Dirigent Yannick Nézet-Séguin: van de Doelen naar The Met

Een stuk wijzer, ervarener én gespierder steekt 'Yannick' de Atlantische Oceaan weer over. Canadese dirigent Nézet-Séguin neemt afscheid van Rotterdam en begint prestigieuze baan in New Yorks operahuis.

Yannick Nézet-Séguin aan het werk.Beeld Hans van der Woerd

Vingers graag: wie kent Yannick Nézet-Séguin? Ai, daar waren we al bang voor. Buiten de wereld van de klassieke muziek is het een onbekende naam, waarover ook nog eens de tong geregeld struikelt. Terwijl de Canadees toch al tien seizoenen de vaste dirigent is van Nederlands tweede symfonieorkest, het Rotterdams Philharmonisch. En je bovendien zijn AAA-status kunt aflezen aan de baan die hij per 2020 bezet: chef-dirigent van de Metropolitan Opera in New York.

Van broekie naar beroemdheid, dat is de kortste samenvatting van Yannicks Rotterdamse jaren. Op filmbeeld uit 2008 valt te zien hoe hij nerveus kennismaakt met zijn voorganger, de razende Rus Valeri Gergjev. 'Nu vind ik het een grappige scène', zegt Yannick (42) in zijn Rotterdamse dirigentenkamer, 'toen was ik best geïntimideerd. Ik herinner me dat hij me onder het praten amper aankeek.'

Nu neemt hij zelf alweer bijna afscheid. Komende zomer draagt hij het stokje over aan de jonge Israëliër Lahav Shani (28). Memorabele concerten gaf Nézet-Séguin in Nederland. Met de Zevende symfonie van Beethoven ontketende hij zo veel energie dat zelfs de stramste concertbezoekers kwiek de zaal uit stapten. Of neem Verdi's opera Don Carlo. Die sloeg hij bij De Nationale Opera gloeiend uit de orkestbak.

Lees verder onder de foto

Beeld Hans van der Woerd

In een vlaag van zelffelicitatie kan het Rotterdams Philharmonisch menen dat het Nézet-Séguin naar New York heeft gelanceerd. Dat ligt, zegt de dirigent, toch iets genuanceerder. 'Natuurlijk spelen de Rotterdammers in mijn leven een belangrijke rol. Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik aan de overkant van de oceaan ook nog chef ben van uitstekende orkesten in Montreal en Philadelphia.'

Wat hem te binnen schiet, bij Rotterdam 2008: 'Een groep muzikanten met een enorme hang naar expressie. Vaak repeteren orkesten enthousiast, maar kruipen ze tijdens een concert in hun schulp. De Rotterdammers niet; die willen altijd meer.'

Van slanke jongensnek was naar spierbundel

Wel merkte hij dat sprake was van achterstallig onderhoud. In voorganger Gergjev, een kilometervreter die in- en uitvloog, school nu eenmaal geen fijnschilder. Nézet-Séguin: 'Het orkest was eerder een verzameling individuen dan een eenheid. Voor de strijkers was het bijvoorbeeld lastig om, tak-tak-tak, snelle ritmes precies gelijk te spelen. Met Beethoven heb ik de musici geleerd weer naar elkaar te luisteren. De fijne afstemming gebeurde met het delicate Franse orkestrepertoire dat onder Gergjev was verwaarloosd.'

Critici hebben gemopperd dat Nézet-Séguin zijn neus in Rotterdam te weinig liet zien. Dieptepunt was het seizoen waarin hij maar drie programma's dirigeerde. De dirigent erkent: 'De klagers hebben voor een deel gelijk. Er waren seizoenen dat de ambitie van het orkest vooral in het buitenland lag. Dan speelden we bijvoorbeeld overal in Europa op zomerfestivals, maar niet in Rotterdam. Die fout hebben we hersteld. Voordat we tegenwoordig op tournee gaan, geven we uitverkochte concerten.'

In zijn Rotterdamse tijd heeft Nézet-Séguin een Lionel Messi-achtige metamorfose ondergaan. Wat toen een slanke jongensnek was, is nu een spierbundel. De biceps knapt zowat uit zijn T-shirt. Dirigeren is topsport en op de sportschool blijft hij in shape.

Van Doelen naar The Met

1975 Wordt op 6 maart geboren in Montreal, Canada
1980 Krijgt eerste pianolessen
1995 Richt ensemble La Chapelle de Montréal op
2000 Treedt aan als chef-dirigent bij het Orchestre Métropolitain de Montréal
2008 Begint als chef bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest
2012 Wordt music director van het Philadelphia Orchestra
2018 Neemt na tien seizoenen afscheid in Rotterdam
2020 Wordt music director van de Metropolitan Opera in New York

Yannick Nézet-Séguin woont in Montreal met zijn partner altviolist Pierre Tourville.

Als chef-dirigent verruilt Yannick Nézet-Séguin de Rotterdamse Doelen voor de zaal van de New Yorkse Metropolitan Opera (The Met). Een hele overgang: de Rotterdamse concertzaal (2.250 plaatsen, één balkon) ademt de strak zakelijke sfeer van de wederopbouwjaren. Het Metropolitan, dat tegenwoordig huist in het Lincoln Center, telt bijna 4.000 plaatsen en vijf balkons.

Burn-out op de loer

Maar geen topsport zonder blessures. Dit najaar liet Yannick wegens polsklachten opvoeringen bij de Weense Staatsopera schieten. Eind oktober moest hij afbellen voor concerten in Rotterdam. Maar twee weken geleden maakte hij alweer een triomftocht door de Randstad, op tournee met zijn orkest uit Montreal. Het sein staat dus op groen voor de muziek van Mozart en Bruckner die hij deze week bij het Rotterdams Philharmonisch dirigeert.

Zijn werkschema's zijn moordend. Nézet-Séguin presteert het om op zondagmiddag in New York een opera te dirigeren en dan hup, door naar Philadelphia voor het avondconcert. Is dat niet vragen om problemen?

Reflecteren

'Ach, als zoiets twee keer per seizoen voorkomt, is het geen punt. Ik vind het belangrijker of ik tussen mijn drie vaste orkesten door genoeg tijd vind voor reflectie. Daarom ben ik steeds minder gastdirecties gaan doen. Die zijn in principe leuk en uitdagend, maar mij geven ze stress.'

Violist Janine Jansen zal het beamen: bij triomferende dertigers in de klassieke muziek ligt een burn-out op de loer. Een paar seizoenen geleden leek het ook bij Nézet-Sëguin te gebeuren. Hij musiceerde wat bleker, had niet de punch van voorheen. Aarzelend: 'Misschien ging het een paar maanden muzikaal wat minder. Maar ik heb nooit in een psychische crisis gezeten. Ik denk dat fysieke pijntjes bij mij voorkómen dat ik geestelijk tegen de muur loop.'

Straks bindt geen vast contract hem meer aan Rotterdam. Dus lijkt de weg vrij voor het enige prestigieuze debuut dat Yannick Nézet-Séguin in zijn orkestcarrière nog kan maken: bij het Koninklijk Concertgebouworkest.

Geregeld gepolst

'Haha, eeuwige vraag. Natuurlijk word ik geregeld gepolst. Ik heb niets tegen het Concertgebouworkest, integendeel, maar vanwege mijn beperkte tijd blijf ik voorlopig loyaal aan Rotterdam. Ik houd de Amsterdammers altijd een Frans spreekwoord voor. Tout vient à point à qui sait attendre, alles komt goed voor wie kan wachten.'

Mozart: 27ste pianoconcert; Bruckner: 4de symfonie. Rott. Philharmonisch Orkest o.l.v. Yannick Nézet-Séguin. Rotterdam, Doelen, 14 en 15/12.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden