Interviewmakers Novembre 13

‘Dit moest geen film over terrorisme worden, maar over overleven’

De Franse broers Naudet zetten in hun film over de aanslagen in 2015 in Parijs liever de overlevers centraal dan de terroristen. 

Beeld uit de documentaire Beeld null
Beeld uit de documentaire

In de driedelige documentaire Novembre 13, over de aanslagen in Parijs op die dag in 2015, worden de daders niet één keer bij naam genoemd. Geen van de tientallen ooggetuigen, overlevenden, politieagenten, brandweermannen en –vrouwen, politici en hulpverleners neemt de termen IS of kalifaat in de mond. Zelfs de islam wordt niet letterlijk benoemd.

Een bewuste keuze, zeggen Jules en Gédéon Naudet, broers en regisseurs van de driedelige serie. ‘Dit moest geen film over terrorisme worden, maar over overleven’, zegt Gédéon. ‘Wat mij betreft had het ook over een ongeluk kunnen gaan. De film beantwoordt de vraag: hoe overleef je zo'n gewelddadige en ingrijpende gebeurtenis? Hoe ga je om met het gevoel getroffen te zijn door het noodlot?

Vooral te zien in de film, die sinds gisteren op Netflix staat, zijn mensen die tegen een donkere achtergrond praten over wat ze hebben meegemaakt. Tussendoor archiefmateriaal (nooit de afgrijselijkste beelden) en sfeeropnamen van de plaatsen-delict nu: het Stade de France, poptempel Bataclan en de uitgaansgebieden bij de cafés Le Carillon, Bonne Bière, Comptoir Voltaire en La Belle Équipe.

Die sobere opzet maakt dat vooral de geluidsfragmenten van mensen die in paniek de hulpdiensten bellen, hartverscheurend zijn, voor sommigen wellicht onverteerbaar. Maar ook de verhalen van de getuigen – hoe zij over dode lichamen kropen in de Bataclan, of een al overleden persoon probeerden te reanimeren op een terras – zijn angstaanjagend.

Door voor deze vorm te kiezen, willen de broers Naudet ook voorkomen dat hun verweten wordt dat ze terroristen te veel in de kaart spelen. Een gevoelig punt, daar ze hun carrière in elk geval deels te danken hebben aan terrorisme. Jules Naudet is de enige die op 11 september 2001 in scherpe beelden heeft gefilmd hoe de eerste Boeing de noordelijke WTC-toren invloog. (De twee andere bekende opnamen zijn schokkeriger. )

Gédéon en hij waren die dag toevallig op pad met een afdeling van de brandweer, waarover ze een documentaire maakten. Jules hoorde het gedonder van American Airlines Flight 11, die laag over vloog, zwiepte met zijn camera richting het kabaal en schoot de beelden die de wereld over gingen. Uiteindelijk werd hun project een film over hoe de brandweer te werk ging die dag, waarschijnlijk de beroemdste documentaire over 11 september.

Ze zijn sindsdien bevriend gebleven de toenmalige chef van de brandweerkazerne die zich tegenwoordig bij de New Yorkse brandweer bezighoudt met terrorismebestrijding . In 2016 hielpen ze hem bij het organiseren van een congres in Parijs voor brandweerkorpsen uit de hele wereld. Doel van dat congres: lessen trekken uit de aanslagen in Parijs.

Toen de filmmakers daar de persoonlijke verhalen van hulpverleners hoorden, ontstond het idee een documentaire te maken vanuit hun perspectief. Twee jaar lang spraken ze met lokale overheden, speciale politieteams, brandweer en slachtoffers. Jules: ‘We zijn vooral op zoek gegaan naar de heldenverhalen. Het gekke van die aanslagen is: het ergste van de mens haalt vaak het beste in de mens naar boven.’

Novembre 13 (2018, 165 min.) is nu te zien op Netflix

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden