Dit zijn de kanshebbers voor 'het beste natuurboek'

Vijf titels maken kans op de Jan Wolkers Prijs. Jurylid Jean-Pierre Geelen introduceert de kanshebbers.

Een vruchtbaar jaar voor het natuurboek, constateerde de jury van de Jan Wolkers Prijs 2015 tevreden. Maar dat betrof dan wel natuurboeken in de puurste zin van het woord; het verhalende, literaire genre waarin natuur een bepalende rol speelt bleef wat achter.

Daar stond tegenover dat het boek als gids floreert. Maar liefst drie van de vijf boeken uit de slotronde van de Jan Wolkers Prijs zijn echte gidsen, waarvan de stadse bleekneus het bestaan niet had kunnen vermoeden.

Dat geldt het meest voor de Fotogids Larvenhuidjes van Libellen. Jawel: een fotoboek. Over libellen, poëtisch omschreven als 'de perfecte zomerliefde'. En daar dan de larvenhuidjes van. 320 pagina's dik, rijk geïllustreerd en tjokvol details over meer dan 80 soorten. Een boek voor bezetenen - precies een van de criteria waarop de Jan Wolkers Prijs zijn keuze baseert.

Dat een gids niet saai hoeft te zijn, blijkt ook uit de Basisgids grassen, van Arie van den Bremer. 143 soorten, in woord en beeld toegelicht. Gapen in het gras? Geen seconde. Tenzij u ongevoelig bent voor elke poëtische prikkel bij het lezen van termen als 'tongetje', 'oortje', 'stengel', 'schede' en de als koosnaampjes klinkende 'Geknikte vossenstaart', 'Kropaar' of 'Gekielde dravik'. Een blik in de Grassengids, en de wereld is nooit meer hetzelfde.

Niet zonder elkaar - het zou de titel van een biografie van Ramses Shaffy kunnen zijn, maar het is een aanstekelijk boek over de bloemetjes en de bijtjes. Letterlijk: een college van dertien auteurs beschrijft welke verrassende strategieën sommige planten hebben om insecten te lokken die voor hun bevruchting moeten zorgen.

Een moderne versie van Jac P. Thijsses Verkade-album De bloemen en haar vrienden, uit 1934, vlot geschreven, vol fascinerende voorbeelden. Over de bloem als verleidster, het kussen door de wind, en de bijenorchis die het 'gewoon zelf doet'.

Lees en huiver: 'De winterharde Arisaema triphyllum staat ook bekend als dominee-op-de-preekstoel. (...) De dominee is een engerd als het aankomt op bestuiving'. Spoiler alerts zijn verboden, maar we kunnen wel verklappen dat mugjes die de bloem binnentreden, een onzeker lot wacht.

In Wildernis, woongebied en wingewest beschrijft geograaf en archeloog Louwrens Hacquebord de geschiedenis van de poolgebieden. Over de jacht op wasvissen en ijsberen, walrussen en zeehonden, het winnen van steenkool, olie en gas uit de bevroren gronden, en hoe natuurbeschermingsorganisaties de gebieden trachten te beschermen. Een belangrijk boek over de meest onontgonnen gebieden van de aardbol. Om het koud van te krijgen, maar warm aanbevolen.

Gelukkig valt er ook te lachen met de natuur. Bij voorkeur met baardmannetje Hans Dorrestijn, die in De Italiaanse chauffeuse zijn vogelverhalen uit eerdere boeken bundelde (en uitbreidde met enkele nieuwe). Vintage Dorrestijn: 'Aan de voormalige Grift (een riviertje waarvoor slome ambtenaren de nieuwe naam Vallei-rivier hadden bedacht) zat ik weer eens naar iets te kijken dat ik niet thuis kon brengen: een steltlopertje met veel wit onder de vleugels.' Dan weet je als doorgewinterde Dorrestijnlezer hoe na veel omzwervingen het verhaal eindigt: 'Het steltlopertje bleef in nevelen gehuld.' Heerlijk.

De Jan Wolkers Prijs voor 'het beste natuurboek' is een initiatief van het VARA-radioprogramma Vroege vogels, het Wereld Natuur Fonds en de Volkskrant. De winnaar van 2015 wordt op zondag 18 oktober bekendgemaakt in Vroege Vogels (Radio 1, 07.00 tot 10.00 uur).

Basisgids grassen

Arie van den Bremer

KNNV; 172 pagina's; euro 21,95.

De Italiaanse chauffeuse - alle vogelverhalen

Hans Dorrestijn

Nijgh en Van Ditmar; 316 pagina's; euro 16,50.

Wildernis, woongebied en wingewest - een geschiedenis van de poolgebieden

Louwrens Hacquebord

Atlas Contact; 270 pagina's, euro 24,95.

Fotogids Larvenhuidjes van Libellen

Christophe Brochard, Dick Groenendijck, Ewoud van der Ploeg, Tim Termaat

KNNV; 320 pagina's; euro 49,95.

Niet zonder elkaar - Bloemen en insecten

Louis Schoonhoven e.a

Natuurmedia; 188 pagina's; euro 24,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden