Interview

'Dit tv-dictee is ook voor vmbo'ers'

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal, dat vanavond op televisie wordt afgenomen, is geschreven door Bart Chabot. De schrijver belooft een begrijpelijk verhaal, niet te moeilijk en 'voor heel Nederland'.

Bart Chabot doet al 24 jaar mee met het Groot Dictee. Op de foto's in de Eerste Kamer in Den Haag met columniste Carrie (2000). Beeld anp

'Get a life!, dacht schrijver Bart Chabot de laatste jaren weleens als hij hoorde dat de winnaar van het Groot Dictee der Nederlandse Taal slechts twee fouten had. Het is knap, maar met de Nederlandse taal had het Dictee de laatste jaren weinig meer te maken, vindt de 60-jarige Hagenaar die al 24 jaar meedoet als bekende Nederlander en dit jaar het jubileumdictee schrijft.

'Het Dictee is te ingewikkeld geworden. Bij schrijvers is het idee ontstaan dat het Dictee alleen goed is als er twintig przewalskipaarden in staan. Daar wil ik vanaf. Een vmbo'er moet mijn dictee ook kunnen maken.'

Met televisiepresentator Koos Postema (2009). Beeld anp

U gaat het anders aanpakken dan Kees van Kooten, die het Dictee vorig jaar schreef. Is uw versie makkelijker?

'Kees had een leuk idee om er ook taalfouten in te doen, maar zijn Groot Dictee is zijn doel helaas voorbijgeschoten. Er zaten te veel moeilijke woorden in en aan het verhaal was geen touw vast te knopen.


'Net als bij het Dictee van Arnon Grunberg. Een groot schrijver, maar het Dictee is niet de plaats voor een tekst over een zoonlief die met zijn moeder naar bed wil. Het is een spel voor heel Nederland, niet alleen voor academisch gevormden. En mijn verhaal heeft ook een duidelijke kop, staart en midden. Dat is veel leuker voor de deelnemers en de kijkers. Wat is de lol om mensen met 40 fout naar huis te sturen? Bij mij gaat het gemiddelde aantal fouten naar 15.'

Met RTL-weervrouw Amara Onwuka (2013). Beeld anp

Goed geschreven sinds 1990

Het eerste Groot Dictee der Nederlandse Taal vond plaats in 1990, als project van de NOS, de Nederlandse Taalunie en de Volkskrant. Van 1992 tot 2000 werd het dictee geschreven door Volkskrant-redacteur Han van Gessel. Tot 2003 werd hij bijgestaan door collega-redacteur Bas van Kleef. Ook een aantal Volkskrant-medewerkers nam de tekst voor zijn rekening, zoals Kees Fens, Jan Mulder, Remco Campert, Martin Bril en Arnon Grunberg. Het Dictee komt nu tot stand in samenwerking van NTR, de Volkskrant en de Vlaamse VRT en De Morgen.

Uitzending vanavond om 21.30 uur, NPO1. Verslag en tekst van het Dictee morgen op volkskrant.nl en in de krant van donderdag.

Er zitten toch wel een paar moeilijke woorden in?

'Jazeker, ik heb de Van Dale gebruikt als een alibabagrot. Ik heb de delen op hun rug op de grond gelegd, open laten vallen en gekeken: waar kom ik op uit. Zo heb ik er een paar mooie woorden uitgepikt.'

Met televisiepresentator Arie Boomsma (2006). Beeld anp

U schrijft bijna altijd op muziek, welke plaat had u opstaan bij het schrijven van het Dictee?

'Favorite Waitress van de Felice Brothers, rock 'n' roll.'

Met chrijfster ­Connie Palmen (2012) Beeld anp

Spelling is toch niet echt rock 'n' roll?

'Nouuuu', zegt hij met een Chabottiaanse uithaal. 'Ook in de rock 'n' roll willen de tekstschrijvers dat hun teksten foutloos bij het album worden gevoegd. Je kunt de grenzen oprekken met taal, maar niet met spelling. Het is goed dat er bepaalde regels zijn. Als je spelfouten maakt, haalt dat de lezer uit je boek of je gedicht. Dat wil je niet. Ik heb ook willens en wetens Het Witte Boekje van de nieuwe Witte Spelling gepresenteerd in 2006. Het Groene Boekje was niet goed bezig. De spellingswijzigingen van het Groene Boekje waren van bovenaf opgelegd, door huiskamergeleerden die niet wisten wat er op straat gebeurde. Appèl moest voortaan zonder accent; het was uit de context toch wel duidelijk wat het betekende. Onzin natuurlijk, je leest gewoon appel. Veel mensen zijn toen ook afgehaakt bij het Dictee, ze dachten: die spelling zal mijn tijd wel duren.'

Eeuwig zonde, vond Chabot. 'Taal is iets dat mensen altijd bezighoudt, iedereen heeft er een mening over en kan zich erover opwinden. Een nationale rekentoets zou nooit zoveel kijkers trekken.'

Zelf was Chabot als kind een taalfanaat en hield hij van het dictee in de klas: 'We vermeijen ons bij tijd en wijle terwijl we naar weidse vergezichten staren...' Ik hoorde woorden kennen die ik niet kende. Egeïsche Zee bijvoorbeeld, waar ligt dat dan, dacht ik. Dat is de magie van taal, je komt in een wereld die je niet kent.'

Bij zijn eigen kinderen ziet Chabot af en toe spelfouten waarvan hij schrikt. 'Ik vindt met -dt bijvoorbeeld. Toen mijn zoon in groep acht zat, beoordeelde ik werkstukken en schreven kinderen ook gerust knikkeren met één -k. Dat kan echt niet. Ik zou me als leerling bekocht voelen. Je staat voor gek als je zulke fouten maakt in een sollicitatiebrief. Je haalt je verkeersdiploma, dan moet je ook kunnen spellen. Het Kinderdictee moet dan ook weer terugkomen.'

U bent de enige die 24 jaar lang heeft meegedaan aan het Dictee. Hoe komt dat eigenlijk?

'De eerste jaren was ik reserve. Ik ben een keer met buggy en al van het Buitenhof geplukt om alsnog mee te doen. Zo heb ik eeuwige deelname verdiend. Maar na dit jaar stop ik ermee, anders denken mensen, daar heb je hem weer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden