Recensie Voorstelling Spinoza

Dit uurtje toneel bevat te weinig Spinoza en te veel Han Kerckhoffs (twee sterren)

Kerckhoffs speels verwoorde treurzang is vermakelijk, maar ook particulier en gedateerd. 

Han Kerckhoffs in Spinoza. Beeld Phile Deprez

Theater

Spinoza door Het Zuidelijk Toneel en Stefaan van Brabandt. Door Han Kerckhoffs. 31/1, Theaters Tilburg. Tournee t/m 5/4

Hij hoeft geen poging te doen op hem te lijken. We weten toch niet hoe de Nederlandse filosoof Baruch Spinoza (1632-1677) er precies heeft uitgezien. Alle portretten, ook dat op het duizend-gulden-biljet, zijn van na Spinoza’s dood. Dus leunt acteur Han Kerckhoffs tijdens Spinoza gewoon in witte blouse en broek tegen een simpele tafel en stoel. Af en toe bindt hij een molenkraag om of doet met puffer net of hij (zoals Spinoza) aan tuberculose lijdt. Verder is hij vooral als zichzelf aanwezig, meer dan als de beroemde denker die de titelfiguur is van deze derde monoloog uit een filosofenreeks van Het Zuidelijk Toneel en de Vlaamse regisseur en schrijver Stefaan Van Brabandt.

Daar zit de makke: dit uurtje toneel bevat te weinig Spinoza en te veel Kerckhoffs. Eerder vereenzelvigden Bruno Vanden Broecke (als Socrates) en Frank Lammers (Marx) zich sterker met het gedachtegoed van hun personage. Ze gingen met opgefriste inzichten de dialoog aan met deze tijd. Kerkhoffs aait over Spinoza’s mathematische redeneringen heen. Diens Ethica vindt hij gortdroog, dat boek heeft hij ongelezen terzijde gelegd. Spinoza’s (toen verguisde) godsbegrip vindt hij interessanter (God = natuur), net als diens ideeën over determinisme, vrije wil, bestaansdrang en de vrijheid van meningsuiting. Maar merendeels gaat het over zijn geworstel met de pensioengerechtigde leeftijd en de (veronderstelde) desinteresse in zijn vakgebied: toneel. Kerckhoffs speels verwoorde treurzang is best vermakelijk maar ook particulier en gedateerd, zoals zijn geklaag over de negatieve invloed van YouTube op het concentratievermogen van toeschouwers. Als hij voor de zoveelste keer uitlegt ‘dit zegt Han, niet Spinoza’, snappen wij dat heus. Kerckhoffs suggereert dat dit zijn laatste rol is, oei, je gunt hem een sterker afscheid. Gelukkig staat er nog iets op stapel met zijn vrouw Els Dottermans, beroemd actrice (juf Els) in Vlaanderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden