Review

Dit schoolgebouw rebelleert tegen de fantasieloosheid

De basisschool aan het Banneplein in Amsterdam-Noord is een gebouw dat zo uit een kinderboek lijkt gevallen: een 'droomfabriek'. Gianni Cito laat zien dat een school architectonisch niet onder hoeft te doen voor een museum of een theater.

Het zaagtanddak en de 'betonschubben' van de Zeven Zeeën Beeld null
Het zaagtanddak en de 'betonschubben' van de Zeven Zeeën

Wat is de droom van een architect? Tien tegen een dat hij antwoordt: een iconisch museum bouwen, zoals het Guggenheim in de Spaanse stad Bilbao. Gianni Cito van Moke Architecten is wat dat betreft een uitzondering. Huizen en scholen ontwerpen, dat is voor hem het hoogst haalbare. Dat zijn immers de plekken waar de jeugd - ofwel de toekomst - wordt gevormd. Niet dat hij gelooft in een maakbare samenleving, maar hij is er wel van overtuigd dat architectuur kan bijdragen aan een fijne kindertijd.

Toch wordt er weinig geld uitgetrokken voor (sociale) woningbouw en onderwijsinstituten. In de regel maakt niemand zich druk over hoe een school eruitziet: hang een Trespagevel voor een stel lokalen, knal er een systeemplafond en een marmoleum vloer in en klaar is Kees. Cito wil daarin verandering brengen, hij vindt het een plicht van zulke belangrijke plekken iets bijzonders te maken.

Basisschool De Zeven Zeeën

Door: Moke Architecten
Aannemer: Friso Bouwgroep
Opdrachtgever: Stadsdeel Amsterdam-Noord
Banneplein 111, Amsterdam

Droomfabriek

Bijzonder is de basisschool die hij aan het Banneplein in Amsterdam- Noord bouwde. Het is een gebouw dat zo uit een kinderboek lijkt te zijn gevallen: een 'droomfabriek'. Met een markant zaagtanddak waardoor daglicht de lokalen binnenvalt, ronde ramen die als zeepbellen over de gevels lijken te dansen en een knalrode 'schubbenhuid' van beton. Uitbundig in kleur, vorm en textuur. Je gaat er spontaan van stuiteren.

De Banne kon een oppepper gebruiken. Het is een achterstandswijk, waar vooral sociale huurflats uit de jaren zestig en zeventig stonden, in slechte staat. Om de sociaal-economische problemen te lijf te gaan, vond de afgelopen jaren stadsvernieuwing plaats. Ruim 1.200 oude woningen zijn gesloopt en vervangen door nieuwbouw - grotendeels koopwoningen. Het aftandse winkelcentrum heeft plaatsgemaakt voor een gloednieuw complex. Een goed begin, ware het niet dat het er zo weinig bezieling uit spreekt, de eengezinswoningen lijken zo uit de catalogus geplukt.

Dit schoolgebouw rebelleert tegen de fantasieloosheid. Met zijn opvallende verschijning dwingt het erkenning af. Leerlingen en leraren - voorheen gevestigd in een versleten 'blokkendoos' - voelen zich er nog wat onwennig bij. Is dit echt voor ons, zie je ze denken. Maar bovenal heerst een gevoel van trots.

Naast schoollokalen omvat het gebouw een voorschool voor peuters en een ouderkamer, waar onder meer (taal)cursussen worden gegeven. Aansluitend op de leefwereld van de kinderen heeft de architect hun een eigen plek in het gebouw gegeven. De peuters en kleuters komen vanaf het schoolplein beneden binnen en spelen in lokalen rond een besloten patio. De oudere leerlingen lopen via de grote trappartij naar de ingang boven en krijgen les in de hoge ruimten onder het dak. Wat opvalt is de rust - een scherp contrast met het drukke exterieur. Zacht noorderlicht, gedempte kleuren en de houten (akoestische) afwerking van de plafonds bepalen de sfeer.

Ondanks de crisis is het Moke Architecten voor de wind gegaan

De Italiaanse architect Gianni Cito (1970) studeerde architectuur aan de Rietveld Academie in Amsterdam en de Architectural Association School of Architecture in Londen. In 2001 won hij de Prix de Rome, de belangrijkste Nederlandse architectuurprijs voor jonge architecten. Voordat hij in 2012 met Ludo Grooteman Moke Architecten oprichtte, was hij partner bij Dok, het bureau van Liesbeth van der Pol en Herman Zeinstra. Met hen heeft hij het crematorium De Nieuwe Noorder in Amsterdam ontworpen. Ondanks de economische crisis heeft Moke de afgelopen jaren een goed gevulde portfolio weten op te bouwen. Inmiddels telt het bureau tien man. 'Groter wil ik niet worden', zegt Cito. Hij wil geen rol als manager, maar bij het bouwen betrokken blijven. 'Mijn doel is nu om beter te worden.'

Slim combineren

Cito laat zien dat een school architectonisch niet onder hoeft te doen voor een museum of een theater. Het is vooral een kwestie van functies slim combineren. De speciaal voor dit project ontworpen gevelpanelen zijn duurder dan de doorsneebaksteen, maar doordat ze eenvoudig zijn te bevestigen, kost deze gevel niet meer. Bovendien isoleert beton perfect. Nog zo'n truc: door de fonteintjes niet in een voorportaal bij de wc's, maar in de gangen te plaatsen, hebben deze extra breedte gekregen, zodat ze ook als les- en speelruimte gebruikt kunnen worden. De trap in de centrale hal vervult op zijn beurt een dubbelrol als tribune, waarbij het speellokaal - door middel van schuifpuien volledig te openen - als podium dient. Zelfs de 'loze' ruimte onder de trap is benut: daar is een kleine bibliotheek ingericht.

Helaas hield de opdracht bij de voordeur op. Het rode hek mocht Cito met de gevel mee-ontwerpen, het schoolplein niet. Dat is een vlakte van stoeptegels met een stel suffe speeltoestellen. Des te pijnlijker, omdat het bewijs dat het voor hetzelfde geld zo veel beter kan ernaast staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden