Dit is de aller, allergrootste muziekhype van dit moment

Boem, tíeboemtíe, boem, tíeboemtíe (en luister maar beter niet te goed naar wat er gezongen wordt).

Een stel danst op het Latin Hip Hop and Reggaeton Festival in Londen Beeld Imageselect

De vraag lijkt overdreven eenvoudig, maar het antwoord zal u verbazen. Wat is nu de mondiaal grootste en heersende stroming in de popmuziek, die alle andere genres lachend voorbij sprint? Nu zou het zomaar kunnen dat u denkt: hiphop. Want Kanye West en Drake en zo, daar heeft iedereen het toch over?

Maar dan gaat echt de zoemer. Fout. De r&b en de dance dan, lang leve Beyoncé en Martin Garrix? Jammer, alweer mis. De allergrootste internationale pophype van het moment - en van de afgelopen, lichtelijk gestoorde popjaren - is de reggaeton. Ja: de reggaeton, u weet wel, die gekmakende mooiweermuziek met geile stemmetjes en dat eeuwig doorhuppelende ritme met dat rare hikje in het midden: boem, tíeboemtíe, boem, tíeboemtíe, et cetera. Twerkmuziek, inderdaad. Waarop je overigens ook prima kunt bewegen in de club zónder aan kontgymnastiek te doen, en dat valt elk weekend weer, nu ook in Nederland, in elke breed georiënteerde (lees: niet-elitaire) danstent te constateren.

Klikhits

De reggaeton is overal. En al doen sommige popmuziekmedia, muziekblogs en -magazines dat nog steeds heel graag: we kunnen er niet langer met een boog omheen lopen.

Eerst het bewijsmateriaal. De veruit grootste zomerhit van het moment, en dus het nummer dat u inmiddels háát? Despacito van Daddy Yankee en Luis Fonsi. En dat is loepzuivere reggaeton. Het nummer stond of staat op 1 in zo'n beetje alle hitlijsten wereldwijd, inclusief die van de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Nederland en India. De klikcijfers op YouTube zijn opzienbarend: een miljard of twee. Zet deze cijfers af tegen popmuziek waarvan wij denken dat die mondiaal heel groot is, van Katy Perry's laatste hit Bon appétit (110 miljoen) tot zelfs Rihanna en Drakes hit Work uit 2016 (900 miljoen), en de schrik slaat je om het hart.

Wen er maar aan

Aanschouw ook het reggaetonwonder Juan Luis Londoño Arias oftewel Maluma, een Colombiaanse jongen van 23 die hard op weg is een van de grote nieuwe wereldpopsterren te worden, en die deze week zijn eerste grote show in Nederland heeft aangekondigd. Met Shakira maakte hij het niemendallerige liedje Chantaje, en de supersexy clip bij dat nummer is in amper zes maanden ook al bijna anderhalf miljard keer bekeken op YouTube. Dat is 300 miljoen keer vaker dan Ed Sheerans megahit Shape of You.

De échte megahits worden dus gescoord in de reggaeton - wen er maar aan. Ook als u zondag op Pinkpop staat en daar Sean Paul voorbij ziet komen. Dat is weliswaar een Jamaicaanse dancehalljongen, maar hij zoekt toch ook zijn heil in de reggaeton, die niet toevallig ook is voortgekomen uit die dancehall. Luister maar eens naar het kleverige watersportlied Passion Whine dat hij maakte met de Puerto-Ricaan Farruko. En het moet raar lopen wil Justin Bieber zaterdagavond niet zijn versie van Despacito laten horen op datzelfde Pinkpop. Jawel: Justin Bieber doet ook aan reggaeton. Hij kan niet anders - dat heeft hij goed begrepen.

Onstuitbaar

De reggaetongolf is hevig en onstuitbaar. We hadden hem kunnen zien aankomen. Van heel ver, zelfs. De huidige reggaetongolf is eigenlijk een tweede golf, die doorrolt na de opkomst van het genre aan het begin van deze eeuw.

De reggaeton ontstond midden jaren negentig op het Caribische eiland Puerto Rico, als undergroundmuziek voor de kinderen in de arme wijken. Aanjagers als Daddy Yankee, een van de oervaders van de reggaeton, mengden reggae en hiphop op brakke geluidssystemen en samplers, en rapten over seks, geweld, seks, geldgebrek en nog meer seks, op dat zo onverwoestbare en uit duizenden herkenbare 'dem bow'-ritme.

Slechte smaak

Midden jaren nul werd een licht afgevlakte en meer popachtige reggaetonvariant van de Puerto Ricanen Don Omar en alweer Daddy Yankee populair overzee, van Europa tot de Verenigde Staten. De reggaeton mengde in Amerika met hiphop en bleef mede daardoor een vrij specifiek 'urban' muziekgenre, dat door de soms nogal smakeloze teksten, simpele melodietjes en producties niet overal even serieus werd genomen. De reggaeton stond ook een beetje voor slechte smaak.

Dat is nog altijd zo, overigens tot groot genoegen van de reggaetonartiesten zelf, maar toch staan de reggaetonzaken er ineens heel anders voor. Een belangrijke verklaring voor het huidige, verpletterende succes van het genre moeten we zoeken bij een aantal Spaanse en Latijns-Amerikaanse artiesten die eigenlijk wat op hun retour waren geraakt.

Ricky Martin bijvoorbeeld vond nieuw popmuzikaal leven met het liedje La mordidita, een mix van salsa, Colombiaanse 'cumbia' en reggaeton op turbnosnelheid. Shakira, van wier ooit gedurfde Colombiaanse softrock we hier in het westen al even weinig hadden gehoord, scoorde in een ander werelddeel doodleuk reggaeton-monsterhits als La Bicicleta en Chantaje. En bleef dus een van de meest verdienende vrouwelijke popsterren ter wereld.

Lekker makkelijk

Nee, de reggaeton is niet de moeilijkste muziek om zelf te maken. Dat hoor je er natuurlijk al een beetje aan af. Op YouTube en Facebook is een handig filmpje te vinden, waarin de 92-jarige 'rap-opa' Melquiades uitlegt hoe je in 30 seconden je eigen reggaetonlied kunt maken.

Doe vooral niet te ingewikkeld, zegt Melquiades. Gebruik niet meer dan twee akkoordjes op je keyboard. Strooi veel met woorden als 'mami', en geef met 'lento' of 'rapido', langzaam of snel, de gewenste snelheid voor allerhande lichaamsbewegingen aan. Vergeet ook de stemvervormer van de 'autotune' niet. Die maakt zelfs van de hoogbejaarde Melquiades een geile gorilla.

Vrouwonvriendelijk

En toen zette Enrique Iglesias, zoon van Julio, de schouders ook nog even onder de reggaeton. Iglesias was - vooral in Spanje en Zuid-Amerika - nog niet bepaald uitgerangeerd, maar zijn carrière kreeg wel een enorme optater dankzij zijn softe reggaetonliedjes Bailando en zijn recente klapper Súbeme La Radio. Misschien heeft niet iedere popvolger het helder voor de geest, maar Bailando is een van de grootste pophits van deze tijd. Dat nummer heeft alleen al op YouTube een klikcijferrecord van meer dan twee miljard.

De reggaeton werd de laatste jaren dus omarmd door de zongebruinde mainstreampop, en daardoor kreeg het genre ook het huidige niets-aan-de-handgeluid, van tokkelende gitaartjes en veel strandgevoel. En daarom hoort u nu Despacito in elke zomerfeest- of workoutplaylist.

Toch duiken donkere wolken op in het reggaetondecor van de ongebreidelde zomerpret. Want in de teksten van vooral de heren gaat het vaak gruwelijk mis. Dat de reggaeton drijft op machogevoel en zin in seks, dat is niet per se afkeurenswaardig. Maar er worden grenzen overschreden en dat begint op te vallen, vooral in de Spaanstalige landen. Het wereldwijde 'platform voor verandering' Change.org bijvoorbeeld wil dat het nummer Cuatro Babys van de Colombiaan Maluma van de streamingdiensten wordt gehaald, omdat het nummer ongekend vrouwonvriendelijk is. In het Spaans klinkt Cuatro Babys, uiteraard voor niet-Spaanstaligen, nog wel vrolijk:

'Estoy enamorado de cuatro babys,

Siempre me dan lo que quiero,

Chingan cuando yo les digo,

Ninguna me pone pero'

Maar (vrij) vertaald ziet de songtekst er toch wat lelijker uit - en probeer de spiedende ogen van uw eventuele opgroeiende kinderen nu even weg te houden van dit artikel:

'Ik ben verliefd op vier schatjes,

ze geven me altijd wat ik wil,

neuken me als ik het zeg,

niemand klaagt'

Beeld Imageselect

Waarna Maluma nog opgeeft over de uitmuntende zuig- en slikkwaliteiten van zijn schatjes, van wie er volgens hem twee getrouwd zijn, maar dat maakt niet uit want hij heeft zelf ook een officiële vrouw (blond en met een dikke kont). Best pittig. Maar het kan nog veel erger. In het nummer Mujeres Talentosas (Vrouwen met talent) zingt de man met de zeer toepasselijke artiestennaam Franco El Gorila:

'A ella le gusta el sushi,

pero de carne caliente,

Y lo siente, está bien bellaca la demente'

Hetgeen zich (met het schaamrood op de kaken) nog het beste laat vertalen als:

' Zij houdt van sushi,

maar dan van warm vlees,

en zij voelt het: het is goed, gestoorde schoft'

De anti-reggaetongroep Usa la razón heeft een campagne opgezet

Menswaardig

Het wordt echt onacceptabel als in de reggaetonsongs met vuisten en honkbalknuppels wordt gezwaaid, en vrouwen in elkaar worden geslagen als zij de behoeften van de opgefokte mannetjes (en gorilla's) niet wensen te bevredigen.

In Colombia strijdt de anti-reggaetongroep Usa la razón al een paar jaar tegen de vernederende en gewelddadige teksten van zangers als J. Alvarez, Maluma, Arcangel, Mr. Fox en ook de reggaetonkoning Daddy Yankee. Colombiaanse fotografen van de actiegroep maken weerzinwekkende foto's bij de ergste reggaetonteksten, om te laten zien hoe fout die eigenlijk zijn. Volgens Usa la razón legitimeren de liedjes huiselijk geweld en agressiviteit tegen vrouwen, toch al een enorm maatschappelijk probleem in Zuid-Amerikaanse landen en zeker ook Spanje.

Reggaeton is leuk, is het motto van Usa la razón, maar we zouden moeten proberen er op zijn minst een klein beetje menswaardig bij te blijven. En dat kunnen we hier ook beter in de oren knopen als we onbekommerd staan te dansen op Mujeres Talentosas. Of als we straks Maluma met zijn vier schatjes staan toe te juichen in Amsterdam.

Sean Paul, 4/6 op Pinkpop in Landgraaf. Maluma komt op 28/9 naar Afas Live, Amsterdam. De voorverkoop begon op 2/6.

Het stuiterende ritme van 'Dem Bow'

Een liedje categoriseren als reggaeton, dat kan echt iedereen. Het ritme is namelijk onmiskenbaar, of dat nu komt van een drumcomputer of een gitaarslagje. Het zogeheten 'dem bow'-ritme maakt de reggaeton buigzaam, slepend en sexy. En gewoon ook leuk om op te dansen, het liefst aan de rand van een zwembad.

De reggaeton is ontstaan op het Caribische eiland Puerto Rico, maar het ritme is geleend van Jamaica. Daar werd het typische, calypso-achtige ritme onttrokken aan de dancehall, de populaire reggaevariant voor in de dansclub. In het nummer Dem Bow - vandaar die naam - tekende de Jamaicaanse zanger Shabba Ranks in 1990 feitelijk de lijnen uit voor de reggaeton, die jaren later groot werd in de achterbuurten te Puerto Rico. Het nummer Dem Bow is te beluisteren in de reggaeton-playlist die de Volkskrant aanmaakte, en uiteraard als eerste track: de geboorte van de reggaeton. Shabba Ranks wordt bedankt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden