OperaHet Slavenkoor uit Verdi’s opera Nabucco

Dit operanummer, een inhaker van Verdi, kent iedereen

Ook wie nooit naar opera luistert herkent Va, pensiero, oftewel het Slavenkoor uit Verdi’s opera Nabucco. Maandag gaat een nieuwe productie in première bij De Nationale Opera. De Volkskrant praat u bij over de beroemdste inhaker uit de operahistorie.

Nabucco bij De Nationale Opera.Beeld Martin Walz

Vanwaar die bijnaam, ‘Slavenkoor’?

Die slaat op het Joodse volk. Na een verloren strijd is het vanuit Jeruzalem meegevoerd naar Babylon, het rijk van koning Nabucco, die wij kennen als Nebukadnezar. Met het koorlied Va, pensiero  zoomt Verdi in op een tafereel langs de oevers van de Eufraat. De in slavernij gehouden Joden geven er lucht aan hun heimwee.

Wat zingen ze precies?

‘Zweef, gedachte, op gouden vleugels naar de zoete geur van mijn geboortegrond.’ En dat is nog maar het begin van vier poëtische strofen waarin de Joden terugverlangen naar hun ‘lief en verloren land’.

Was het Slavenkoor meteen een succes?

Dat wil de mythe, maar niets is minder waar. Bij de première van Nabucco in 1842 was Verdi nog een redelijk onbekende componist van 28. Pas na 1860, toen het verdeelde Italië afkoerste op een politieke eenheid, groeide Va, pensiero uit tot een patriottische hymne. Hoe bekend het lied werd bleek bij Verdi’s begrafenis in 1901. Door de straten van Milaan trok een rouwstoet van 300 duizend Italianen. Onder aanvoering van dirigent Arturo Toscanini zongen ze allemaal mee.

Ik luister nooit naar opera, toch klinkt die muziek bekend.

Dat komt doordat jan en alleman er zijn voordeel mee heeft gedaan. Denk aan Überall auf der Welt, de schlagerhit van Freddy Breck. Of aan Cry of Freedom van de Volendammer Piet Veerman. De Griekse Nana Mouskouri liftte mee op Verdi's genie, net als de Italianen Zucchero en Luciano Pavarotti. Nog vorig jaar liet André Rieu een kolkende Johan Cruijff Arena meedeinen op het Slavenkoor. 

Waarom zingt het zo lekker weg?

Staaltje vakmanschap van Verdi. Hij heeft er alles aan gedaan om van Va, pensiero een inhaker te maken: rustig tempo, eenvoudige akkoorden, makkelijke melodie met een beetje schwung. Doortrapt is ook de eenstemmigheid. Een compleet koor, van laag tot hoog, zingt op een paar maten na precies dezelfde noten. Dat geeft een groot gevoel van eendracht.

Verder nog iets wat ik moet weten?

In Italië heeft het Slavenkoor nog altijd een politieke lading. De vermaarde dirigent Riccardo Muti protesteerde er in 2011 mee tegen ingrijpende cultuurbezuinigingen in zijn ‘lief en verloren land’. Bij koor en publiek stonden de tranen in de ogen. En lang niet iedereen is blij dat de populistische Lega van Matteo Salvini zich het Va, pensiero heeft toegeëigend als partijlied.

Verdi zou zich omdraaien in zijn graf?

U zegt het.

Nabucco. Van Giuseppe Verdie. Regie Andreas Homoki. Residentie Orkest o.l.v. Maurizio Benini. 27/1 t/m 22/2, Nationale Opera & Ballet, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden