Dit is hét audiovisuele talent van 2017

Eva Cleven (30)

FunX-DJ en Klokhuis-presentatrice Eva Cleven.

Eva Cleven: "Door Bob Dylan heb ik geleerd om ook muziek te waarderen die ik niet meteen begrijp." Foto Linda Stulic

Ze is sinds dit najaar één van de nieuwe gezichten van het kinderprogramma Het Klokhuis (NPO 3), en presenteert bij radiozender FunX. Dat is niet onopgemerkt gebleven, want Eva Cleven won begin december de Philip Bloemendal Prijs voor jonge presentatoren en is genomineerd voor een Marconi Award, een prijs voor vakmensen bij de radio. En nu benoemen onze experts de muziekwetenschapper óók tot talent van 2017. Ze verzamelt sinds haar 13e vinyl, wij vroegen haar naar de soundtrack van haar leven.

De Talenten van 2017

Welke talenten zetten komend jaar de toon in Nederland? Om die vraag te beantwoorden raadpleegde de Volkskrant voor het vijfde jaar op rij zo'n 250 boven elke twijfel verheven kenners, die ieder met een topdrie kwamen voor hun eigen vakgebied. De optelsom resulteerde in de, mogen we wel zeggen, gezaghebbende lijst op de volgende veertien pagina's. Plus: hoe verging het de winnaars van vorig jaar?

Otis Redding - The Best Of (1992)

'Zolang ik mij kan herinneren, hadden mijn ouders thuis altijd soulzanger Otis Redding opstaan. Als kind was ik altijd wel ergens druk mee bezig, was het geen dansles, dan was het wel hockey- of vioolles. Maar op zondagochtend, als we met z'n vijven gingen ontbijten, namen we als gezin echt de tijd voor elkaar. De muziek van Otis Redding klonk dan altijd op de achtergrond. Warme en gezellige momenten waren dat.

'Ik ben Otis nooit zat geworden, hoe vaak hij thuis ook gedraaid werd, integendeel. Er zit zoveel gevoel in zijn stem. Je kunt wel zeggen dat Otis Redding de eerste artiest was die mij warm heeft gemaakt voor muziek. Als peuter kroop ik al naar de recorder toe om er cassettes in te gooien. Ik schijn zelfs een keer een boterham met kaas in de recorder te hebben gepropt, omdat ik kennelijk dacht: als ik er iets in gooi, dan komt er muziek uit.'

Keith Jarrett The Köln Concert (1975)

'Het allermooiste stukje livemuziek dat er bestaat. Wat sommige mensen kunnen bereiken met hun stem, kan hij met een piano. Hij speelt hier zó mooi en intens, je hoort hem tijdens het spelen af en toe heftig ademen en bijna dierlijke kreten uitslaan.

'Jarretts muziek is niet subtiel zoals een compositie van Mozart, maar het is bijna alsof je naar een soort performance-art zit te kijken. Alsof hij in trance is en met je praat via zijn muziek. Je wilt als luisteraar weten wat er in zijn hoofd omgaat, maar het blijft allemaal onbereikbaar. Je kunt daarom niet anders dan de emoties die het losmaakt op je eigen ervaringen betrekken.

'Dit album heb ik trouwens ook voor het eerst thuis bij mijn ouders gehoord. Mijn vader is een muzikale man die altijd muziek luistert en groot fan is van Bob Dylan. Door Bob Dylan heb ik geleerd om ook muziek te waarderen die ik niet meteen begrijp. Zo vond ik Dylan niet bepaald de allerbeste zanger toen ik nog kind was. Ik snapte ook niet waarom mijn vader fan was. Maar toen ik Engels begon te leren en de teksten langzaam begon te begrijpen, dacht ik: shit man, dit zijn zulke mooie verhalen.'

Fugees The Score (1995)

'Van een buurjongen kreeg ik ooit het singeltje Killing Me Softly van de Fugees. Een prachtig nummer natuurlijk, maar ik werd pas echt fan toen ik later ook dat album kocht. Dankzij dat album hoorde ik verhalen over een wereld die mij totaal vreemd was. Ik heb me echt opgesloten op mijn kamer om dat album te luisteren. Uiteindelijk heb ik die plaat letterlijk kapot gedraaid: na een jaar moest ik een tweede exemplaar kopen.

'The Score was een plaat die ik vanaf het begin tot het einde kon afspelen, en dat heb ik maar met weinig albums. Het was ook zo anders dan de mainstreammuziek van die tijd. Hiphop bestond al natuurlijk, maar in 1996 hoorde je op de radio vooral house, pop en dance zoals Two Brothers on the Fourth Floor en Ace of Base. Dit was nieuw, spannend, tof om naar te luisteren. En de zingende rapper was ook nog eens een vrouw.

'Ik ben zelf niet goed in verhalen vertellen, des te meer ik onder de indruk ben van mensen die dat wel kunnen. Lauryn Hill en Wyclef Jean hebben dat zó goed gedaan. Voor mijn gevoel hebben ze me vanuit mijn kamertje in Wageningen meegenomen over de hele wereld.'

Erykah Badu - Mama's gun (2000)

'Dit album hoorde ik voor het eerst toen ik op de middelbare school zat. Ik was 15 en we hadden een projectweek waarvoor we een paar dagen naar Delft moesten. Maar het enige wat mij van die week is bijgebleven, is dat ik in Delft een Free Record Shop in liep waar ze me dit album adviseerden. Ik rekende de plaat af en heb vervolgens een week lang nergens anders naar geluisterd.

'Op dit album hoor je goed hoe veelzijdig Erykah Badu's stem is: ze kan heel krachtig zingen, maar ook erg kwetsbaar. Haar stem klinkt hoe dan ook soulful. Ze is vooral een echte poëet, een woordkunstenaar. In de track Green Eyes zingt ze bijvoorbeeld 'my eyes are green, cause I eat a lot of vegetables, it don't have nothing to do with your new friend'. Ze zegt het niet direct, maar dit gaat over haar jaloezie. Ze ziet letterlijk groen van jaloezie, maar weigert het toe te geven. Ik hoorde dat ze dit nummer schreef toen ze 14 jaar was.'

James Blake - James Blake (2011)

'De eerste keer dat ik hem live zag, was in 2011 op Lowlands. Ik was totaal verbluft. Hij was de tweede artiest die ik met mijn vrienden zag optreden, maar geen enkel ander concert kwam daar dat weekend nog overheen. Het geluid op deze plaat is minimalistisch, dus het was me een raadsel hoe hij het voor elkaar kreeg om dat intieme geluid ook live over te brengen.

'James Blake werd destijds best wel gehyped, maar dat neemt niet weg dat wat hij heeft gemaakt bijzonder is. Ondanks de vele effecten, klinkt het nog steeds menselijk. Bijvoorbeeld de track Never Learned to Share die met een a-capellastukje begint: 'My brother and my sister don't speak to me, but I don't blame them'. Ik moet bekennen dat ik niet zeker weet wat hij met deze tekst bedoelt, maar ik denk dat hij het hier over verbroken familiecontacten heeft. Ik heb zelf een broertje en een zusje met wie ik gelukkig een goede band heb, maar door dat nummer stond ik er opeens bij stil hoe verschrikkelijk ik het zou vinden als ik mijn broertje of zusje niet meer zou spreken. Ergens vind ik het fijn dat ik me kan voorstellen hoe verschrikkelijk dat zou zijn, omdat ik me dan weer realiseer hoe blij ik mag zijn met de band die ik met mijn familie heb.

'Ik heb James Blake later weer gezien in Paradiso waar hij een cover deed van het liefdesliedje Case Of You van Joni Mitchell. Dat kwam toen echt binnen - ook omdat ik op het moment van dat concert vreselijk verliefd was. 'You're my blood, my holy wine', zong hij toen, 'you taste so bitter and so sweet, oh I could drink a case of you darling and I'd still be on my feet'. Een van de liefste dingen die je kunt zeggen, toch?'

Hoe is het nu met Amber Brantsen (27)

'Ik dacht dat ik eigenlijk te jong was voor Radio 1, maar als je gevraagd wordt voor de vernieuwde versie van het NOS Radio 1 Journaal grijp je dat natuurlijk met beide handen aan. Mijn overstap is nu precies een jaar geleden. Ik kwam van 3FM, waar vrijwel alles mocht, niets leek te gek. Ik heb eraan moeten wennen dat ik die losheid ook hier bij Radio 1 mag hebben. Het is een geweldige leerschool gebleken om iedere dag naast Jurgen van den Berg te mogen zitten. Hij heeft zo enorm veel ervaring. Het vergt snelheid, flexibiliteit en lef om daar tegenwicht aan te bieden. Elke dag groei ik als presentator. Waar ik trots op ben? De RadioFreak Award voor Beste Nieuwslezer die ik dit jaar won, plus een prachtige nominatie voor de Philip Bloemendal Prijs.'

Beyoncé - Lemonade (2016)

'Op dit album klinkt Beyoncé voor mijn gevoel voor het eerst rauw en eerlijk. Die glitter van mooie koortjes en het zoete ballads zingen, is op dit album verdwenen. Hier klinkt ze alsof ze niet alleen maar eendimensionale hits wil maken, maar als een artieste die ook verhalen wil en kán vertellen. Ze had makkelijk weer een album met catchy nummers kunnen maken, maar ze heeft ervoor gekozen om zichzelf te zijn.

'Het nummer Formation is niet per se mooi gezongen, het is in ieder geval niet uitdagend voor haar stem, maar dat lijkt haar ook niets meer uit te maken. Ze wil maar zeggen: zeg luister, hier kom ik vandaan, en waar ik vandaan kom dragen we gewoon hete saus in onze tas. Dus, wat had je nou? Ik hou wel van die attitude.'

Dit zijn de andere audiovisuele toptalenten van 2017

#2 Tex de Wit (30)

Treedt op als comedian, schuift soms aan als tafelheer bij DWDD, is meervoudig spelshowdeelnemer (Lingo, That's The Question, De Gemene Deler, De Slimste Mens) en is na Arjen Lubach het bekendste gezicht van Zondag met Lubach. Het VPRO-programma waaraan De Wit voor en achter de schermen meewerkt, won dit jaar de Zilveren Nipkowschijf. Als weinig anderen combineert hij kennis en journalistiek spitwerk met slimme, droge humor. De jury is benieuwd waar dat allemaal nog toe kan leiden, soloprogrammagewijs. Nou, dat treft. 'Ik heb ook wel de ambitie om in de toekomst een eigen programma te bedenken en te presenteren', zei De Wit eerder dit jaar in de Volkskrant. 'Op de redactie noemen ze me tegenwoordig 'adjunct-Arjen'. Als Arjen Lubach weg is, moet ik af en toe knopen doorhakken. Stel je er niet te veel bij voor we werken hier heel organisch maar het is best een eervolle titel.'
Gidi Heesakkers

#3 Joardy Film

'Jiskefetpotentie,' schrijft een van van de juryleden over de absurdistische sketches van Joardy Film. 'Het meest oorspronkelijke van de laatste paar jaar.' Iemand anders: 'Jim Deddes laat zien dat satire een heel nieuw leven tegemoet gaat.'

Dat doet acteur Jim Deddes (30, links op de foto ) niet in zijn eentje. Samen met regisseur Jan Hulst (29, rechts) begon hij het YouTube-kanaal Joardy Film, waar na Kickon, Kijkon, Vrouwon en Genieton sinds deze week de video Groeton te zien is. 'Groetjes aan alle vrouwelijke voetballers, groetjes aan Odin en Thor, die goden, die zien er gewoon het vetst uit. Groetjes aan iedereen die zachtjes doet als het moet, groetjes aan iedereen die een liter melk kan atten, groeten aan Ernst en Bobbie en de rest, maar ja, dat is misschien een beetje veel om op te noemen dan, of niet?' De huilonman is het bekendste personage van Joardy Film. Met een vies pruikje op zijn hoofd, een ouderwets montuur op zijn neus en een verwassen jack om het lijf geeft hij een minutenlange, totaal onalledaagse opsomming als antwoord op één simpele interviewvraag. Het is eigenzinnig, creatief en hilarisch. In een Parool-interview zei Deddes dat hij en Hulst met een tv-pilot langs de omroepen trekken. 'Ik zou dat wel zien zitten, een goed absurd sketchprogramma op tv. Ik denk dat mensen daar best op zitten te wachten.' Wij in ieder geval wel.
Gidi Heesakkers

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.