Interview Gert Ligterink

Dit is de man achter de Volkskrant-schaakrubriek

Wie is de man achter de schaakrubriek die al 36 jaar in de Volkskrant te lezen is? De schoonheid van het schaken heeft ex-topschaker, Groninger en schaakjournalist Gert Ligterink al 55 jaar niet losgelaten.

Gert Ligterink: ‘Deze foto is genomen op 5 juni 1978 tijdens een toernooi in Jurmala, het Scheveningen van Riga. Ik ben de jongeman met de lange haren, die zojuist heeft verloren van de Let Lanka. Naast mij bestudeert de door iedereen geliefde oud-wereldkampioen Michail Tal, een van mijn jeugdhelden, de stelling.’

Als schaakjournalist Gert Ligterink voor zijn rubriek aan het werk moet, gaat hij achter zijn computer zitten en opent zijn favoriete site met livestreams van schaakwedstrijden. Momenteel is het Europees kampioenschap schaken in volle gang, dus verschijnen op zijn scherm de 50 belangrijkste partijen van het toernooi. Zo’n beetje alle schaaktoernooien ter wereld worden live uitgezonden op het internet, zegt de inmiddels 69-jarige Ligterink, waardoor het goed te volgen is vanachter zijn bureau in zijn huis in Groningen.

Soms volgt hij vooral de partijen van de wereldkampioen, de Noor Magnus Carlsen, andere keren kijkt hij hoe de Nederlandse spelers het er van afbrengen. ‘De grootste van Nederland is nu Anish Giri. Hij is de vierde of vijfde van de wereld. Met afstand onze sterkste speler.’ Giri is nu 24, maar werd al schaakgrootmeester toen hij 14 was. Zelf was Ligterink een laatbloeier. Hij was 14 en zat op het gymnasium toen hij voor het eerst ging spelen. ‘Ik had een leraar Latijn die een sterke speler was. In de middagpauze leerde hij ons schaken. Ik vond het zo leuk dat ik er alles over wilde weten. Dat ging ook ten koste van mijn schoolprestaties.’ Hij haalde het wel, daar niet van. ‘Maar van een hele goede leerling werd ik een heel gemiddelde leerling, die op zeker moment ongeveer al zijn tijd besteedde aan schaken, en huiswerk als bijzaak ging beschouwen.’ Gegrepen door de schoonheid van het schaken.

Ligterink werd Nederlands kampioen in 1979 en speelde meerdere jaren in het Nederlandse team tijdens de Schaakolympiaden – een internationale landenwedstrijd die eens in de twee jaar wordt gehouden. Tijdens een van deze wedstrijden, de Olympiade van 1980 op Malta, zat hij opeens tegenover de Rus Gari Kasparov. Van schaakliefhebbers zul je hoongelach horen, omdat het überhaupt moet worden uitgelegd, maar Kasparov is een grootheid. Je zou hem de Messi of de Federer van de schaaksport kunnen noemen. 

Huidige wereldkampioen Carlsen speelt heel minimalistisch, zegt Ligterink, Kasparov was juist een ‘overdonderende’ figuur, die elke wedstrijd vol overgave speelde. Die ‘bonk energie’ zat dan opeens aan de overkant van het bord. ‘Ik zat als versteend op mijn stoel. Ik had het idee dat ik tegenover een kracht zat die te groot voor mij was.’ Hij was, naar eigen zeggen, bij voorbaat al kansloos.

Gari Kasparov tegen Fabiano Curuana in 2017. Beeld AFP

Het spelen zelf heeft hij allang achter zich gelaten, zegt Ligterink. ‘Omdat ik minder goed begon te worden. Als ik speelde tegen mensen van wie ik vroeger altijd makkelijk won, merkte ik dat het moeilijk ging.’ Net als een voetballer die stopt maar nog steeds van het spel houdt en commentator wordt, volgt hij het schaken als journalist op de voet. En deze zomer al 36 jaar voor de Volkskrant. Even dreigde zijn rubriek te verdwijnen toen in januari vorig jaar de andere denksportrubrieken, dammen en bridge, uit de Sir Edmund verdwenen. Maar de hoofdredactie besloot de schaakrubriek toch een vervolg te geven op de sportpagina’s van de zaterdagkrant.

Ondanks zijn verleden als topschaker schrijft Ligterink zijn rubriek niet voor de topspelers. Hij schrijft voor de plezierschakers. ‘Ik houd altijd een lezer voor ogen die het wel een beetje volgt, maar er niet alles van af weet. Ik geef wat achtergrond bij de spelers en de wedstrijd – en bij voorkeur een leuke anekdote.’ Zoals die keer tijdens het Tata Steeltoernooi in januari dit jaar, toen de Amerikaanse kampioen Sam Shankland opgaf in remisestand – ‘een van de ergste dingen die een schaker kan overkomen’ – en voor de ogen van zijn beduusde tegenstander Anish Giri van het podium stormde.

Ligterink geeft ook altijd de complete wedstrijd in zetten. Voor de niet-schakers: dat zijn dus die code-achtige regels (‘23. d5! dxe5’) aan het eind van de rubriek. Tot genoegen van een aantal lezers die, op een rustig moment op de zaterdag, graag de tijd nemen om zo’n partijtje na te spelen.

Tata Steeltoernooi 2019

Een van de ergste dingen die een schaker kan overkomen is opgeven in een remisestand. In het Tata Steeltoernooi overkwam de Amerikaanse kampioen Sam Shankland. De ontvanger van het onverwachte cadeautje was Anish Giri, die zijn geluk niet op kon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.