‘DIT IS ECHT ANDERS’

Als jonge moeder in Pedro Almodóvars nieuwe film Volver bewijst Penélope Cruz dat ze meer is dan een leuke Spaanse met succes in Hollywood....

Daar zijn ze dan. De ogen die filmzalen doen sidderen. Bruin en stralend vragen ze om begrip. ‘Sorry. Sorry. Sorry. Sorry.’ Op het filmfestival van Cannes is tijd schaars, en Penélope Cruz (1974) weet dat. Maar een urgent sms’je eist een deel van de schaarse minuten op. Cruz kijkt haar gesprekspartner aan met zo’n blik van: ik kan hier echt niets aan doen – en stuurt dan haar bericht retour. ‘Sorry.’

De ogen. Het decolleté, vandaag gehuld in oud-roze kant. De gulle lach. De Spaanse regisseur Pedro Almodóvar zei het al op de persconferentie van zijn nieuwe film Volver: ‘Penélope is momenteel op haar allermooist. Het is een akelig cliché, maar in haar geval ook heel erg waar. Het was een genot om tijdens de opnamen naar haar te kijken.’

Voor Cruz hebben die woorden geen vervelende klank. De Spaanse actrice ziet niets vrouwonvriendelijks in praten over uiterlijk. Sterker: de vrouw die op haar zeventiende, na haar verschijning in Jamón! Jamón!, een sekssymbool werd, weet niet beter. Als puber assisteerde ze haar moeder geregeld in haar beautysalon even buiten Madrid. Daar observeerde ze de klanten. Allemaal vrouwen met verschillende achtergronden, lichamen en houdingen, die naar haar moeder kwamen om mooier te worden. Een ideale basis voor een meisje dat actrice wil worden.

De afgelopen week was voor Cruz een ware zegetocht. Na de persvertoning van Volver waren de critici unaniem: Cruz is meer dan die leuke Spaanse die het in Hollywood heeft gemaakt. Vooral het feit dat ze op 31-jarige leeftijd in Almodóvars gelaagde melodrama een volkse moeder met een kind van veertien speelt, wekte verbazing. In de wereld van filmsterren en publiciteitsagenten heet zo’n keuze een gevaarlijke te zijn. De ster, die in Hollywood als exotische schoonheid wordt gezien, laat in Volver zien dat ook zij ouder wordt. ‘Pedro had mij op het oog voor de dochterrol. We hebben daar enkele jaren geleden al eens uitvoerig over gesproken. Daarna heeft hij twee andere films gemaakt. Toen Volver alsnog doorging, zei hij meteen dat hij mij nu liever voor de moederrol wilde.’ Geen seconde heeft ze aan haar imago gedacht. ‘Ik accepteer alles wat hij mij aanbiedt. Omdat ik weet dat hij van mij een betere actrice maakt. En hoe beter ik word, hoe beter mijn carrière.’

Op haar vijftiende deed Cruz voor het eerst auditie voor clips en commercials. Toen ze merkte dat er tussen haar en de camera iets moois ontstond, stopte ze onmiddellijk met dromen over een danscarrière. Het Conservatoria Nacional, waar ze vanaf haar vijfde balletlessen volgde, maakte plaats voor acteeroefeningen – in 1991 maakte ze haar debuut in de internationaal onbekende speelfilm El laberinto griego (Rafael Alcázar, 1991). Vervolgens was Cruz te zien in een groot aantal Spaanse en Italiaanse films, waaronder Bigas Luna’s Jamón! Jamón! (1992), Aurelio Grimaldi’s La ribelle (1993) en Fernando Trueba’s Oscarwinnaar Belle époque (1992). De internationale roem en het succes in Hollywood dankt Cruz vooral aan haar verschijningen in films van Pedro Almodóvar. Hij castte haar in Live Flesh (1997) als een zwangere prostituée. In Todo Sobre Mi Madre (1999) geeft ze gestalte aan een non. ‘Pedro staat voor mij boven de wet. Hij schrijft vrouwenrollen die om meerdere redenen interessant zijn. Vaak gaat het om getourmenteerde types, maar met een enorme overlevingsdrift. Zijn werkt ontbeert ook gemakzuchtig moralisme. De personages zijn nooit goed of slecht, maar allebei een beetje.’

Vanaf de dag dat ze ging acteren, wist ze dat ze haar roeping had gevonden. Ze houdt ervan elke keer weer helemaal blanco te beginnen, en vanuit het perspectief van een nieuw personage de wereld te bekijken. ‘Ik zie acteren als een permanent leerproces. Het dwingt mij aldoor vragen te stellen. Vooral ook over mezelf. Over hoe ik me opstel, en hoe ik met mijn vrienden omga.’

Op haar 32ste is Cruz in de voetsporen getreden van Greta Garbo, Marlene Dietrich, Ingrid Bergman, Katherine Hepburn, en Sophia Loren. Na haar rollen in onder meer Woman on Top (2000), All The Pretty Horses (2000), Vanilla Sky (2001), Waking Up in Reno (2003) en Bandidas (2006) behoort zij tot de kleine groep Europese actrices die met succes de sprong naar Hollywood maakte. Toen ze in 1995 auditeerde voor A Walk In The Clouds, sprak ze nog nauwelijks Engels – de rol ging dan ook naar Aitana Sanchez-Gijon.

Haar activiteiten in Hollywood betekenen niet dat ze Europa achter zich laat. Haar werk in Amerika ziet ze meer als een uitbreiding van haar mogelijkheden. ‘Het is een luxe om te kunnen kiezen. Maar Europa blijft toch de basis. Ik ken die cultuur beter, en beweeg me er wat makkelijker in.’ Ze beseft dat ze een rol als die in Volver in Hollywood niet snel zal krijgen. ‘Dit is echt anders, gecompliceerder. Raimunda is een volkse vrouw. Een overlever. Sterk en kwetsbaar tegelijk. Ik moest veel met mijn lijf doen om haar karakter te geven. Met mijn heupen vooral. Zo van: kom maar op!’ Almodóvar heeft haar als voorbereiding een stapeltje Italiaanse films gegeven. Neo-realisten van kort na de oorlog. ‘Het was heerlijk om die opnieuw te zien. Tijdens het kijken besefte ik dat films altijd blijven bestaan. Het werk van Pedro Almodóvar is een geschiedenis van hoe Spanjaarden in deze tijd leven, denken en communiceren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden