ReportageMuseum Nxt

Dit weekend opent in Amsterdam Nxt, museum voor mediakunst. Met acht overdonderende installaties

In deze tijd een nieuw museum openen, en dan ook nog zo groot, getuigt van lef.

Installatie van Yuxi Cao in de tentoonstelling Shifting Proximities in museum Nxt.Beeld Eva Faché

In een 25 meter lange gang snijden gekleurde laserstralen door een dunne nevel. Het licht maakt vlakken in de mist, ze draaien en kantelen, waardoor de ruimte steeds weer een andere vorm lijkt aan te nemen. Tijdens de 12 minuten durende, meditatieve lichtchoreografie van het Briste kunstcollectief UVA kantelt je perspectief voortdurend, tot je geen idee meer hebt waar je je precies bevindt.

Het is kenmerkend voor de kunst in de openingstentoonstelling Shifting Proximities van het gloednieuwe, buitengewoon grote Nxt Museum in Amsterdam-Noord. De acht kunstwerken die er te zien zijn nodigen uit om even bij weg te dromen. Tegelijkertijd zetten ze je aan het denken. Hoe ervaar je de afstand tussen jezelf en de ruimte om je heen? En hoe maakt technologie die afstand groter of juist kleiner?

Nxt, het eerste museum voor mediakunst in Nederland, opent dit weekend zijn deuren. Het gebouw lijkt enigszins weggestopt op een industrieterrein. Maar vergis je niet: achter de onopvallende gevel gaat een tentoonstellingsruimte schuil met een vloeroppervlak van 1.400 vierkante meter. Die royale ruimte is nodig voor de kunst waar het museum zich op richt: grootschalige, interactieve kunstinstallaties waarin de bezoeker zich helemaal kan onderdompelen.

Behalve dat ze visueel overdonderend zijn en gebruik maken van digitale technologie, valt aan de acht kunstwerken in Shifting Proximities nog iets op. Veel van de kunstwerken kwamen tot stand door intensieve samenwerking tussen kunstenaars, wetenschappers en programmeurs. Het is kenmerkend voor de visie van Nxt, dat kunst wil tonen waarin creatieve ideeën, baanbrekend wetenschappelijk onderzoek en technologische innovatie samenkomen.

Zo werkte kunstenaar Thijs Biersteker voor zijn installatie Econtinuum samen met botanicus Stefano Mancuso. Het resultaat is een sprookjesachtige installatie die met lichtstromen visualiseert hoe planten via hun wortels communiceren. Sciencefictionkunstenaar Lucy McRae werkte voor haar installatie over gezichtsherkenning samen met dr. Niels Wouters, een wetenschapper die de interactie tussen mens en computer onderzoekt en gespecialiseerd is in digitale ethiek.

Bijzonder aan deze samenwerkingen, en aan de kunst die bij Nxt te zien is überhaupt, is dat de makers daarvoor niet in de buurt hoeven zijn. De makers kunnen overal ter wereld werken en vervolgens via speciaal voor de tentoonstelling opgezette servers het werk uploaden, aanpassen en verbeteren. Zo kunnen ze vanaf een afstand besturen hoe het werk tentoongesteld wordt. Daar heeft het museum in de voorbereiding van de tentoonstelling, midden in de coronacrisis, van geprofiteerd.

Het geld waarmee Nxt zijn ambities wil verwezenlijken komt niet alleen van de ticketverkoop. De Rabobank is een van de belangrijkste financiers. Daarnaast heeft het museum een aantal partners op het gebied van evenementen en technologie en private investeerders, die ook inhoudelijke kennis en input bieden. Het ontbreken van subsidies maakt de oprichters flexibel. Van Helsdingen: ‘Zo kunnen we autonoom blijven en snel inspelen op de nieuwste ontwikkelingen binnen kunst en nieuwe media.’

Het getuigt van lef om in deze tijd van culturele kaalslag een nieuw museum te openen. Toch ziet Nxt de toekomst – in ieder geval voor de komende tien jaar – rooskleurig in. De ambities zijn niet gering: in het eerste jaar het wil het museum 120 duizend bezoekers trekken. Ook inhoudelijk zijn de plannen groots. Met opleidingsprogramma’s, fellowships en residenties moet Nxt ook een kennisinstituut worden. ‘We hopen dat er rond Nxt echt een scene ontstaat, van kunstenaars die al met nieuwe media werken of dat graag willen doen’, zegt zakelijk directeur Merel van Helsdingen. Op de vraag of er in Amsterdam nog wel een nieuw museum nodig was, antwoordt ze vastberaden: ‘Een museum als dit was er nog niet in Nederland.’

Installatie van Marshmallow Laser Feast in de tentoostelling Shifting Proximities in Nxt.Beeld Eva Faché

Nxt Museum opent 29/8 met de tentoonstelling Shifting Proximities. Asterweg 22, Amsterdam. 

Smartphone-vrij

De grootschalige, visueel overdonderende installaties van Nxt roepen associaties op met Instagram Musea: speels ingerichte ruimtes die lijken op kunst, maar in feite dienstdoen als selfie-decor. Daar wil het museum juist ver van blijven, vertelt zakelijk leider Merel van Helsdingen: ‘Hier staat de kunst, en de wisselwerking tussen kunst en wetenschap, centraal.’ Neem de tijd en dompel je onder in de kunst, dat is het devies. Om dat te bevorderen wil Nxt in de toekomst gaan experimenteren met smartphone-vrije tijdslots.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden