thien te gaan.

Paul Beatty. Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden