Dit is de muzikale erfenis van David Bowie

Waaruit bestaat David Bowies muzikale erfenis? De Volkskrant maakte een inventarisatie.

David Bowie in 1975. Beeld WireImage

1 - De Bowiesoundtrack zonder Bowie.

Liefhebbers van filmmuziek en verzamelaars van David Bowie hebben er veertig jaar op moeten wachten. Maar sinds enkele weken is-ie dan toch verkrijgbaar, de soundtrack van The Man Who Fell to Earth, de film van Nicolas Roeg uit 1976, naar het boek van Walter Tevis, met Bowie in de hoofdrol als buitenaards wezen Thomas Jerome Newton.

De muziek van David Bowie is op de soundtrack en in de film niet te horen. Dat was oorspronkelijk wel even de bedoeling. Bowie heeft in 1975 ook aan filmmuziek gewerkt, maar de probeersels liggen nog in zijn archief, dat ook na zijn dood in januari van dit jaar nog altijd voor weinigen toegankelijk is.

Waar de veertig jaar verloren gewaande banden met de 'score' van The Man Who Fell to Earth precies vandaan komen, is niet helemaal duidelijk. Rechtenkwesties voorkwamen destijds een release en ontnamen ook Bowie zelf de lust de soundtrack te voltooien. Nu is de muziek er en kunnen Bowieverzamelaars vanaf volgende week ook kiezen voor een luxe editie op vinyl met een boekwerk waarin veel ongepubliceerde filmstills worden beloofd.

Het blijft Bowieloze muziek. Het wordt natuurlijk pas echt interessant als Bowies eigen soundtrack-opzetjes en demo's geopenbaard worden. Maar hij was zelf nooit zo van het terugblikken. Zo waren er in 2006 al plannen het nooit verschenen album The Gouster uit 1975 uit te brengen. Volgens producer Tony Visconti in het muziekblad Uncut reageerde Bowie met de woorden 'Nee, dat was toen.'

Original Soundtrack Recording: The Man Who Fell To Earth. Universal. *****.

2 - Het niet-verschenen Bowie-album dat beter was dan het album dat daarvoor in de plaats kwam.

Toch moet hij op die uitspraak in de laatste tien jaar van zijn leven op teruggekomen zijn, want onlangs verscheen de box Who Can I Be Now? (1974-1976) met daarin behalve de studio-albums Diamond Dogs, Young Americans en Station to Station ook voor het eerst een uitgave van The Gouster.

David Bowie nam de plaat eind 1974 op in Philadelphia. Hij wilde afstand nemen van de enigszins verstikkende 'dystopische rock' van het album Diamond Dogs en zijn liefde voor soulmuziek tot uiting laten komen. Volgens producer Tony Visconti keken beiden graag naar Soul Train, een soort Toppop voor louter zwarte muziek. Samen met onder anderen zanger Luther Vandross en saxofonist David Sanborn nam Bowie prachtige soulvolle popliedjes op.

Terwijl Visconti de plaat in Londen aan het afmixen was, belde Bowie. Hij was John Lennon tegen het lijf gelopen en ze hadden samen een nieuw liedje opgenomen, Fame. Dat moest op The Gouster komen, net als een door Bowie gezongen versie van Lennons Beatlesnummer Across the Universe. De voor een goede geluidsweergave ideale albumlengte van 40 minuten zou daarmee grof worden overschreden. Er moesten nummers afvallen. Visconti was tegen. Ook hij hoorde terecht hitpotentie in Fame maar, eveneens terecht, niets in Across the Universe.

Verborgen boodschappen

Op de hoes van de vinylversie van David Bowies laatste album Blackstar is meer te zien dan op het eerste gezicht lijkt. In mei van dit jaar, vier maanden na de albumrelease, verschenen er al berichten over sterrenstelsels die tevoorschijn kwamen als je de hoes (zonder plaat!) in de zon legde. Vorige week vertelde hoesontwerper Jonathan Barnbrook aan de BBC dat er meer zwarte sterren in het ontwerp verborgen zitten, die elk iets anders symboliseren. Hij raadde bezitters van de vinylversie aan goed verder te speuren. Verklappen deed Barnbrook echter niks.

Maar Bowie zette door. The inhoudsopgave van The Gouster werd omgegooid, geamputeerd en aangevuld. Er ontstond een nieuw album: Young Americans, dat mede dankzij de megahit Fame een groot succes werd. The Gouster zelf verdween in de kluizen, al zouden de liedjes die niet op Young Americans kwamen later wel her en der verschijnen als bonustracks op Bowies heruitgebrachte platen.

The Gouster is, zo blijkt na beluistering van beide albums in de nieuwe box, toch echt een betere plaat dan Young Americans. Doodzonde dat het prachtig gezongen It's Gonna Be Me destijds de plaat niet haalde. Het is de opname van dit album in oorspronkelijk bedoelde staat dat de box Who Can I Be Now? een meerwaarde geeft. Fraai is ook het gebonden boekwerkje met daarin behalve tekst en uitleg van producer Tony Visconti, onder meer een fascinerend Rolling Stone-tweegesprek uit 1974 tussen Bowie en schrijver William S. Burroughs.

Een beetje onzinnig daarentegen zijn de versies van zowel het studio-album Station to Station (1976) als de live-dubbelaar David Live (1974). Die laatste klonk in de remix uit 2005 nog even brak terwijl ook de opgepoetste Station To Station uit 2010 nauwelijks van het origineel verschilde.

David Bowie: Who Can I Be Now? (1974-1976). Warner Music. *****

(Tekst gaat verder onder video).

David Bowie. Beeld anp

3 - Nog een keer de Greatest Hits, voor wie ze nog niet had.

Maar een interessante periode in Bowies carrière was 1974-1976 wél en ook een tijd waarin hij maar liefst vier wereldhits had, zo laat een andere Bowie-uitgave zien. Bowie - Legacy, die op 11 november in diverse edities is uitgebracht, is de zoveelste hitverzamelaar, met als enige noviteit een nieuwe, wat kalere mix van Life on Mars uit 1971. Maar wie nog eens alle veertig Bowiehits vanaf Space Oddity (1969) tot Lazarus (2015) voorbij wil horen komen, zal zich geen moment vervelen.

David Bowie: Legacy. Warner Music *****.

4 - En het album van de musical Lazarus, vooral de moeite waard vanwege drie nieuwe liedjes.

Want het liefst horen we Bowie toch echt zelf liedjes zingen. Hoe goed de versies van de musicalcast van Lazarus (nu te zien in Londen) op het podium ook werken, ze blijven op de nu verschenen 'original cast recording' niet overeind. De meerwaarde van deze laatste Bowiereleases komt van drie door Bowie zelf gezongen nieuwe liedjes die hij voor Lazarus schreef. Ze werden opgenomen in dezelfde periode waarin ook Bowies laatste meesterwerk Blackstar gestalte kreeg.

Original New York Cast: Lazarus. Sony Music. *****.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden